II SA/Sz 466/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 8 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r., nr WSO-VI.5430.12ZATRZ.2023.SM Prezydent Miasta S. (dalej: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 622, dalej: "u.k.p."), orzekł o zatrzymaniu J. D. (dalej: "skarżący") uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi według kategorii B prawa jazdy, w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego. W odwołaniu od decyzji skarżący wskazał, że nie mógł ukończyć kursu reedukacyjnego, ponieważ wskazany Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego nie miał w okresie jednego miesiąca wolnych miejsc. Natomiast w okresie późniejszym nie mógł odbyć tego kursu ze względu na pracę zawodową poza S. oraz ze względu na chorobę. Decyzją z dnia 8 maja 2024 r., nr SKO.WD.470/1075/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji jak i akt administracyjnych wynika, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego S. [...] w S. z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt [...] [...] orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku. Wobec tego organ I instancji poinformował skarżącego o obowiązku odbycia kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. Ponieważ we wskazanym terminie skarżący nie przedłożył zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego zatrzymano skarżącemu prawo jazdy. Kolegium po przytoczeniu treści art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c oraz art. 102 ust. 2 u.k.p. wyjaśniło, że niezrealizowana hipoteza zakładająca, że w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego, skutkuje dyspozycją w postaci stanowczego nakazu wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Analizowany przepis statuuje bezwzględnie obowiązującą normę, nie pozwalającą organom administracji publicznej na jakiekolwiek odstępstwo od jej zastosowania, w razie ziszczenia się przesłanek art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c u.k.p., pozostawiającą poza swoim zakresem wszelkie inne względy i kryteria, których zaistnienie nie może zwolnić z analizowanego obowiązku. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy należy więc do decyzji związanych, wyłączających tzw. luz decyzyjny organu. Kolegium wskazało, że pismem z dnia 31 sierpnia 2023 r., organ I instancji, działając na podstawie art. 98a ust. 1 pkt 3 lit. c u.k.p., poinformował skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kategorii B prawa jazdy o obowiązku ukończenia kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, wskazując miesięczny termin realizacji nałożonego obowiązku poprzez przedłożenie zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego, liczony od dnia doręczenia pisma. Informacja zawierała także wskazanie, że kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii prowadzi Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego. Rzeczone pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 września 2023 r. Kolegium wyjaśniło przy tym, że określenie terminu przedłożenia zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego znajduje umocowanie w przepisie art. 101 ust. 1 pkt 1 u.k.p. Zdaniem Kolegium wskazane ograniczenie czasowe uprawnia organ do zatrzymania prawa jazdy, w przypadku nieprzedłożenia zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego w terminie 1 miesiąca. Warunkujący orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy brak przedłożenia w wymaganym terminie zaświadczenia, czyni zatem uzasadnionym zatrzymanie prawa jazdy, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Kolegium, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wskazało, że przepis art. 101 u.k.p., wprowadzając ustawowe terminy wykonania obowiązków przez kierowców, nie przewiduje ich przedłużania czy usprawiedliwiania ich przekroczenia. W ocenie Kolegium skarżący nie wykonał zobowiązania, nie wskazał na realne przeszkody w realizacji odnośnego obowiązku, ani w toku postępowania przed organem I instancji, ani też w odwołaniu od zaskarżonego aktu. Dalej, mając na uwadze zasady postępowania administracyjnego Kolegium wywiodło, że w toku prowadzonego postępowania strona może, ale nie musi podejmować obronę. Kolegium stanęło na stanowisku, że jeśli organ zapewni stronie czynny udział w postępowaniu, a nadto środkami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego dowiedzie wskazanych wyżej okoliczności, a strona nie przedstawi żadnego przeciwdowodu, ustalenia organu dotyczące istnienia przesłanek orzeczonego środka można uznać za poprawne. Zważywszy zatem na fakt, iż organ zapewnił stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu, a okres na przedłożenie stosownego zaświadczenia upłynął bezskutecznie, w ocenie Kolegium, decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Skargę na powyższą decyzję Kolegium złożył J. D., wnosząc o jej uchylenie. Według skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstaw formalnych i merytorycznych. Skarżący podniósł, że nie uwzględniono jego wyjaśnień co do uzyskania zaświadczenia o ukończeniu kursu. Nadto wskazał, że toczy się postępowanie sądowe dotyczące odmowy wydania orzeczenia lekarskiego. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c u.k.p. zgodnie z którym, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego, o którym mowa w art. 98a ust. 1 pkt 2. Z powyższego przepisu wynika, że fakt nieprzedstawienia w zakreślonym terminie zaświadczenia o ukończeniu stosownego kursu reedukacyjnego zobowiązuje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, przy czym nie jest to decyzja uznaniowa zależna od woli organu, gdyż organ jest związany dyspozycją przepisu art.102 ust. 1 pkt 2 lit. c u.k.p. w pełnym zakresie. W ocenie Sądu, trafnie przyjęły organy obu instancji, że ww. przypadek zaistniał w odniesieniu do skarżącego. W związku z otrzymanym przez organ I instancji wyrokiem Sądu Rejonowego S. [...] w S. z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt [...] [...], którym Sąd uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń i orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres jednego roku, organ I instancji pismem z dnia 31 sierpnia 2023 r. skierował do skarżącego informację o obowiązku odbycia kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii i przedstawienia zaświadczenia o jego ukończeniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia informacji. Stosownie do art. 98a ust. 1 pkt 2 lit. c u.k.p. kierowca, który kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, jest obowiązany ukończyć kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. Starosta wysyła kierowcy informację o obowiązku ukończenia stosownego kursu reedukacyjnego, z urzędu na podstawie wyroku sądu (art. 98a ust. 4 i ust. 5 u.k.p.). Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 u.k.p. osoba obowiązana do ukończenia kursu reedukacyjnego, o którym mowa w art. 98a ust. 1 pkt 2, jest obowiązana do przedstawienia staroście zaświadczenia o jego ukończeniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia informacji, o której mowa w art. 98a ust. 4. Termin ten ma charakter materialny, a więc jego niedochowanie musi skutkować wydaniem przez organ decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W oparciu o niewadliwie ustalony przez organy stan faktyczny sprawy, Sąd wskazuje, że skarżący nie wypełnił ww. obowiązku przedstawienia zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego. Jak trafnie wywiodło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nieprzedstawienie przedmiotowego zaświadczenia stanowi niezbędny i wystarczający warunek wszczęcia postępowania administracyjnego, a następnie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Nie są zasadne zarzuty skargi. Samo twierdzenie skarżącego, że Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego nie miał w okresie jednego miesiąca wolnych terminów nie jest miarodajne, w sytuacji gdy nie przedłożył on jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego tą okoliczność (np. zaświadczenia WORD o braku terminów). Dla zatrzymania prawa jazdy nie mają również znaczenia wskazywane przez skarżącego przyczyny takie jak praca poza miejscem zamieszkania, choroba czy toczące się postępowanie dotyczące odmowy wydania orzeczenia lekarskiego (skarżący nie podaje jakiego). Na gruncie niniejszej sprawy, istotne jest jedynie, że skarżący nie przedstawił organowi w wymaganym terminie stosownego zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego. Sąd uznał, że organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie wydanych decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Ustalony stan faktyczny sprawy uzasadniał zastosowanie art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c u.k.p. i wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.