II SA/Sz 490/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-10-19
Skład orzekający: Iwona Tomaszewska, Elżbieta Makowska, Barbara Gebel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wysokość kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, uwzględniając właściwą kategorię obiektu i stosując odpowiednie przepisy prawa materialnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej wysokości kary, ponieważ organ ten niewłaściwie zakwalifikował obiekt budowlany do kategorii XVII, zamiast XIII, co doprowadziło do błędnego obliczenia kary. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy, stosując się do wytycznych sądu z poprzedniego wyroku, prawidłowo ustalił wysokość kary, uwzględniając właściwą kategorię obiektu i stosując przepisy prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania. Zarzuty dotyczące wstecznego działania prawa i niewspółmiernej kary zostały uznane za bezzasadne.Stan faktyczny
Skarżący zostali ukarani za nielegalne użytkowanie dwóch lokali handlowych w budynku usługowo-mieszkalnym z garażem. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wymierzył karę, którą Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy. WSA uchylił te postanowienia z powodu błędnego obliczenia kary przez organy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy uchylił postanowienie w części dotyczącej wysokości kary i ustalił ją na niższą kwotę, uznając niewłaściwą kwalifikację obiektu przez organ pierwszej instancji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, kwestionując m.in. zastosowanie przepisów w nowym brzmieniu oraz wysokość kary.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2011r. sprawy ze skargi B. N. i A. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu oddala skargę
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...], Nr [...] wymierzył B. i A. N. karę z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego – dwóch lokali handlowych na parterze budynku usługowo-mieszkalnego z garażem wybudowanym przy ulicy [...], w miejscowości [...], nr ewid. gruntu [...], obręb [...], w wysokości [...] zł (słownie: siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych).
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż w wyniku, przeprowadzonej
w dniu [...], kontroli budynku zlokalizowanego przy ulicy [...]
w [...], stwierdzono użytkowanie dwóch lokali użytkowych bez uzyskania decyzji
o pozwoleniu na ich użytkowanie, do uzyskania którego zobowiązywało pozwolenie na budowę ( decyzja z dnia [...]). W związku z powyższym, z powodu naruszenia przepisu art. 55 Prawa budowlanego, w oparciu o art.57f ustawy Prawo budowlane, naliczono karę w wysokości [...] zł.
B. i A. N. złożyli zażalenie na powyższe postanowienie.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie uwzględnił wniesionego zażalenia i postanowieniem z dnia [...], Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższe postanowienie wnieśli B. i A. N. .
W skardze opisali dotychczasowy przebieg sprawy dotyczącej budowy obiektu usługowo-mieszkalnego z garażem przy ulicy [...] w [...]. Negatywnie odnieśli się do działań urzędników i "biurokratycznej fikcji". Stwierdzili, iż budowę zakończyli w dniu [...] i od tego dnia budynek nadawał się do użytkowania, gdyż prace budowlane były wykonane zgodnie z prawem i posiadaną dokumentacją. Fakt zakończenia budowy zgłosili dopiero [...], gdyż Inspektor Nadzoru Inwestorskiego zwlekał ze sporządzeniem dokumentacji powykonawczej. Ponadto dopiero w [...] poinformował skarżących, iż "wystarczy zgłosić fakt zakończenia budowy Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanemu". Podnieśli zarzuty niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy. Według skarżących zastosowanie przez organ przepisów obowiązujących w momencie wydania postanowienia powoduje, iż naruszona została zasada nie działania prawa wstecz, gdyż orzeczona kara dotyczy inwestycji, którą zakończono w [...] r. Nadto w skardze powołali się na utrudnione kontakty między obywatelem a urzędem spowodowane miejscem pracy skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...], uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].
W ocenie sądu, organ I instancji przy wydawaniu decyzji niewłaściwie dokonał obliczenia wysokości kary, natomiast organ II instancji nie zbadał tej kwestii w sposób wystarczający i nie usunął nieprawidłowości. W uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wskazał jedynie, że organ I instancji dokonał szczegółowego wyliczenia wysokości kary.
Zgodnie z art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), w przypadku stwierdzenia przystąpienia
do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 (skuteczne zawiadomienie o zakończeniu budowy) i art. 55 (uzyskanie pozwolenia na użytkowanie), właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu stanowi więc iloczyn stawki opłaty (s - 500 zł.), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k), współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) i dziesięciokrotnego podwyższenia opłaty. Kategorie obiektu, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w postanowieniu o wymierzeniu kary określił kategorie obiektu jako XIII i XVII. Z powyższego wynika, iż podając dwie kategorie obiektu, organ miał wątpliwości co do tego, do której zaliczyć obiekt nielegalnie użytkowany. Mimo to przyjął współczynniki właściwe dla kategorii obiektu XVII i według nich dokonał wyliczenia wysokości kary. Działanie organu w tej kwestii sąd uznał za nieprawidłowe.
Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ powinien powyższą kwestię w sposób jednoznaczny wyjaśnić. Zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane, kategoria XVII dotyczy budynków handlu, gastronomii i usług, jak sklepy, centra handlowe, domy towarowe, hale targowe, restauracje, bary, kasyna, dyskoteki, warsztaty rzemieślnicze, stacje obsługi pojazdów, myjnie samochodowe, garaże powyżej dwóch stanowisk oraz budynki dworcowe. Po zapoznaniu się z aktami sprawy, zdaniem sądu, obiektu budowlanego wybudowanego przy ulicy [...] w [...], nie można zaliczyć do XVII kategorii. Z decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę z dnia [...], nr [...] wynika, iż budynek jest obiektem usługowo-mieszkalnym, a nie wyłącznie usługowym. Takie połączenie funkcji jest dopuszczalne przez prawo, jednakże wyłącza ono możliwość zakwalifikowania takiego obiektu do kategorii XVII. Zdaniem sądu, należałoby się zastanowić, czy właściwą kategorią nie byłaby XIII, do której zalicza się pozostałe budynki mieszkalne. Organ II instancji rozpatrując odwołanie nie zauważył błędnego określenia kategorii obiektu, co z kolei doprowadziło do nieprawidłowego obliczenia wysokości kary.
Sąd odniósł się także do zarzutów strony skarżącej dotyczących niewłaściwego zastosowania przepisów przez organy orzekające stwierdzając, że nie zasługują one na uwzględnienie. Według skarżących ustalenie wysokości kary na podstawie art. 4 pkt 2 zawartego w przepisach przejściowych ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888), prowadzi do sytuacji działania prawa wstecz.
Stwierdził, iż na mocy art.1 pkt 24 lit. b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.
o zmianie ustawy - Prawo budowlane, art. 57 ust. 7 uzyskał następujące brzmienie:
"w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu".
O tym, które przepisy należy stosować w sprawie, w starym brzmieniu czy znowelizowane, decydują przepisy przejściowe zawarte w ustawie zmieniającej.
W świetle art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, do obliczania wysokości kar stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem do spraw wszczętych po wejściu
w życie ustawy zmieniającej stosować należy przepisy w nowym brzmieniu.
Dodatkową ochronę, na mocy art. 4 ust. 2 ww. ustawy, ustawodawca zapewnił inwestorom, którzy nielegalnie użytkowali budynek lub jego część tylko do dnia
31 grudnia 2004 r. Jednak z dniem 1 stycznia 2005 r. ustawodawca zrównał
w prawach wszystkich inwestorów określając, iż art. 57 ust. 7 w brzmieniu uzyskanym po nowelizacji Prawa budowlanego, będzie stosowany również w stosunku do inwestorów, którzy przystąpili do użytkowania obiektu lub jego części przed dniem wejścia w życie ustawy.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane organy dokonały właściwego zastosowania prawa. Nie można było zastosować Prawa budowlanego w brzmieniu istniejącym przed jego zmianą, gdyż postępowanie w sprawie nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego, którego budowę zakończono przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, zostało wszczęte po dniu [...], a więc wtedy, gdy przepisy nie przewidywały już ochrony prawnej takich inwestycji. Sytuacja faktyczna mieści się w dyspozycji wyżej powołanych artykułów, dlatego też należało zastosować nowe zasady wymiaru kary.
Okoliczność braku zainteresowania ze strony urzędników nie stanowi przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zarzut ten może być podstawą skargi składanej w trybie art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Również przebieg postępowania dotyczącego inwestycji realizowanej przez sąsiadów nie pozostaje w związku z niniejszą sprawą.
Zarzut utrudnienia w kontaktach obywatel a urząd, z uwagi na miejsce pracy skarżących, nie mógł być wzięty pod uwagę, gdyż to na inwestorach spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności i wykonania robót budowlanych zgodnie z prawem.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], zwany dalej "PINB", po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...],[...], na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, wymierzył B. i A. N. karę, w wysokości [...] zł, z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego - dwóch lokali handlowych na parterze budynku usługowo-mieszkalnego z garażem, wybudowanego na działkach [...] przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż przy naliczeniu wysokości kary przyjął z załącznika do ustawy Prawo budowlane kategorię obiektu XVII, wyjaśniając, że "...do określenia kategorii obiektu skorzystano z Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), wprowadzonej do stosowania rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1316; ze zm.) na podstawie przepisów ustawy z dnia
29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.), które to przepisy stosowane są przez organ nadzoru budowlanego w sprawozdaniach statystycznych."
Na powyższe postanowienie B. i A. N. złożyli zażalenie, wnosząc
o jego uchylenie w całości. Skarżący zarzucili postanowieniu:
1. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 59f ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 ze zm.), poprzez niewłaściwą kwalifikację obiektu, a tym samym przyjęcie niewłaściwych współczynników przy wyliczeniu kary;
2. błędne i nie mające zastosowania w powyższej sprawie powołanie się przy określaniu kategorii obiektów na zapisy Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) oraz przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 ze zm.);
3. błędne i niezgodne z prawem zakwalifikowanie nowo wybudowanego budynku jako obiektu usługowego, a nie mieszkalno-usługowego, a tym samym błędne wyliczenie wysokości kary;
4. naruszenie art. 10 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego w zakresie procedury postępowania administracyjnego poprzez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem postanowienia, odnośnie zebranego materiału dowodowego.
Ponadto podnieśli, iż niewłaściwie zastosowano przepisy w nowym brzmieniu.
Ich zdaniem, obejmuje ich art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy do obliczania wysokości kary stosuje się przepisy dotychczasowe.
Wyjaśnili, że "Zdarzenie, które jest podstawą postępowania organu I instancji nastąpiło z chwilą zakończenia budowy, tj. w dniu [...] i od tego dnia budynek nadawał się do użytkowania, gdyż prace budowlane zostały wykonane zgodnie z prawem i posiadaną dokumentacją. Również fakt zgłoszenia budynku do użytkowania w dniu [...], a więc przed wszczęciem postępowania przez organ I instancji, ma tu zasadnicze znaczenie."
Organ odwoławczy - [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], postanowieniem z dnia [...], zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia powyższego zażalenia B. i A. N., do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, za jakie uznał wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w sprawie pytania prawnego, które skierowane zostało w sprawie o sygn. akt II OSK 568/06 (dotyczącego m.in. zgodności z Konstytucją RP art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane).
Po ustąpieniu przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania (Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności ww. art. 57 ust. 7 z Konstytucją), organ odwoławczy podjął zawieszone postępowanie zażaleniowe.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], zwany dalej "ZWINB", postanowieniem z dnia [...], Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz art. 57 ust. 7 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia B.N. i A. N., na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] znak [...] o wymierzeniu B. i A. N. kary w wysokości [...] zł (słownie: [...] zł), z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego - dwóch lokali handlowych na parterze budynku usługowo-mieszkalnego z garażem, wybudowanego na działkach [...], przy ul. [...] w [...], uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wysokości nałożonej kary i ustalił wysokość kary na kwotę [...] zł (słownie: [...] zł), pozostałą część postanowienia utrzymał w mocy.
Organ ustalił, iż podczas kontroli budowy (w dniu [...]) budynku usługowo-mieszkalnego z garażem, realizowanego na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w [...] o pozwoleniu na budowę (nr [...] z dnia [...]) na działkach nr [...], przy ul. [...] w [...], PINB stwierdził użytkowanie dwóch pomieszczeń handlowych na parterze obiektu; w jednym znajdowała się księgarnia, w drugim prowadzona była sprzedaż obuwia. Ponieważ do użytkowania pomieszczeń przystąpiono przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie obiektu (obowiązek ten wynika z warunku 5 ww. pozwolenia na budowę), organ powiatowy zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, wymierzył inwestorowi karę w wysokości [...] zł, z tytułu nielegalnego użytkowania części budynku.
ZWINB stwierdził, że podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie
o wymierzeniu kary jest zgodne z prawem, natomiast wysokość tej kary naliczono niewłaściwie. Art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 (dot. obowiązku zawiadomienia organu o zakończeniu budowy) i art. 55 (dot. obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie), właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Wymienioną w art. 59f karę stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł, zaś współczynniki (k) i (w) dla przedmiotowego obiektu odpowiednio: 4,0 (/kategoria XIII - pozostałe budynki mieszkalne) i 1,0. Zatem wysokość kary za samowolne użytkowanie części przedmiotowego obiektu wynosi: 10 x 500 x 4,0 x 1,0 - 20000 zł
Zdaniem ZWINB, organ I instancji przy naliczaniu wysokości kary niewłaściwie przyjął XVII kategorię obiektu (jak dla budynków handlu, gastronomii i usług), choć Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], w wyroku z dnia [...] (dot. przedmiotowej sprawy) stwierdził, że budynku wybudowanego przy ul. [...]
w [...] nie można zaliczyć do XVII kategorii.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Ponadto, przy ustalaniu kategorii obiektu, na podstawie załącznika do ustawy Prawo budowlane, nie można posiłkować się przepisami ustawy o statystyce publicznej (które stosowane są w sprawozdaniach statystycznych), jak uczynił to organ I instancji.
ZWINB uznał również, iż zarzut strony skarżącej, dotyczący niewłaściwego zastosowania przepisów w nowym brzmieniu, jest bezpodstawny. W tej sprawie również wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], w swoim wyroku, stwierdzając: "...organy dokonały właściwego zastosowania prawa. Nie można było zastosować prawa budowlanego w brzmieniu istniejącym przed jego zmianą, gdyż postępowanie w sprawie nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego, którego budowę zakończono przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, zostało wszczęte po dniu 1 stycznia 2005 r., a więc wtedy gdy przepisy nie przewidywały już ochrony prawnej takich inwestycji".
W ocenie ZWINB, zarzut naruszenia przez PINB art. 10 § 1 Kpa, poprzez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się, przed wydaniem postanowienia, odnośnie zebranego materiału dowodowego, jest zasadny, lecz nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Skarżący mieli możliwość wypowiedzenia się w tej sprawie, umożliwił im to organ odwoławczy, zawiadamiając strony (pismem z dnia [...]), stosownie do art. 10 Kpa, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odwołujący się nie skorzystali z tej możliwości.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez B.N. i A. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].
Skarżący, wnosząc o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania, zarzucili:
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 2 ust.4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy "Prawo budowlane", zgodnie z którym do spraw wszczętych, a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, do obliczania kary stosuje się przepisy dotychczasowe.
- niewspółmierną i nieadekwatną wysokość nałożonej kary do rodzaju dokonanego przez nich wykroczenia przeciwko przepisom Prawa budowlanego.
Uzasadniając skargę B. N. i A. N. stwierdzili, iż z zaskarżonym postanowieniem oraz jego uzasadnieniem, nie zgadzają się w całości z następujących względów:
1. Zdarzenie, które jest podstawą postępowania zarówno organu I instancji, jak i II, nastąpiło z chwilą zakończenia budowy tj. w dniu [...] i od tego dnia zgodnie z dokumentacją budowlaną obiekt nadawał się do użytkowania, co potwierdzają między innymi odbiory techniczne dokonane przez uprawnione instytucje i urzędy, a prace budowlane zostały wykonane zgodnie z prawem i posiadaną dokumentacją budowlaną. Również fakt zgłoszenia budynku do użytkowania w dniu [...], a więc przed wszczęciem postępowania przez organ I instancji, ma tu ich zdaniem zasadnicze znaczenie.
Skoro przystąpienie do użytkowania części budynku mieszkalnego miało miejsce w [...]., to sprawa powyższa powinna być rozstrzygana w oparciu o przepisy w starym brzmieniu, a więc przepisy korzystniejsze dla obywateli, a nie bardziej surowe i uciążliwe.
W ocenie skarżących, przepisy przejściowe zawarte w ustawie zmieniającej,
są bardzo niejasne i ich zdaniem niezgodne także z Konstytucją, tym bardziej,
że działają wstecz oraz dzielą obywateli na dwie grupy - tych, którzy maja prawo
do dodatkowej ochrony prawnej tj. do dnia [...], i tych którym pozbawia się tego prawa, mimo, że zdarzenia zaistniały w okresie obowiązywania ustawy
w starym brzmieniu. Jedni mogli zalegalizować nielegalne użytkowanie budynku lub ich części bez żadnych konsekwencji prawnych do dnia [...], natomiast pozostali od dnia [...], już nie. Zdaniem skarżących, w sprawie zgodności ustawy przejściowej z Konstytucją powinien wypowiedzieć się Trybunał Konstytucyjny.
Skarżący swoją budowę zakończyli przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, a tym samym powinno być wobec nich zastosowane Prawo budowlane w brzmieniu istniejącym przed jego zmianą.
2. Podnieśli także, że nałożona na nich kara w wysokości [...],- zł jest bardzo wysoka i niewspółmierna do popełnionego przez nich wykroczenia przeciwko przepisom Prawa budowlanego. Jako inwestorzy nie byli winni późnego zgłoszenia budynku do użytkowania, lecz to Inspektor Nadzoru Inwestorskiego zwlekał ze sporządzeniem dokumentacji powykonawczej. Dopiero w [...]. poinformował ich, że wystarczy fakt zakończenia budowy zgłosić Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, co też niezwłocznie uczynili.
W odpowiedzi na skargę ZWINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę
z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu ( art.57 ust.7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz.1623 ze zm.). W oparciu o powyższy przepis, ZWINB wydał zaskarżone postanowienie.
Zgodnie z art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
W niniejszej sprawie, wydane postanowienia organu I instancji z dnia [...] znak [...] oraz organu II instancji z dnia [...] znak [...], zostały poprzedzone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...].
Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji (postanowienia), sąd nie może pominąć kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w poprzednim wyroku.
Te kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i których strona nie kwestionowała poprzez zaskarżenie orzeczenia sądowego, ponownie oceniane być nie mogą. Użyte w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcie "ocena prawna" należy rozumieć wąsko, jako ustalenie znaczenia przepisów prawa i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie organu oraz sądu oceną prawną dokonaną przez ten sąd w poprzednim postępowaniu nie obejmuje kwestii ustaleń oraz oceny stanu faktycznego sprawy dokonanych przy jej ponownym rozpoznaniu, a dokonana przez sąd wykładnia prawa może wiązać jedynie na tle stanu faktycznego sprawy uznanego przez ten sąd za niewadliwy (patrz: wyroki NSA z dnia 16.11.2010 r. sygn. akt I GSK 468/09 LEX 744798, oraz z dnia 26.10.2010 r. sygn. akt II OSK 1631/09 LEX 746696 ). Zaprezentowane powyżej stanowiska orzecznictwa skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny, ustalony przez organ administracji publicznej - ZWINB - przy wydawaniu postanowienia będącego przedmiotem zaskarżenia, nie uległ zmianie i jest identyczny ze stanem faktycznym będącym podstawą wydania wyroku sądu z dnia [...]. Dodać należy, że sąd uznał, ustalenia faktyczne, za niewadliwe.
Kwestią podlegającą ustaleniu przy ponownym rozpoznaniu sprawy była kategoria obiektu budowlanego. Kwestia ta została jednak przez sąd przesądzona, bowiem sąd stwierdził, iż "Po zapoznaniu się z aktami sprawy, zdaniem sądu, obiektu budowlanego wybudowanego przy ulicy [...] w [...], nie można zaliczyć do XVII kategorii. Z decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę z dnia [...]., nr [...] wynika, iż budynek jest obiektem usługowo-mieszkalnym,
a nie wyłącznie usługowym. Takie połączenie funkcji jest dopuszczalne przez prawo, jednakże wyłącza ono możliwość zakwalifikowania takiego obiektu do kategorii XVII. Zdaniem sądu, należałoby się zastanowić, czy właściwą kategorią nie byłaby XIII,
do której zalicza się pozostałe budynki mieszkalne".
Podobnie przesądzona została sprawa, które z przepisów Prawa budowlanego należy stosować w sprawie: "W świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane organy dokonały właściwego zastosowania prawa. Nie można było zastosować Prawa budowlanego w brzmieniu istniejącym przed jego zmianą, gdyż postępowanie w sprawie nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego, którego budowę zakończono przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, zostało wszczęte po dniu [...], a więc wtedy, gdy przepisy nie przewidywały już ochrony prawnej takich inwestycji. Sytuacja faktyczna mieści się w dyspozycji wyżej powołanych artykułów, dlatego też należało zastosować nowe zasady wymiaru kary." W powyższym zakresie stan prawny nie uległ zmianie.
Dodać należy, że B. N. i A. N. nie skorzystali z możliwości zaskarżenia orzeczenia sądowego - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sygn. akt [...]. W tej sytuacji, obecne kwestionowanie w skardze zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie, który obejmuje ocena prawna i jej konsekwencje w postaci wskazań, wyrażonych w orzeczeniu sądowym, co do dalszego postępowania, nie może być przedmiotem ponownej oceny sądu. Dotyczy to także podniesionej w skardze niejasności i braku zgodności z Konstytucją przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. zmieniającej ustawę Prawo budowlane (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz.888).
Należy także dodać, że ustawa Prawo budowlane ustala sposób wyliczenia kary nakładanej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego i ani organy administracji publicznej, ani sąd, nie mają możliwości miarkowania wysokości tej kary.
Również okoliczność, iż skarżący w dniu [...], a więc przed wszczęciem postępowania w niniejszym przedmiocie, zgłosili budynek do użytkowania, nie zmienia faktu, iż faktycznie rozpoczęli użytkowanie budynku bez uzyskania pozwolenia na użytkowania. Tym samym skarżący wypełnili dyspozycję art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane i zasadne było nałożenie na nich kary określonej w ww. przepisie.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło