II SA/Sz 485/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF P. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawca osiąga jedynie dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i nie stać go na poniesienie wysokiego wpisu od skargi sądowej. Skarżący wskazał, iż nie posiada żadnego majątku ze sprzedaży którego mógłby opłacić przedmiotowy wpis, niemożliwe jest także poczynienie jakichkolwiek oszczędności we własnych wydatkach. Każde kolejne obciążenie finansowe spowoduje zachwianie i tak ciężkiej, graniczącej z niedostatkiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie on w stanie zapewnić sobie i swojej rodzinie minimum warunków socjalnych. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką. Wspólny majątek małżonków to mieszkanie o powierzchni [...]m2 o wartości [...] zł oraz samochód osobowy o wartości [...] zł. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie za pracę A.D. w wysokości [...] zł. Miesięczne obowiązania i stałe wydatki to: [...]. zł kredyt w banku, [...]. zł pożyczka na zakup mieszkania, [...] zł opłaty i inne wydatki, [...]zł wyżywienie plus leczenie. Dodatkowo w wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wnioskodawca sporządził zestawienie miesięcznych wydatków, tj. energia elektryczna – ok. [...] zł, czynsz za mieszkanie – [...]zł, telewizja –[...] zł, internet – [...] zł, zajęcia dodatkowe córki – [...] zł, minimalne wyżywienie rodziny –[...] zł, wizyty stomatologiczne rodziny – [...] zł, wizyty lekarskie – [...]zł, spłata kredytu – [...] zł, amortyzacja samochodu – [...]zł. Ponadto P. D. przedłożył karty informacyjne chorującej od 7 lat na nowotwór matki, którą 3 razy w miesiącu wozi do Kliniki oraz na wizyty lekarskie, wskazując, że miesięczny koszt takich wyjazdów to kwota rzędu [...]zł. Skarżący przedłożył umowę dzierżawy pomieszczeń na dworcu autobusowym oraz fakturę VAT z dnia [...] r. za ww. dzierżawę na kwotę [...] zł z poleceniem przelewu z dnia [...] r., zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia A.D., wynoszące netto [...] zł, zaświadczenie wizyty u okulisty wraz z paragonem fiskalnym, dowody opłat za zajęcia córki na basenie w kwocie [..] zł miesięcznie, dowody opłat za cyfrowy P. w kwocie [...] zł miesięcznie, dowód wpłaty czynszu za mieszkanie w kwocie [..] zł, odcinki wpłat za prąd, zawiadomienie z Banku o wysokości raty spłaty pożyczki wynoszącej [...] zł, umowę pożyczki na kwotę [...]zł, zawartą pomiędzy skarżącym a L. D., deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zawarcia opisanej pożyczki, karty informacyjne leczenia szpitalnego W. D., paragon na kwotę [..] zł ze stacji paliw, wyciąg z konta bankowego wnioskodawcy i jego żony za okres od [...] b.r., dowody opłat za internet na kwotę [...] zł oraz [...]zł. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a). W niniejszej sprawie intencją wnioskodawcy było uzyskanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi w wysokości [...]zł. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona jest przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Mając powyższe na uwadze w ocenie referendarza sądowego, w rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy. Wnioskodawca na urzędowym formularzu PPF zadeklarował, że osiągany przez niego miesięczny dochód wynosi [...] zł, pensja żony [...] zł. Tymczasem z dokonanego zestawienia wydatków wynika, że przewyższają one miesięczny dochód rodziny wynoszący wg oświadczenia [...] zł. I tak za samą dzierżawę lokalu skarżący miesięcznie ponosi koszt rzędu ok. [...] zł, składki do ZUS-u w wysokości [..] zł, plus koszty utrzymania na kwotę [..] zł (prąd [..] zł, czynsz – [...] zł, telewizja –[...] zł, internet – [...]zł, zajęcia dodatkowe córki –[...] zł, wyżywienie – [...]zł, wizyty stomatologiczne i lekarskie – [...] zł, kredyt – [...] zł, amortyzacja samochodu – [...]zł), co łącznie daje kwotę rzędu [...] zł. Z powyższego wynika, że skarżący ma do dyspozycji środki finansowe, których w oświadczeniu złożonym na formularzu PPF nie wskazał. Potwierdza to wyciąg rachunku bankowego, z którego wynika, że w dniu [...] r. skarżący dokonał wpłaty na konto [...] zł, [...] zł i 2[...]zł, [..] r. – [...] zł. Przy ocenie złożonego wniosku, nie można również pominąć faktu, że w czasie zainicjowanego postępowania skarżący w dniu [...] r. dokonał zakupu mieszkania za kwotę [...] zł, gdzie [..] zł to środki przelane z konta żony, [...] zł pożyczka od rodziców (bez terminu zwrotu), [...] zł kredyt z Banku. Powoływanie się przez skarżącego na obciążenia z tytułu zaciągniętego kredytu nie mogą stanowić argumentu o zasadności złożonego wniosku. Płatności te mają bowiem charakter cywilnoprawny i wnioskodawca świadomie się nimi obciążył, powodując zmniejszenie wysokości faktycznie otrzymywanych dochodów bieżących. Ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że brak jest podstaw aby zobowiązania cywilne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania (postanowienie NSA z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 55/10). Przywołać również należy stanowisko jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1202/13 zgodnie z którym skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych. Sąd podkreślił przy tym, iż koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Odmienne postępowanie w praktyce prowadziłoby do sytuacji, w której to Skarb Państw przejmowałby na siebie koszty postępowania sądowego w sytuacji, w której wnioskodawca – wobec innego zagospodarowania dostępnych mu środków finansowych mógłby te koszty ponieść. Podsumowując, w ocenie referendarza sądowego, brak jest podstaw do uznania sytuacji finansowej skarżącego za graniczącą z niedostatkiem. Osoba, którą stać na zakup mieszkania i spłatę z tego tytułu kredytu w wysokości [...] zł oraz posiada środki na pokrycie zwiększonych wydatków w ramach swojego gospodarstwa domowego (m.in. utrzymanie samochodu, prywatne wizyty lekarskie, dodatkowe zajęcia dziecka) nie może być uznana za ubogą, pozbawioną jakichkolwiek środków do życia, spełanijąca tym samym przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.