II SA/Sz 473/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] r. Nr [...] M. R. w dniu [...]r. złożyła wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Koordynator ds. Świadczeń Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działając z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta w S., decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 4 ust. 2, art. 5 ust.1, art. 6 ust.1, art.10, art. 32 ust. 2, art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz.2255 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2007r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 31, poz. 267 ze zm.) - nie przyznał M. R. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie nie został spełniony warunek wymieniony w art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniający do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego M. R. pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Organ ustalił, że stosunek pracy z tytułu zatrudnienia u pracodawcy S. S. – S. ustał z dniem [...]r. Następna umowa o pracę została zawarta w dniu [...]r. Urlop wychowawczy został udzielony od dnia [...]r., tak więc wnioskodawczyni w stosunku pracy bezpośrednio przed jego udzieleniem pozostawała przez okres [...] dni. Od powyższej decyzji M. R. wniosła odwołanie podnosząc, że ma zachowaną ciągłość pracy przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. W firmie S. S. – S. była zatrudniona do dnia porodu tj. [...]r., następnie przebywała na urlopie macierzyńskim do dnia [...]r. Po urlopie macierzyńskim ponownie podjęła pracę w firmie S. S. – S. i od dnia [...]r. przebywa na urlopie wychowawczym. W ocenie strony, spełnia warunki do uzyskania wnioskowanego dodatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 10 ust.5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje, jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Organ odwoławczy ustalił następujący przebieg zatrudnienia odwołującej się w charakterze sprzedawcy w sklepie S. S. w S.: - od [...] r. do [...] r. zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, w tym od [...] r. do [...] r. chorobowe; - w trakcie trwania umowy zawarta została odrębna umowa o pracę od dnia [...] r. do dnia porodu; - w okresie od [...] r. do [...] r. przebywała na urlopie macierzyńskim; - w dniu [...] r. zawarta została umowa o pracę na czas określony na okres od [...] r. do [...]r. Na wniosek M. R. z dnia [...]r. pracodawca udzielił Jej urlop wychowawczy od [...] r. do [...] r. Ponadto z zaświadczenia ZUS Oddział z dnia [...] r. wynika, że odwołująca się była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego w okresie od [...]r. do [...]r. oraz od [...]r. nadal – z tytułu zatrudnienia w sklepie S. S. W ocenie Kolegium M. R. bezpośrednio przed udzieleniem urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres [...] dni. Stosunek pracy wynikający z umowy o pracę zawartej od dnia [...] r., jak i umowy z dnia [...] r. wygasł skutecznie z dniem [...] r., a umowa o pracę na czas określony zawarta w dniu [...] r. jest umową nową. Nie może być zatem mowy o ciągłości zatrudnienia, przerwanego urlopem macierzyńskim. Dlatego, Kolegium stwierdziło brak przesłanek do przyznania wnioskowanego dodatku. M. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając organowi naruszenie prawa materialnego i procesowego. Skarżąca wskazała, że w okresie ponad [...] miesięcy przed złożeniem wniosku była zatrudniona w jednym i tym samym zakładzie pracy. Przerwa w jej wykonywaniu to urlop macierzyński. Z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia nienarodzonego dziecka lekarz zdecydował o zwolnieniu chorobowym od [...]r. do dnia porodu, tj. [...]r. Po urlopie macierzyńskim powróciła do pracy, z uwagi na trudności w zapewnieniu dziecku opieki zdecydowała się skorzystać z przywileju urlopu wychowawczego. Ponadto skarżąca podniosła, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz. 2162) osoba ubiegająca się o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, składa wniosek do którego dołącza: zaświadczenie pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony, a także zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Mimo, że nie złożyła powyższego zaświadczenia, o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, nie została zobowiązana do uzupełnienia wniosku, który w dniu [...]r. rozpoznano odmownie. W ocenie skarżącej organy naruszyły zasady określone w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa w sposób mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Dodatek ten przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego (art. 10 ust.1 cyt. ustawy). Jednak nie przysługuje tym osobom, jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawały w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy (art. 10 ust.5 pkt 2 cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym od 6 lipca 2007r. nadanym ustawą z dnia 24 maja 2007r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o podatku rolnym – Dz.U. Nr 107, poz. 747 z 2007r.). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, odmawiając skarżącej przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę N. R. powołały się na treść art. 10 ust.5 pkt 2 cyt. ustawy wskazując, że bezpośrednio przed udzieleniem urlopu wychowawczego skarżąca nie pozostawała w stosunku pracy przez okres 6 miesięcy, bowiem pracowała od dnia [...]r. do dnia [...] tj. [...] dni. Tak więc, organy dokonując wykładni przepisu art. 10 ust.5 pkt 2 cyt. ustawy –przyjęły, że okres "bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego" jest tożsamy z okresem bezpośrednio poprzedzającym datę złożenia wniosku o urlop wychowawczy. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie taka interpretacja przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 cyt. ustawy jest błędna, bowiem uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego nie następuje w chwili złożenia wniosku o ten urlop. Należy podnieść, że ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w zakresie przyznawania świadczeń rodzinnych stanowi lex specialis. Ustawa ta jednak nie definiuje, co należy rozumieć przez urlop wychowawczy, uzyskanie prawa do tego urlopu, pozostawanie w stosunku pracy. Pojęcia te są właściwe dla prawa pracy i dla ustalenia ich znaczenia należy w tym zakresie posiłkować się przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Art. 186 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. Urlopu wychowawczego udziela się na wniosek pracownika, przy czym urlop ten może być wykorzystany najwyżej w 4 częściach (art. 186 § 4 i 5 Kp.). Z treści powyższych przepisów wynika, że przesłankami uzyskania prawa do urlopu wychowawczego są: pozostawanie w stosunku pracy i posiadanie co najmniej sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia. W zakresie wymagania sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia ustawodawca posłużył się konstrukcją łącznego stażu pracy. Okres ten jest liczony z uwzględnieniem poprzednich okresów pozostawania w stosunku pracy bez względu na wymiar czasu pracy, długość przerw w zatrudnieniu i sposób ustania stosunku pracy (vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1979r. sygn. V PZP 7/78, OSN 1979/5/85). Do okresu zatrudnienia pracowniczego, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wychowawczego, wlicza się okres urlopu macierzyńskiego, a także okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 czerwca 1998r., sygn. III Aua 296/98, OSA 1999, z.5, poz. 28), jak również okresy, w których pracownica nie świadczyła pracy z powodu choroby (vide: Komentarz do Kodeksu pracy – J.Jaśkowski, E.Maniewska- Zakamycze 2004r. wyd.IV). Nabycie prawa do urlopu wychowawczego nie jest zatem zależne do złożenia wniosku o ten urlop. Prawo do urlopu wychowawczego nabywa bowiem pracownik pozostający w stosunku pracy, posiadający co najmniej sześciomiesięczny okres zatrudnienia (stanowiący sumę wszystkich okresów zatrudnienia z wszystkich zakładów pracy bez wzglądu na wymiar czasu pracy, długość przerw w zatrudnieniu i sposób ustania stosunku pracy oraz okres urlopu macierzyńskiego i okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych), sprawujący osobistą opiekę nad dzieckiem. Natomiast skorzystać z tego prawa może, stosownie do art. 186 § 1 K.p., w okresie 4 lat od urodzenia się dziecka na swój wniosek. W rozpoznawanej sprawie, organy oceniając czy zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej żądanego świadczenia ustaliły, że skarżąca bezpośrednio przed udzieleniem urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres [...] dni. Należy zauważyć, że ustalenie to oparte zostało na niepełnym materiale dowodowym, skoro rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) zawiera wymóg dokonania ustalenia w przedmiocie spełnienia przesłanki "co najmniej sześciomiesięcznego okresu pozostawania w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego" w oparciu o zaświadczenie pracodawcy. W tej sytuacji trafny jest zarzut skargi, wskazujący na naruszenie § 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia. Wydanie rozstrzygnięcia bez wezwania strony do uzupełnienia wniosku przez złożenie wyżej omówionego zaświadczenia pracodawcy stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 64 § 2 kpa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Organy ustaliły ponadto, że skarżąca od [...] r. do [...]r. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, a od [...]r. (urodzenie dziecka) do [...]r. przebywała na urlopie macierzyńskim. Jak wyżej wskazano, skoro dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest istotna data złożenia wniosku o urlop wychowawczy, która nie jest tożsama z datą nabycia prawa do urlopu wychowawczego, to uznać należy, że skarżąca M. R. spełniała przesłanki do uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Skarżąca nabyła bowiem prawo do urlopu wychowawczego w dniu [...]r. (urodzenie dziecka), a z niespornych ustaleń organów wynika, że od [...]r. do [...]r. skarżąca była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy termin sześciomiesięczny, o którym mowa w art. 10 ust.1 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy liczyć wstecz od dnia nabycia prawa do urlopu wychowawczego tj. dnia urodzenia dziecka ([...]r.), a nie przed dniem udzielenia urlopu wychowawczego tj. przed dniem [...]r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, należy rozpoznać wniosek skarżącej M. R. z dnia [...]r. o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z uwzględnieniem powyższych zapatrywań w zakresie gromadzenia materiału dowodowego – wyeliminowane naruszenia § 3 pkt 2 rozporządzenia oraz z uwzględnieniem wyżej wyrażonych ocen prawnych co do interpretacji ustawowego pojęcia. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.