II SA/Sz 506/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lipca 2015r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. W dniu [...] r. Inspekcja Transportu Drogowego dokonała na drodze krajowej nr [..] kontroli ciągnika marki [...] o nr rej. [...] i naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...] . W momencie zatrzymania do kontroli, kierowca M. M. wykonywał krajowy transport drogowy z szybami, na rzecz przedsiębiorcy K.S. Z protokołu kontroli wynika, że stwierdzono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego na wykresówce wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że realizując zlecenie transportowe, wyjął wykresówkę i ingerował w pracę urządzenia rejestrującego poprzez przyłożenie magnesu do impulsatora, znajdującego się nad skrzynią biegów. Poza tym oświadczył, iż w ciągu ostatnich [...] dni ingerował w pracę urządzenia rejestrującego również w dniach: [...] r. W trakcie kontroli przeprowadzono próbę drogową potwierdzającą, iż przyłożenie magnesu do czujnika ruchu tachografu powoduje, że nie rejestruje on faktycznie przebytej drogi, prędkości pojazdu oraz aktywności kierowcy. Po wszczęciu postępowania, K. S. w piśmie z dnia [...] r. wskazał, iż nie wiedział o sytuacji używania przez kierowcę niedozwolonych urządzeń wpływających na niewłaściwe działanie tachografu jak i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Nadto podniósł, że sumiennie i starannie dopełnił ciążących na nim obowiązków. Do pisma załączył: kopię testu sprawdzającego wiedzę kierowcy, kopię zarządzenia przedsiębiorstwa w sprawie informacji o czasie pracy dla kierowców, raport naruszeń kierowcy i raport czasu pracy potwierdzający zgodność stanów licznika za okres [...] r., oświadczenie o nałożeniu na kierowcę kary porządkowej za nieprzestrzeganie ustalonego porządku i dyscypliny pracy. Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r. nr[...] , zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli, nałożył na K. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Usługowa, karę pieniężną w wysokości [...] zł. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz proceduralnego, w szczególności art. 7, art. 10, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym. W ocenie odwołującego się w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności ekskulpacyjne, które nie zostały wzięte pod uwagę przez organ I instancji. W toku postępowania wykazał, że wyposażył pracownika w odpowiednie narzędzia do wykonywania pracy i wdrożył procedury w postaci wewnętrznego szkolenia dla pracowników jak i testu sprawdzającego wiedzę, zapobiegające powstawaniu naruszeń warunków przewozu drogowego. Pouczył kierowców, iż ich obowiązkiem jest przestrzeganie norm czasu pracy, a wszelkie fałszowanie danych w tym zakresie jest niedopuszczalne i zakazane. Stworzył kierowcom warunki umożliwiające przestrzeganie przez nich norm czasu pracy, poprzez wyznaczenie odpowiednich zadań przewozowych i przeprowadzanie regularnych kontroli czasu pracy zatrudnionych kierowców. Tymczasem organ nie dokonał wnikliwej analizy nadesłanego przez niego materiału dowodowego jak i zaniechał przeprowadzenia z urzędu dowodu uzupełniającego z przesłuchania kierowcy oraz przesłuchania strony na okoliczność naruszenia wskazanego w załączniku do protokołu kontroli. Ponadto wbrew dyspozycji art. 10 K.p.a. nie poinformował strony o treści art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a ust.1 i ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, Ip. 6.2.1. załącznika nr 3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 13 i art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy uznał za udowodnione, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności zeznań kierowcy złożonych w dniu [...] r. oraz wykresówek, że kierowca będąc w trakcie zadań przewozowych w dniach [...] r. wyjął wykresówkę z tachografu i bez wykresówki w urządzeniu rejestrującym, kontynuował realizację zlecenia transportowego, a ponadto ingerował w pracę urządzenia rejestrującego, znajdującego się w ciągniku samochodowym, poprzez przyłożenie magnesu do impulsatora, znajdującego się nad skrzynią biegów. Zeznania kierowcy potwierdzają, że w okresie ostatnich [...] dni wielokrotnie ingerował w pracę urządzenia rejestrującego. Ingerencja ta polegała na tym, iż do impulsatora, znajdującego się nad skrzynią biegów przykładał magnes dzięki, któremu stan licznika kilometrów nie ulegał zmianie pomimo przejechanych przez ciągnik samochodowy kilometrów, a na włożonej raz w tym okresie do tachografu wykresówce rejestrował się odpoczynek zamiast faktycznej aktywności, tj. prowadzenia pojazdu. Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że kara pieniężna za wyżej opisany stan faktyczny w wysokości [...] zł została nałożona słusznie i zgodnie z przepisami prawa, a postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do wniosku dowodowego strony, Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, iż dowód z przesłuchania kierowcy na okoliczność stwierdzonego podczas kontroli naruszenia został już przeprowadzony i nie ma potrzeby jego powtórzenia. Sporządzony z przesłuchania protokół został podpisany przez kierowcę wraz z zawartą w nim informacją o jego odczytaniu i braku zastrzeżeń co do jego treści. Natomiast przesłuchanie strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nałożenia na nią kary pieniężnej w przypadku okoliczności, które będą dotyczyły jej osobiście byłoby niecelowe i prowadziłoby do przedłużenia postępowania. Przesłane w toku postępowania wyjaśnienia nie wskazywały na to, by naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym było skutkiem okoliczności na które strona nie miała wpływu, a organ nie ma obowiązku przeprowadzać dowodów do ustalenia okoliczności dostatecznie stwierdzonych innymi dowodami. Nadto w postępowaniu zapewniono stronie prawo do czynnego udziału w postępowaniu, jak również pouczono stronę o treści art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 92 c i 92b ustawy o transporcie drogowym. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 92b ust. 1 pkt 1 i art. 92 c ustawy organ wyjaśnił, iż są to przepisy, na podstawie których przedsiębiorca może wyłączyć swoją odpowiedzialność, jeśli wystąpią okoliczności w nich wymienione. Jednakże przepis art. 92b ust. 1 pkt 1 ustawy nie znajdzie zastosowania w sprawach związanych z użytkowaniem urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Z kolei przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy nie odnosi się do sytuacji strony, skoro stwierdzone w trakcie kontroli drogowej naruszenia przepisów nie był wynikiem niezależnych od przewoźnika drogowego zdarzeń i okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł wcześniej przewidzieć. Z uwagi na ingerencję w urządzenie, wyraźnym sygnałem dla pracodawcy wskazującym na nieprawidłowości związane z czasem pracy kierowcy powinny być różnice pomiędzy faktycznymi odległościami dzielącymi miejscowości, z których i do których pojazd udawał się, a odległościami wskazywanymi przez drogomierz i wpisywanymi przez kierowcę na wykresówkach. Nadto z treści zeznań wynika, że ani pracodawca ani żadna inna przez niego upoważniona nie zwrócili mu uwagi na fakt, że nie wszystkie aktywności w okresie od połowy [...] r. do połowy [..] r. zostały zarejestrowane na wykresówkach, pomimo że już w tym okresie ingerował w pracę urządzenia. Organ podkreślił, że strona, jako pracodawca jest odpowiedzialna za działania zatrudnionych przez siebie kierowców i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewozy drogowe za stwierdzone naruszenia nie zwalnia zastosowanie kar pracowniczych wobec pracowników, którzy dopuścili się naruszeń. Poza tym strona nie przedłożyła żadnych dowodów, które nie byłyby znane organowi I instancji oraz nie podważyła skutecznie złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej zeznań kierowcy. K. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na opisaną powyżej decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji i umorzenie postępowania w sprawie lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na rażące naruszenie przepisów: - art. 6, art. 7, art. 10, art. 77 ust. 1, art. 80, art. 81 K.p.a. polegające na niewyjaśnieniu sprawy co do istoty, zaniechanie rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ i wadliwe rozstrzygnięcie; -art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 4 K.p.a. polegające na nieodniesieniu się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania zarówno przez organ I instancji jak i organ II instancji. Dodatkowo strona podniosła, iż organ nie wziął pod uwagę wniosków dowodowych skarżącego, ani nie podjął żadnego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Zaniechał również przeprowadzenia z urzędu dowodu uzupełniającego z przesłuchania kierowcy oraz strony. Nadto zmarginalizował okoliczności odnoszące się do sumiennego i starannego dopełnienia ciążących na przedsiębiorcy obowiązków jak i nie podjął działań mających na celu wyjaśnienie spornych okoliczności sprawy, w tym w szczególności braku wpływu skarżącego na powstanie opisanego w decyzji naruszenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium wykazała, że akt ten nie narusza prawa ani w sposób zarzucany skargą, ani w żaden inny sposób uzasadniający wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w sprawie jest obciążenie skarżącego odpowiedzialnością finansową za naruszenie przez kierowcę przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., sankcjonowane w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2013 r., poz.1414 ze zm. - dalej u.t.d.). Zdaniem skarżącego, organ nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego, co doprowadziło do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Sąd nie podziela powyższego stanowiska jak i zarzutów skargi, gdyż postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy, a zasadniczymi dowodami w oparciu, o które zostały ustalone istotne dla spornej kwestii okoliczności faktyczne stanowiły: protokół z kontroli drogowej, protokół z przesłuchania świadka (podpisanego przez kierowcę bez zastrzeżeń), protokół z oględzin wskazujący na przeprowadzenie próby drogowej oraz wykresówki. Z dowodów tych wynika, że w okresie objętym kontrolą, zatrudniony przez skarżącego kierowca, poprzez wyjęcie wykresówki oraz ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego, nie rejestrował na wykresówce wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Ingerencja ta polegała na przyłożeniu magnesu do impulsatora znajdującego się nad skrzynią biegów i miała miejsce wielokrotnie. Ustaleń tych jak i dowodów skarżący nie podważył, jak i nie podniósł argumentacji, która mogłaby mieć znaczenie dla rozpoznania sprawy. Zdaniem Sądu, okoliczności faktyczne jak i dowody zgromadzone przez organ I instancji potwierdzają nie tylko naruszenie przepisu, o który mowa w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (lp. 6.2.1), ale również zasadność obciążenia odpowiedzialnością administracyjną za to naruszenie skarżącego jako przedsiębiorcy w imieniu którego kierowca wykonywał przewóz drogowy. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu ma charakter obiektywny i dla jej ustalenia wystarczające jest udowodnienie przez organ samego stanu niezgodnego z prawem (tj. faktu naruszenia przepisów). Wprawdzie ustawodawca przewidział możliwość wyłączenia tej odpowiedzialności w przepisach art. 92b i 92c u.t.d, ale w takiej sytuacji ciężar udowodnienia istnienia wskazanych w tych przepisach przesłanek spoczywa nie na organie, lecz na przedsiębiorcy. Organ I instancji w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, pouczył stronę o przysługującym prawie do wypowiedzenia się w zakresie zebranych w sprawie materiałów dowodowych, jednocześnie informując o możliwości przedłożenia dowodów na okoliczności wskazane w art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym, z którego to uprawnienia strona skorzystała. W postępowaniu dopuszczono jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, słusznie przyjmując, że w świetle prawidłowo zebranego materiału dowodowego jak i nadesłanych wyjaśnień przedsiębiorcy, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z przesłuchania kierowcy i strony na okoliczność i przyczyny stwierdzonego naruszenia byłoby niecelowe i przedłużałoby postępowanie. W sprawie podjęto zatem niezbędne działania w celu należytego wyjaśnienia kwestii odpowiedzialności prawnej skarżącego w kontekście przepisów wyłączających tą odpowiedzialność, zapewniając stronie czynny w niej udział. A niewydanie co do zgłoszonych wniosków dowodowych stosownego postanowienia nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił stosowną argumentację uzasadniającą odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę. Wbrew przekonaniu skarżącego organ odwoławczy rozważając możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, przeanalizował - w oparciu o kompletny materiał dowodowy - całokształt okoliczności faktycznych, jak i podał także powody, dla których nie uwzględnił zarzutów podnoszonych przez skarżącego w zakresie zastosowania art. 92b ust. 1 pkt 1 i art. 93c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przy czym, organ ten nie naruszył prawa nie uwzględniając wyjaśnień skarżącego i dowodów złożonych przez niego w toku postępowania administracyjnego jako kwestionujących jego odpowiedzialność. Podzielić należy stanowisko organu, że art. 92b ust. 1 u.t.d. uwalnia od odpowiedzialności w przypadkach w nim wskazanych, aczkolwiek nie znajduje zastosowania do spraw związanych z użytkowaniem urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Z przepisu tego wynika wprost, że odnosi się on wyłącznie do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. W orzecznictwie również podkreśla się, że w ramach art. 92b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym także niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1027/13, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Go 211/15, wyroki dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nieobjęcie hipotezą powyższego przepisu stwierdzonego w trakcie kontroli drogowej naruszenia oznacza, że organ nie miał podstaw do analizy w trybie art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d. podnoszonych przez skarżącego okoliczności jak i dowodów odnoszących się do sumiennego i starannego dopełnienia ciążących na nim jako przedsiębiorcy obowiązków. Nie narusza również prawa (w tym granic swobodnej oceny dowodowej) stanowisko organu, że w sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Norma prawna, która wynika z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nakazuje organowi odstąpienie od wszczęcia postępowania lub umorzenie wszczętego już postępowania jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Zdaniem Sądu, analizowany przepis odnosi się do okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy. W wyroku z dnia 17 listopada 2010 r. o sygn. akt II GSK 976/09 (LEX nr 746376) Naczelny Sąd Administracyjny akcentując wyjątkowy charakter ww. przepisu wskazał, że odnosi się on do takich wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Skarżący nie przedstawił takiej wyjątkowej sytuacji ani w wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania administracyjnego ani w skardze, zaś brak wiedzy przedsiębiorcy o samowolnej ingerencji kierowcy w działanie urządzenia rejestrującego, czy też obarczenie winą kierowcy nie zwalnia od odpowiedzialności. Przyjęcie natomiast przeciwnego stanowiska prowadziłoby do akceptacji dla bardzo wygodnego tłumaczenia, które w zasadzie pozwalałoby na każdorazowe uniknięcie sankcji, przez przedsiębiorcę za własne błędy w nadzorze i doborze pracowników. W świetle wyczerpująco ustalonych okoliczności sprawy jak i prawidłowo zebranego materiału dowodowego zasadnie organ uznał, że brak było podstaw do przyjęcia, by naruszenie przepisu prawa mogło być kwalifikowane jako następstwo okoliczności zewnętrznych, których skarżący nie mógł przewidzieć i na które nie mógł mieć wpływu. Słuszność powyższego poglądu nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wynikający z zeznań kierowcy fakt wielokrotnego dokonywania tej ingerencji oraz długotrwałość okresu tej ingerencji (mająca miejsce od połowy stycznia 2014 r.) jak i obowiązki ciążące na przedsiębiorcy (tj. doboru pracowników i ich nadzorowania, w taki sposób by nie dochodziło do naruszeń prawa). Sąd oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika skarżącego złożony na rozprawie, gdyż załączone do wniosku dokumenty, dotyczące stosunku pracy kierowcy, nie służyły wyjaśnieniu istotnych wątpliwości w sprawie. Reasumując stwierdzić należy, że wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, a postępowanie dowodowe przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą swobodnej oceny dowodów, przy zapewnieniu stronie czynnego w nim udziału. Natomiast uzasadnienie wydanej decyzji oparte zostało na prawidłowo zinterpretowanych przepisach prawa w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym i prawnym, przy odniesieniu się do wszystkich przedstawionych przez stronę zarzutów. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.