II SA/Sz 536/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy z wniosku Stowarzyszenia A. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi A. J., E. J., . J., M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: odmówić dopuszczenia Stowarzyszenia A. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. A. J., E. J., B. J. i M. J. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na demontażu 9 z 10 istniejących turbin wiatrowych Farmy Wiatrowej oraz na budowie 9 nowych elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda, o łącznej mocy do 20 MW elektrowni [...], z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury, na terenie gminy D., obręb K., działki o numerach [...], obręb C., działki o numerach [...]. W dniu 7 stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wpłynął wniosek Stowarzyszenia A o uznanie za stronę postępowania. Jako podstawę żądania dopuszczenia do udziału w sprawie Stowarzyszenie wskazało art. 31 § 1 pkt 2 i § 2, art. 141 § 1 i art. 102 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "K.p.a." oraz art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm), zwanej dalej "u.i.ś". Pismem z dnia 8 stycznia 2016 r., doręczonym w dniu 11 stycznia 2016 r., Stowarzyszenie A zostało wezwane do uzupełnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie, to jest wykazania, że sprawa dotyczy jego statutowej działalności, poprzez nadesłanie statutu, w terminie 5 dni pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie. W dniu 15 stycznia 2016 r. do sądu wpłynął statut Stowarzyszenia A. Z § 4 statutu Stowarzyszenia wynika, że zasadniczym obszarem jego działania jest miejscowość B. Dla właściwego realizowania swoich celów stowarzyszenie może prowadzić działalność na terenie całego kraju i poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W § 8 statutu wskazano, że celem działania Stowarzyszenia A jest w szczególności: 1) wspieranie wszelkich inicjatyw mieszkańców, 2) wspieranie inicjatyw oświatowych 3) inicjowanie działań kulturalno – oświatowych, 4) promocja zdrowego stylu życia, 5) poprawa bezpieczeństwa mieszkańców, 6) upowszechnienie kultury fizycznej i sportu, 7) tworzenie warunków do rozwoju amatorskiego lub profesjonalnego ruchu artystycznego, 8) rozwój turystyki agroturystyki oraz działań proekologicznych 9) dokumentowanie historii B. i okolic, 10) propagowanie nowych form rekreacji i działań integracyjnych 11) kształtowanie nawyków estetycznych 12) współpraca z samorządem, parafią i innymi organizacjami np. stowarzyszenia, fundacje itp. Z kolei § 9 statutu określa, iż Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez podejmowanie działań: - animacyjnych – zmierzających do ożywienia i aktywizacji życia społecznego, - edukacyjnych – zmierzających do zaspokojenia potrzeb poznawczych, - integracyjnych – mających na celu rozwój kontaktów międzyludzkich (np. ogniska, kuligi, szkolenia, spotkania, wycieczki), - kreacyjnych – propagowanie nowych postaw i zachowań, kreowanie humanistycznego systemu wartości, - ekologicznych – mających na celu szerzenie kultury ekologicznej i propagowanie postaw proekologicznych, - rekreacyjnych – stanowiących połączenie zdrowego wypoczynku z edukacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia A do udziału w sprawie. W uzasadnieniu sąd wyjaśnił, że podstawą tej decyzji było ustalenie, iż przedmiot toczącego się przed sądem postępowania nie mieści się w zakresie statutowej działalności Stowarzyszenia. Stowarzyszenie A złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniosło zarzuty odnoszące się do błędnego przyjęcia przez sąd, że ze statutu Stowarzyszenia nie wynika, iż w zakresie jego działalności znajduje się ochrona środowiska, jak również do błędnego ustalenia przez sąd, iż miejscowość B. nie jest połączona z obrębem K., chociażby poprzez jezioro K. Stowarzyszenie podnosiło nadto, że jego członkowie interweniowali wcześniej w tej sprawie, a także wskazywało na okoliczności związane z zagrożeniami wynikającymi z posadowienia elektrowni wiatrowej dla mieszkańców B. Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II OZ 350/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej również jako "P.p.s.a.", bowiem postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane skargą A. J., E. J., B. J. i M. J. z dnia [...] r., a zatem zastosowanie powinien znaleźć art. 33 § 2 P.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu. W konsekwencji trybem właściwym dla rozpoznania wniosku Stowarzyszenia powinno być posiedzenie jawne. W toku dalszego postępowania Stowarzyszenie A złożyło pismo z dnia 13 czerwca 2016 r., w którym podkreśliło, mieszkańcy tej miejscowości zrzeszyli się w formę stowarzyszenia aby móc, między innymi, interweniować w przypadku przedsięwzięć zagrażających środowisku, ze szczególnym uwzględnieniem życia i zdrowia ludzi. W ocenie Stowarzyszenia, składając wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie realizuje ono swoje cele statutowe. W piśmie z dnia 13 czerwca 2016 r. Stowarzyszenie podniosło również argumenty odnoszące się do oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego na środowisko, w szczególności wskazując, że obręby K. i C. są powiązane z obrębem B. poprzez jezioro K. i z tego powodu w przypadku postępowań z zakresu oddziaływania na środowisko stanowią integralną całość. Stowarzyszenie A argumentowało, że w rozpatrywanej sprawie interes prawny członków Stowarzyszenia opiera się także na normach prawa własności, bowiem jak wynika z topografii terenu, nieruchomości, których właścicielami są jego członkowie położone są w strefie oddziaływania farmy wiatrowej. Zdaniem Stowarzyszenia skoro obręb B. znajduje się w najbliższym otoczeniu farmy wiatrowej, to następstwem powinno być uznanie go za stronę niniejszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje: Przedmiotem rozpoznania jest wniosek Stowarzyszenia A o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi A. J., E. J., B. J. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., którą to decyzją organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na demontażu 9 z 10 istniejących turbin wiatrowych Farmy Wiatrowej oraz na budowie 9 nowych elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda, o łącznej mocy do 20 MW elektrowni [...], z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury, na terenie gminy D., obręb K. Stowarzyszenie domagając się dopuszczenia do udziału w sprawie, jako podstawę prawną wniosku wskazało art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także art. 31 § 1 pkt 2 i § 2, art. 141 § 1 w związku z art. 102 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej "K.p.a." Następnie wywodziło swój interes prawny uzasadniający jego udział w postępowaniu z realizacji celów statutowych, bezpośredniego sąsiedztwa zamierzenia inwestycyjnego, którego dotyczy postępowanie z miejscowości B. jak również interesu prawnego poszczególnych jego członków, wynikającego z faktu, iż są oni właścicielami nieruchomości położonych w strefie oddziaływania farmy wiatrowej. Dokonując oceny tak złożonego wniosku w pierwszej kolejności należy wskazać, że Stowarzyszenie domaga się dopuszczenia do udziału w sprawie na etapie postępowania przed sądem administracyjnym, a zatem zastosowanie znajdą nie przepisy przytoczone we wniosku, ale art. 33 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi. Na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Rozważenia zatem wymagało, czy przedmiot toczącego się przed sądem postępowania mieści się w zakresie statutowej działalności Stowarzyszenia A. W ocenie sądu takiego wniosku nie można wyprowadzić z przedłożonego przez Stowarzyszenie statutu. Przedmiot postępowania sądowego dotyczy bowiem decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na demontażu istniejących i montażu nowych elektrowni wiatrowych, a zatem jest to sprawa z zakresu ochrony środowiska. Ze statutu Stowarzyszenia nie wynika, zdaniem sądu, aby w zakresie jego działalności znajdowała się ochrona środowiska, bowiem z ogólnie sformułowanego zapisu § 8 pkt 8 statutu, który jako jeden z celów działania Stowarzyszenia wskazuje rozwój turystyki i agroturystyki oraz działań proekologicznych, nie wynika, aby statutowym celem Stowarzyszenia było działanie na rzecz ochrony środowiska. Skoro zaś z przytoczonego wyżej § 4 statutu wynika, że zasadniczym obszarem działania Stowarzyszenia jest miejscowość B. to brak jest, w ocenie sądu, podstaw do wywodzenia, że sprawa, która dotyczy posadowienia elektrowni wiatrowych w innej miejscowości na terenie tej samej gminy ma związek z realizacją statutowych celów Stowarzyszenia, które zostały określone ogólnie. Brak jest w ocenie sądu podstaw do tego, aby za pomocą zabiegów interpretacyjnych dokonywać takiej wykładni zapisów statutu, która będzie zgodna z oczekiwaniami podmiotu domagającego się dopuszczenia do udziału w sprawie. Określony w art. 33 § 2 P. p. s. a. wymóg dotyczący tego, aby przedmiot toczącego się przed sądem postępowania mieścił się w zakresie statutowej działalności organizacji społecznej powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych regulacji określających cele stowarzyszenia. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 października 2012 r. wydanym w sprawie II OZ 864/12, stwierdzając, że "za koniecznością ścisłej interpretacji art. 33 § 2 i art. 25 § 4 P.p.s.a. przemawiają cele, jakim służy funkcjonowanie systemu sądownictwa administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy uwzględnić fakt, iż postępowanie sądowoadministracyjne nakierowane przede wszystkim na ochronę indywidualnego interesu stron żądających od sądu administracyjnego ochrony swojego interesu prawnego, musi zmierzać do zapewnienia takim jednostkom prawa do sprawiedliwej procedury, w której reprezentacja jednej ze stron postępowania nie otrzymuje większej ochrony prawnej niż strona przeciwna. Dążenie to przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni omawianego przepisu i szerokiego dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innych podmiotów. Wymóg art. 33 § 2 P.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, iż działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia. Wypełnienie analizowanego wymagania powinno wynikać z celów statutowych stowarzyszenia". Zdaniem sądu z celu określonego w statucie jako podejmowanie działań proekologicznych i realizowanego poprzez podejmowanie działań mających na celu szerzenie kultury ekologicznej i propagowanie postaw proekologicznych nie sposób wnioskować, że celem Stowarzyszenia jest uczestniczenie w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska. Nie przemawia za tym również podnoszona przez Stowarzyszenie okoliczność, że posiada ono interes prawny w niniejszej sprawie z racji tego, iż jego członkowie są właścicielami nieruchomości znajdujących się w obrębie oddziaływania inwestycji. Wskazać bowiem należy, że członkowie Stowarzyszenia, jeżeli planowana inwestycja narusza ich indywidualny interes prawny posiadają własną legitymację do uczestniczenia w postępowaniach, których wynik ma wpływ na ich indywidualną sytuację prawną. Indywidualnego interesu prawnego członków Stowarzyszenia nie można bowiem utożsamiać z interesem prawnym samego Stowarzyszenia. Sąd nie podzielił również argumentacji dotyczącej zasadności udziału Stowarzyszenia w postępowaniu sądowym z punktu widzenia interesu społecznego. Wywody Stowarzyszenia w tym zakresie sprowadzają się do prób wykazania, że mieszkańcy miejscowości B. z racji jej położenia narażeni są na negatywne skutki odziaływania elektrowni wiatrowej o dużej mocy, w szczególności, że miejscowość ta znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie obrębów K. i C. i jest z nimi połączona poprzez jezioro K., a konsekwencją tego jest zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców B. Analiza akt postępowania administracyjnego, w szczególności załączonych map wskazuje jednoznacznie, że ani K. ani C., ani tym bardziej B. nie leżą w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora K., a sama miejscowość B. znajduje się w znacznej odległości od zarówno od obrębu K. i C., gdzie ma zostać posadowiona farma wiatrowa, której dotyczy zaskarżona decyzja. W dodatku wzajemne usytuowanie jeziora i wskazanych wyżej miejscowości nie uzasadnia podnoszonej przez Stowarzyszenie tezy, iż mieszkańcy B. narażeni są na niebezpieczeństwo związane z odrywaniem się zlodowaciałych fragmentów śniegu od skrzydeł poszczególnych wiatraków, ani tym bardziej wywodów dotyczących oddziaływania związanego z rzucanym przez skrzydła wiatraków cieniem, czy emisją pulsującego światła. Skoro zatem z określonej w statucie Stowarzyszenia A brak jest wskazania, iż celem jego działania jest ochrona środowiska, statutowa działalność stowarzyszenia dotyczy miejscowości B., Stowarzyszenie nie wykazało w sposób wiarygodny, aby jego udziału w postępowaniu przed sądem w niniejszej sprawie wymagała ochrona interesu społecznego, a przedmiot sprawy nie mieści się w zakresie jego statutowej działalności, należało uznać, że brak jest podstaw dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w niniejszej sprawie.