II SA/Sz 518/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi O. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 21 maja 2025 r. nr SKO.WD.470/844/2025 w przedmiocie odmowy wydania zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę Decyzją z 11 lutego 2025 r., nr WSO-VI.5430.10.2025.MM, wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1 d, ust. 2, art. 12 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 103 ust. 1 pkt 5 i art. 104 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm., dalej: "u.k.p.") po rozpoznaniu wniosku O. B. (dalej: "strona", "skarżący"), Prezydent Miasta S. (dalej: "organ I instancji") odmówił wydania stronie zatrzymanego prawa jazdy kat. A. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 17 grudnia 2024 r., strona wystąpiła z wnioskiem o wydanie zatrzymanego prawa jazdy kat. A. Strona argumentowała, że pierwotna przyczyna zatrzymania przedmiotowego prawa jazdy dotyczyła przekroczenia dopuszczalnej prędkości o 54 km/h na terenie zabudowanym w dniu [...] stycznia 2020 r., kiedy to strona poruszała się pojazdem na podstawie uprawnienia kategorii B. W toku postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że w dniu 27 lutego 2020 r. została wydana decyzja o zatrzymaniu stronie prawa jazdy na okres 3 miesięcy, tj. od 24 stycznia 2020 r. do 24 kwietnia 2020 r. W dniu 17 kwietnia 2020 r. wydana została decyzja o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy, tj. do 14 lipca 2020 r. W związku z tym, iż strona kierowała pojazdem w przedłużonym okresie, w dniu 14 maja 2020r. została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A i B. Odnosząc powyższe na grunt sprawy, organ I instancji uznał, że stosownie do art. 104 u.k.p., kierujący może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Strona spełniła powyższe wymagania w zakresie kat. B i w dniu 13 września 2022 r. zostało jej wydane prawo jazdy kat. AM, B1, B. Jednocześnie organ I instancji zauważył, iż bezsporne jest, że wobec strony wydano decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kat. A,B. Według organu I instancji, strona musi odbyć kurs, a następnie zdać egzamin również na prawa jazdy kat. A. Dopiero zatem uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu na prawo jazdy kat. A skutkować będzie spełnieniem ustawowej przesłanki z art. 104 u.k.p. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, zarzucając jej wydanie z błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na przyjęciu, iż decyzja z 14 maja 2020 r. w przedmiocie cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami jest skuteczna i pozostaje w mocy w zakresie cofnięcia uprawnień kategorii A, mimo jednoznacznych rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego w wyrokach o sygn. akt K 4/21 oraz SK 23/21. W konsekwencji strona zarzuciła organowi I instancji nieprawidłowe zastosowanie art. 104 u.k.p. z konkluzją, że strona musi ponownie odbyć kurs i następnie zdać egzamin celem odzyskania uprawnień prawa jazdy kategorii A. Decyzją z 21 maja 2025 r., nr SKO.WD.470/84V2025, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 104 w związku z art. 103 ust. 4 u.k.p., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 11 lutego 2025 r. W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Organ II instancji zacytował następnie brzmienie art. 102 u.k.p., wskazując, że przepis ten powołuje instytucję zwrotu prawa jazdy, a nie jego wydania i jest wyłączną podstawą uzyskania prawa jazdy zatrzymanego, determinując ten zwrot ściśle określonymi warunkami. Organ II instancji zauważył, że wniosek z żądaniem wydania zatrzymanego prawa jazdy strona złożyła powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21, którym orzeczono o niekonstytucyjności art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. (Dz.U. z 2023 r., poz. 622) jak i niezgodności z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Jak stwierdził organ II instancji, w rozpatrywanej sprawie niemożność legalnego korzystania przez stronę z prawa jazdy kat,i A wynika z faktu prawotwórczego, jakim jest cofnięcie stronie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A ostateczną decyzją Kolegium z 16 października 2020 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z 14 maja 2020 r., orzekającą wobec strony o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A i B. Podstawą prawną tej decyzji pozostawał art 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami pozostaje w obiegu prawnym, wywołuje wiążące skutki w sferze prawnej jej adresata w orzeczonym zakresie. Dla legalnego korzystania z uprawnienia do kierowania pojazdami koniecznym jest przywrócenie tego uprawnienia w trybie art. 103 ust. 3 u.k.p., przy czym w stanie rzeczy, jak w niniejszej sprawie, przy uwzględnionej w powołanej decyzji przyczynie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami, nie stosuje się przepisu art. 103 ust. 3 u.k.p. (patrz art. 103 ust. 4), zaś osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, odpowiednio w trybie art. 103 ust. 1 pkt 2, 3 lub 5, może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami (art. 104 u.k.p). Dlatego też organ II instancji uznał, że wniosek o wydanie stronie zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kat. A nie może być uwzględniony. Cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A prawa jazdy w trybie art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., pozbawiło de facto stronę uprawnienia w tym zakresie bez możliwości jego przywrócenia. Jedyną drogą uzyskania tych uprawnień jest spełnienie wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Według organu II instancji, w zaistniałych okolicznościach nie można było przyjąć, że stronie zatrzymano prawo jazdy kategorii A. Wbrew zarzutom odwołania strona nie posiada prawa jazdy stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A. O. B., zastępowany przez radcę prawnego, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z 21 maja 2025 r. wnosząc o uwzględnienie przedmiotowej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanej decyzji skarżący zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami oraz jej podstawy prawnej w postaci błędnego przyjęcia, iż pomimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją RP podstawy prawnej wyżej wskazanej decyzji, pozostaje ona nadal w mocy, - naruszenie art. 104 u.k.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie normy zawartej w przedmiotowym przepisie, pomimo braku wystąpienia przesłanek warunkujących zastosowanie wyżej wskazanej normy. W uzasadnieniu skargi wnoszący ją powołał się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 oraz z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21, których aspekt – według skarżącego - całkowicie pominął w swej decyzji organ II instancji. Skarżący uważa, że z orzeczeń tych jasno wynika, iż podstawa wydania decyzji cofającej uprawnienia oraz brak możliwości odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadane uprawnienia, są niezgodne z Konstytucją RP. Decyzja z 2020 r., uwzględniając powyższe orzeczenia, jest wadliwa prawnie, tak jak i brak możliwości odzyskania dokumentu. Skoro więc, prawo jazdy skarżącego nie mogło być zabrane, gdyż podstawa prawna była niezgodna z Konstytucją RP, to jego prawo jazdy powinno zostać zwrócone, a przywołana przez organ podstawa prawna jest błędna, gdyż nie zachodzą przesłanki w niej wskazane. Według skarżącego, organ przyjął błędne założenia, jakoby decyzja cofająca uprawnienia prawa jazdy była skuteczna, a skarżący musi odbyć kurs i następnie zdać egzamin. Te błędne ustalenia faktyczne powodują z kolei niewłaściwe zastosowanie normy zawartej w art. 104 u.k.p. Zwrot dokumentu wymaga oceny przyczyn zatrzymania i ich ustania, a nie jedynie prostego negatywnego komunikatu (orzeczenie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 64/14). Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji nie pochylił się dokładnie nad stanem faktycznym w niniejszej sprawie. Podsumowując skarżący podniósł, że organ w zaskarżonej decyzji dopuścił się błędów natury logicznej i faktycznej. Decyzja o cofnięciu uprawnień jest obarczona wadą prawną, a sam skarżący ma pełne prawo do odzyskania zatrzymanego prawa jazdy kat. A, w myśl wyżej przytoczonych orzeczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Sąd orzekał w przedmiotowej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., w oparciu o wniosek organu, przy braku sprzeciwu strony skarżącej. Sądowa kontrola sprawy, dokonana według wyżej przedstawionego kryterium legalności działań organu, nie potwierdziła zasadności wniesionej skargi. Podstawę materialnoprawną wydania kontrolowanych w sprawie decyzji w przedmiocie wydania zatrzymanego prawa jazdy, stanowiły przepisy ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm., dalej: "u.k.p."). W art. 102 ust. 1 u.k.p., ustawodawca przewidział przypadki, których wystąpienie powoduje wydanie przez starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem. Jak przewiduje art. 102 ust. 1d u.k.p., jeżeli osoba kierowała pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4, 5 lub 7 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lub 2a albo art. 135a ust. 1 pkt 2 lub 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy. Jeżeli decyzja, o której mowa w ust. 1c, nie została jeszcze wydana, starosta wydaje tę decyzję na okres 6 miesięcy. Stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia kierowania pojazdem silnikowym w przedłużonym okresie, o którym mowa w art. 102 ust. 1d. W myśl art. 103 ust. 3 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie. Jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Należy mieć przy tym na względzie, że przepisu art. 103 ust. 3 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 3 i 5 (patrz art. 103 ust. 4 u.k.p.). W sprawie niesporne jest, że w dniu 14 maja 2020 r. wydana została decyzja o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A i B prawa jazdy, w związku z kierowaniem pojazdem przez skarżącego w przedłużonym okresie zatrzymania prawa jazdy. Przyczyną zatrzymania przedmiotowego prawa jazdy było przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 54 km/h na terenie zabudowanymi w dniu 24 stycznia 2020 r. W dniu 27 lutego 2020 r. została wydana decyzja o zatrzymaniu stronie prawa jazdy na okres 3 miesięcy, tj. od 24 stycznia 2020 r. do 24 kwietnia 2020 r. W dniu 17 kwietnia 2020 r. wydana została decyzja o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy do 6 miesięcy, tj. do 14 lipca 2020 r. W okresie przedłużenia zatrzymania prawa jazdy skarżący dopuścił się prowadzenia pojazdu pomimo zakazu i w konsekwencji, mocą decyzji z 14 maja 2020 r. Prezydent Miasta S. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A i B. Decyzją z 16 października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 14 maja 20120 r. Decyzją z 13 września 2025 r. organ przyznał skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B.B1 i AM z datą ważności do dnia 8 września 2037 r. W przedstawionych okolicznościach skarżący w dniu 17 grudnia 2024 r. wystąpił do organu o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A. W ocenie Sądu, organ I i II instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz uwzględnił ich znaczenie dla toczącej się sprawy w świetle normy prawnej obowiązującej. Wynika z nich konkluzja, że skarżący złożył wniosek o zwrot prawa jazdy kat. A, w warunkach cofnięcia mu prawa jazdy kat. A i B (art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p.), wobec kierowania pojazdem silnikowym w przedłużonym okresie, o którym mowa w art. 102 ust. 1d. Stosownie zaś do art. 104 u.k.p., osoba, w stosunku do której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, odpowiednio w trybie art. 103 ust. 1 pkt 2, 3 lub 5, może uzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami. W tak zakreślonych granicach badania sprawy nie mogły wobec skarżącego znaleźć zastosowania przepisy umożliwiające zwrot zatrzymanego prawa jazdy, skoro składając wniosek z 17 grudnia 2024 r. uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami kat. A (objęte wnioskiem o zwrot) zostały mu cofnięte, a nie jedynie zatrzymane, a przy tym przesłanka cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wynikała z art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., co powodowało swoje następstwa przewidziane w art. 103 ust. 4 i art. 104 u.k.p. Sąd jednocześnie nie podziela argumentacji skarżącego, iż zachodzi możliwość zwrotu skarżącemu prawa jazdy, w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 oraz z 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21. Jak trafnie wskazał w uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji, decyzja organu I instancji z 14 maja 2020 r. o cofnięciu uprawnienia skarżącemu do kierowania pojazdami kat. A pozostaje w obiegu prawnym, wywołuje wiążące skutki w sferze prawnej jej adresata w orzeczonym zakresie. Weryfikacja decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oraz decyzji o cofnięciu prawa jazdy może się odbywać w odrębnym trybie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego od trybu weryfikacji decyzji w przedmiocie uzyskanie cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami. Podnoszone przez skarżącego skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego można podnosić przy wykorzystaniu trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, przewidzianych w k.p.a. Należy przy tym podkreślić, że powołane orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie skutkowały utratą mocy orzeczeń zapadłych na podstawie przepisów, których niekonstytucyjność orzekł ten Trybunał. Organy administracji, badając sprawę skarżącego o zwrot prawa jazdy kat. A, a także sąd administracyjny dokonując kontroli zgodności z prawem działań organu, nie bada samej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oraz decyzji o cofnięciu skarżącemu prawa jazdy, jak i nie bada prawidłowości poprzedzającego ich wydanie postępowania, a w szczególności ustalenia stanu faktycznego (podobnie w wyroku NSA z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 2152/23, opubl. w Lex nr 3759865). Stąd, w realiach sprawy nie zachodziły podstawy do zwrócenia skarżącemu prawa jazdy kat. A. W konsekwencji, prawidłowe jest stanowisko organu II instancji, iż w aktualnym stanie sprawy, jedyną drogą uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami kat. A jest spełnienie przez skarżącego wszystkich wymagań stawianych osobie po raz pierwszy ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdami. Podsumowując, mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji i znajdujące w sprawie przepisy prawa materialnego, nietrafne okazały się zarzuty skargi. W ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w sprawie. Wyniki ustaleń organ przedstawił w uzasadnieniu wydanej decyzji, odnosząc się do prawnych możliwości uzyskania przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kat. A. W zaskarżonej decyzji prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy u.k.p., w tym w szczególności art. 104 w zw. z art. 103 ust. 4 u.k.p. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.