II SA/Sz 580/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. K. kwotę [...] złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] A. K. zwrócił się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem S. Działający z upoważnienia Starosty S., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją [...] z dnia [...] odmówił wnioskującemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odmowę organ uzasadnił faktem realizacji obowiązku szkolnego przez S. w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w S. i przebywaniu w internacie tego Ośrodka. A. K. odwołał się od powyższej decyzji. W swoim odwołaniu podniósł, że zawozi syna do szkoły w poniedziałek, a w piątek około godz. 12-tej go zabiera i w związku z tym wnosi o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpatrując odwołanie strony utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Strona wniosła skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia [...]sygn. akt II S.A./Sz 1240/07, uchylił decyzję Kolegium wskazując, iż organ odwoławczy decyzję swoją wydał nie uwzględniając zmian wprowadzonych od 6 lipca 2007 r. w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po ponownym rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa ( Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 17 ust. 1 i 5 pkt 2 b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), § 1 pkt 16 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium, stosując się do wskazań zawartych w wyroku zważyło, iż zgodnie ze znowelizowanym art. 17 ust.5 pkt 2b ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Zdaniem Kolegium z akt sprawy wynika, że S. K. w roku szkolnym 2007/2008 jest uczniem piątej klasy Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S. i przebywa w internacie Ośrodka. Z § 19 pkt 3 Statutu Ośrodka, zatwierdzonego Uchwałą Rady Pedagogicznej z dnia [...] wynika, że Ośrodek zapewnia wychowankom w okresie nauki szkolnej całodobową opiekę. Umieszczenie dzieci następuje - w myśl § 18 pkt 3 Statutu - na podstawie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, co odpowiada wymogom określonym w § 29 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. Nr 52, poz. 467). W świetle powyższego, Kolegium uznało, iż zaistniała przesłanka określona w art.17 ust. 5 pkt. 2 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczająca możliwość przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem osoba wymagająca opieki tj. syn S. umieszczony został celem kontynuowania nauki w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S. i korzysta w nim z całodobowej opieki. Powyższa decyzja została zaskarżona przez A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 Kpa zobowiązującego organ administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz uwzględnienia słusznego interesu obywatela, do czego SKO zostało zobowiązane dodatkowo w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2008r. sygn. akt II SA/Sz 1240/07. Uchylając poprzednią decyzję SKO w tej samej sprawie, Sąd zobowiązał organ do poczynienia koniecznych ustaleń. SKO w nowej decyzji z dnia [...] powołało się jednak na takie same ustalenia, na jakie powołało się w pierwszej decyzji, tj. jedynie na niewiele wyjaśniający w istocie § 19 pkt 3 Statutu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S. i ponownie orzekło niekorzystnie dla skarżącego. Skarżący dodał, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 399/07, rozpatrując analogiczną sprawę zaznaczył: "po dokładnej analizie zaświadczeń nadesłanych ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S." można stwierdzić, że z treści tych zaświadczeń wynika, iż: "całodobową opieką uczniowie objęci są jedynie przez 3 dni w tygodniu (wtorek, środa, czwartek) zaś częściową: w poniedziałek i w piątek", a w świetle w/w faktów "norma prawna zawarta w treści przepisu art. 17 ust.5 pkt 2 lit, b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest w tej sytuacji spełniona" i "nie można więc przyjąć, że specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S. zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, gdyż przeczą temu dowody". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga A. K. zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było ustalenie, czy skarżącemu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem S. w sytuacji, gdy przebywa on w Ośrodku Szkolno - Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz.992, z 2007 r. Nr 109, poz.747), w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 lipca 2007 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie zaś do przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Ośrodek, w którym przebywa syn wnioskodawcy jest specjalnym ośrodkiem szkolno - wychowawczym, a więc szkołą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 3 pkt 18). Stosownie do § 23 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. Nr 52, poz. 467 z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), specjalne ośrodki szkolno - wychowawcze prowadzone są dla dzieci i młodzieży, które z powodu niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania. Zgodnie natomiast z § 32 ust. 1 w zw. z § 33 ust 1 tego rozporządzenia ośrodki takie prowadzą działalność przez cały rok szkolny jako placówka, w której są przewidziane ferie szkolne, zapewniając w tym czasie wychowankom całodobową opiekę. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż Ośrodek w którym przebywa syn A. K. jest placówką, która powinna zapewniać całodobową opiekę przez cały rok szkolny. Wątpliwości dotyczą natomiast tego, czy Ośrodek ten taką opiekę zapewnia. W niniejszej sprawie brak jest prawidłowych ustaleń organów w tym przedmiocie. W aktach sprawy znajdują się kserokopie niektórych stron statutu jakiegoś ośrodka oraz uchwały Rady Pedagogicznej Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] z dnia [...], jednakże oparciu o nie, nie można jednoznacznie ustalić czy jest to Statut Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S. w wersji aktualnej w momencie składania wniosku przez A. K. Organy w swoich rozważaniach, nie uwzględniły treści znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z dnia [...], podpisanego przez specjalistę ds. administracyjno-kadrowych, w którym wskazano, iż uczniowie tej placówki są objęci całodobową opieką jedynie przez trzy dni w tygodniu - wtorek, środa i czwartek, a w pozostałe dni – poniedziałek i piątek - jedynie tzw. opieką częściową. Treść pisma przeczy ustaleniom organów w kwestii zapewnienia przez Ośrodek całodobowej opieki. Organy nie wyjaśniając wątpliwości, czy Ośrodek Szkolno - Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S. jest placówką zapewniającą całodobową opiekę, nie wyjaśniły należycie sprawy stosownie do przepisów art. 7 i 77 Kpa, co stanowi naruszenia prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wydanych decyzjach organy administracji wbrew obowiązkom wynikającym z art. 80 Kpa i 107 § 3 Kpa nie odniosły się nawet do treści powyższego zaświadczenia, która pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach. W związku z powyższym w niniejszej sprawie organy odmawiając przyznania świadczenia powinny wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, iż Ośrodek, w którym przebywa syn wnioskodawcy jest placówką zapewniającą całodobową opiekę zgodnie z przepisami prawa. Dopiero bowiem możliwość umieszczenia dziecka w ośrodku zapewniającym taką opiekę stwarza skarżącemu sytuację pozwalająca na nie rezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Należy wskazać, iż dla zastosowania dyspozycji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mają znaczenia w sprawie indywidualne uzgodnienia dotyczące opieki nad dzieckiem dokonane pomiędzy szkołą a rodzicem (opiekunem) dziecka, lecz wyłącznie hipotetyczna możliwość zapewnienia przez ten Ośrodek opieki przez cały tydzień, co umożliwia podjęcie zatrudnienia. W przedmiotowej sprawie organy jednoznacznie nie ustaliły, że opieka w Ośrodku sprawowana jest w sposób umożliwiający podjęcie przez opiekuna pełnego zatrudnienia, to znaczy przez cały tydzień (we wszystkie dni ). Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalą na podstawie statutu Ośrodka oraz wypowiedzi Dyrektora Ośrodka czy Ośrodek Szkolno - Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w S. jest placówką zapewniającą całodobową opiekę przez cały tydzień. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 w/w ustawy.