II SA/Sz 56/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi kasacyjnej Prokuratora Rejonowego w K. wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 marca 2017r. sygn. akt II SA/Sz 56/17 wydanego w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżony wyrok w całości; II. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...]. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 1,2, 4,14,19 lit.c, 20 lit.c, art. 4, art. 5, art. 7 ust. 1 i 3, art. 10 ust. 2, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3, art. 28, art. 48, art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. D. z dnia [...] r. - odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko L. D. na [...] r., - przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko L. D. na okres od [...] r. w wysokości [...]zł miesięcznie, - przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko K. D. na okres od [...] r. w wysokości [...]zł miesięcznie. Organ ustalił, że strona we wniosku wskazała [..] członków rodziny w tym męża B. D., jako osiągającego dochody w roku bazowym [...] oraz siebie i męża jako osiągających dochody po tym roku. Do wniosku strona dołączyła świadectwo pracy Sp. A. potwierdzające, że mąż strony utracił dochód z roku [...], w związku z czym organ ustalając dochód rodziny nie uwzględnił dochodów z tego tytułu. Wnioskodawczyni nie osiągnęła dochodu w [...]r. Podjęła zatrudnienie [...] r. ( ) i przedstawiła zaświadczenie o uzyskaniu za [..] r. dochodu w kwocie [...] zł. Strona przedstawiła również dokument potwierdzający podjęcie przez B. D. zatrudnienia od [...] r. i uzyskanie z tego tytułu dochodu netto za [...] r. w kwocie [...]. Z uwagi na utratę przez B. D. zatrudnienia w dniu [...] r., organ ustalił dochód rodziny w roku [...] zł. (dochód strony za [...] zł : osoby w rodzinie [...] zł). Jednocześnie organ ustalił na podstawie zaświadczenia z Sp., że mąż strony podjął zatrudnienie od [...] r. a wysokość jego dochodu za [...] r. wyniosła [...] zł. W konsekwencji powyższych ustaleń organ przyjął, iż dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni od [...] r. po uwzględnieniu dochodu uzyskanego wynosi [...] zł i przekracza kwotę określoną w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci. Na dochód ten, według organu, składa się kwota [...] zł. (dochód wnioskodawczyni uzyskany za [...] r.) oraz kwota [...] (dochód uzyskany przez męża wnioskodawczyni za [...] r. z tytułu zatrudnienia podjętego od [...]r.). Z tego względu Prezydent odmówił przyznania świadczenia wychowawczego poczynając od [...] r. na rzecz pierwszego dziecka, tj. L. D. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. D. wnosząc o ponowne przeliczenie dochodu w rodzinie za miesiąc [...] r. Strona dołączyła do odwołania zaświadczenie o dochodach netto za [...] r. z dnia [...] r. i wyjaśniła, że poprzednio złożone zaświadczenie "było błędnie wystawione przez pracodawcę". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), po rozpatrzeniu odwołania orzekło o: - uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko L. D. na okres od [...]i w tym zakresie przyznało świadczenie wychowawcze na dziecko L. D. na okres od [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie, - w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że w jego ocenie, organ I instancji błędnie ustalił dochód przypadający na osobę w rodzinie. Rodzina w [...] r. nie uzyskała dochodu, wnioskodawczyni podjęła pracę [...] r. uzyskała dochód w kwocie [...] zł, a jej mąż również podjął pracę w dniu [...] r. w firmie, w której pracował do [...] r. a następnie podjął pracę w dniu [...] r. w firmie, w której pracuje nadal. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, należało analizować dochody męża wnioskodawczyni z [..] r., wynoszące [...] zł. W świetle powyższego Kolegium przyjęło, że dochód rodziny po roku bazowym, tj. w roku [...] wyniósł [...] zł na osobę w rodzinie i nie przekraczał [...] zł ustalonego kryterium. Organ wyjaśnił, że w zatrudnieniu B. D. nie było przerwy, stąd nie wystąpiła okoliczność utraty dochodu ani uzyskania dochodu z tytułu zatrudnienia. Prokurator Rejonowy wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną uchylającą w części decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania M. D. prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko L. D. na okres od [...] r. W skardze prokurator zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 2, 4, 19 i 20, art. 5 ust. 3 art. 7 ust. 3 i art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że w zatrudnieniu B. D. nie było przerwy, skoro rozwiązał on w dniu [...] r. zatrudnienie z firmą, a w dniu [...] r. podjął zatrudnienie w Spółce. Powyższa skarga została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uwzględniło w całości wyżej wskazaną skargę Prokuratora Rejonowego i uchyliło w całości zaskarżoną decyzję własną z dnia [...], jednocześnie utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]. Kolegium podzielając pogląd wyrażony w skardze, że dochód B. D. uzyskany w firmie, z którą rozwiązał umowę o pracę w dniu [...] r. należało uznać za utracony, a dochód uzyskany w [...] r. w firmie w wysokości [...] zł za dochód uzyskany, przyjęło, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie w [...] r. przekroczył kryterium dochodowe, (tj. wyniósł [...] zł), co wykluczyło możliwość przyznania na pierwsze dziecko świadczenia w wychowawczego od [...] r. Mając na uwadze podjęcie decyzji w trybie autokontroli, Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 marca 2017 r. w sprawie II SA/Sz 57/17 ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., umorzył postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe W dniu 10 stycznia 2017 r. M. D. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., podnosząc, że decyzja ta jest krzywdząca ponieważ jej mąż nie stracił (nie przerwał) zatrudnienia, tylko zmienił pracę, tym samym jego dochody powinny być analizowane z [...] r., a nie tak jak interpretuje organ I instancji z [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi M. D. wyrokiem z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 56/17 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. dopatrując się naruszenia art. 7,77 § 1 i 80 K.p.a. Jednocześnie zaznaczył, że przy wyrokowaniu przeoczono, że niezbędne było także uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] r., zaś ten błąd możliwy jest do naprawienia w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 19 kwietnia 2017 r. Prokurator Rejonowy złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie: - art. 3 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. wobec zaniechania uchylenia niezgodnej z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], albowiem takie rozstrzygnięcie jest niezbędne do końcowego załatwienia sprawy w jej istotnym zakresie, - art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie przy ocenie legalności ww. decyzji z dnia r. okoliczności wynikających z akt postępowania administracyjnego i leżących u podstaw uchylonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., a mianowicie potrzeby ponownej oceny przez organ II instancji zaświadczenia o zarobkach przedłożonych na etapie postępowania odwoławczego przez M. D., zawierającym informację o dochodach uzyskanych przez jej męża w [...] r., w sytuacji gdy organ odwoławczy nie podjął działań weryfikujących przedłożonego drugiego zaświadczenia o zarobkach B. D., pomimo istotnych różnic wysokości dochodów netto określonego przez pracodawcę, umożliwiających pełne rozstrzygnięcie materialnoprawne. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o zastosowanie instytucji z art. 179 a P.p.s.a. i uchylenie wyroku z dnia 1 marca 2017 r. oraz ponowne rozpoznanie sprawy poprzez wydanie stosownego orzeczenia, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o dokonanie autokontroli orzeczenia - o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje; Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione w sytuacji, gdy sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1173/09, dostępne w Internecie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż trafne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd w wyniku przeoczenia pominął okoliczność, że niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy jest nie tylko uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale także wcześniejszej decyzji tegoż organu z dnia [...] r. Przypomnienia wymaga, że przedmiotem skargi do sądu uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., wydaną w trybie autokontroli na skutek wniesienia skargi do Sądu przez Prokuratora. Na mocy tej decyzji organ II instancji w punkcie pierwszym - uchylił zaskarżoną przez Prokuratora własną decyzję z dnia [...] r., którą to uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania stronie skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę na okres od [...] r. i orzekł o przyznaniu w tym zakresie świadczenia, zaś w punkcie drugim utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w tym w zakresie odmawiającym przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko za okres od [...] r. Zasady przyznawania świadczenia wychowawczego uregulowano w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (zwanej dalej "ustawą"). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (tj. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Natomiast stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy przez dochód członka rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Przepis art. 7 ust. 1-3 ustawy normuje tryb postępowania w sytuacji "utraty dochodu" lub "uzyskania dochodu", zaś ustawodawca definiuje te pojęcia w art. 2 pkt 19 i 20 ustawy. Stosownie do tych przepisów utrata (uzyskanie) dochodu oznacza to utratę (uzyskanie) dochodu spowodowaną m.in. utratą (uzyskaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tutejszy Sąd w zaskarżonym wyroku podzielił pogląd Kolegium zaprezentowany w zaskarżonej decyzji z dnia [..] r., iż zakończenie przez męża skarżącej z dniem [...] r. zatrudnienia w firmie i podjęcie z dniem [...] r. pracy w Spółce wypełniało ustawową definicję "utraty dochodu" i "uzyskania dochodu" w rozumieniu przepisów o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Obecny skład orzekający Sądu aprobuje w pełni powyższe stanowisko jak i wskazanie, że zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pojęcia utraty dochodu (art. 2 pkt 19 lit.c – utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) i uzyskania dochodu (art. 2 pkt 20 lit.c – podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), które miały w niniejszej sprawie zastosowanie przy ustalaniu dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej, są definiowane identycznie w pozostałych ustawach przewidujących inne formy pomocy, tj. w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930), w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz.169), zaś w orzecznictwie na tle wskazanych ustaw przyjmuje się, że każde rozwiązanie stosunku pracy należy uznać za utratę dochodu, natomiast nawiązanie nowego stosunku pracy nawet bez jakiejkolwiek przerwy należy uznać za uzyskanie dochodu. W świetle takiej wykładni, Sąd uznał za nietrafne przekonanie skarżącej, że taki stan faktyczny jaki zaistniał w niniejszej sprawie a polegający na tym, że mąż strony rozwiązał stosunek pracy w dniu [...] r., a nowe zatrudnienie podjął w dniu [...] r. nie podpada pod ustawowe określenie: "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W związku z tym kwestionowane skargą stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w decyzji z dnia [...] r. wydanej w trybie autokontroli nie naruszało art. 2 ust. 19 lit c ustawy zawierającego definicję utraty dochodu, w przeciwieństwie do stanowiska zawartego w poprzedzającej to rozstrzygnięcie decyzji Kolegium z dnia [...] r. Również Sąd zgadza się z podglądem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że Kolegium rozpoznając sprawę niezasadnie pominęło w ustaleniach dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej zaświadczenie z dnia [...] r. o zarobkach B. D. uzyskanych w [...] r. złożonego przez skarżącą wraz z odwołaniem. Zaświadczenie to stanowi kartę 33 akt organu I instancji i co do kwoty dochodu netto ([...]) różni się zasadniczo od przedłożonego przez stronę organowi I instancji zaświadczenia od tego samego pracodawcy z dnia [...] r. wskazującego na kwotę [...] zł jako wysokość dochodu netto uzyskanego przez B. D. w [...] r. Zawarte w odwołaniu wyjaśnienie strony, że wcześniejsze zaświadczenie "było błędnie wystawione przez pracodawcę" nie zostało zweryfikowane na etapie postępowania odwoławczego. Kolegium nie ustosunkowało się w ogóle do tego nowego dowodu, a zatem co najmniej przedwcześnie w zaskarżonej decyzji przyjęło, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej w [...] r. przekroczył kryterium dochodowe ustalone w odniesieniu do pierwszego dziecka w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Oznacza to, że niewątpliwie zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia r. wydana w trybie autokontroli narusza art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. ponieważ została podjęta bez należytego wyjaśnienia sprawy w zakresie ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia materialnoprawnego. Kwestia wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, który nie może przekraczać [...] zł w przypadku prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, stanowi bowiem podstawową materialnoprawną przesłankę prawa do tego świadczenia. Stwierdzone uchybienie, w kontekście sposobu interpretacji uzyskania i utraty dochodu, nie pozostawia wątpliwości, że tym samym należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, ale także -z mocy art. 135 P.p.s.a.- decyzję z dnia [...] r. Stosownie bowiem do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. mieści się w granicach niniejszej sprawy, zaś jej uchylenie jest wymagane z uwagi na konieczność otworzenia możliwości powrotu sprawy na etap postępowania odwoławczego celem wyeliminowania stwierdzonych przez Sąd uchybień. W związku z powyższym biorąc za podstawę art. 179a w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzeczono jak sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższych rozważań Sądu dotyczących konieczności wyjaśnienia zaistniałej rozbieżności w zakresie wysokości dochodu netto uzyskanego przez B. D. w [..] r., wynikającej z przedłożonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego zaświadczeń, a następnie - wydania w sprawie decyzji odpowiadającej prawu.