II SA/Sz 601/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. R. S. pismami z dnia 18 kwietnia 2016 r. oraz z dnia 17 maja 2016 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 601/16 sąd odrzucił skargę jako złożoną z uchybieniem ustawowego terminu. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącemu w dniu 25 lipca 2016 r. W dniu 26 lipca 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) R. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 601/16 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 26 października 2016 r., wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w S. pełnomocnik - radca prawny A. J. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu w dniu 25 marca 2016 r., a skarga została wniesiona do sądu, za pośrednictwem organu I instancji, w dniu 18 kwietnia 2016 r. Organ I instancji przekazał skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w dniu 29 kwietnia 2016 r., a więc już po upływie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik podał nadto, że skarżący będąc osobą niepełnosprawną i nieobeznaną z przepisami prawa, nie zrozumiał w sposób dostateczny skierowanego do niego pouczenia, zawartego w decyzji organu II instancji. Czynności złożenia skargi R. S. dokonał przed upływem 30 dni od dnia doręczenia mu decyzji, a uchybienie terminowi spowodowane było jedynie nieprawidłowym miejscem złożenia skargi, a nie zlekceważeniem ustawowego terminu. Jednocześnie pełnomocnik zaznaczył, że wniosek o przywrócenie terminu złożył w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu - zawiadomienie o powierzeniu mu roli pełnomocnika z urzędu dla skarżącego nastąpiło w dniu 24 października 2016 r. Dodatkowo wyjaśnił, że do wniosku nie załączył odpisu skargi, bowiem znajduje się ona w aktach sprawy i ją podtrzymuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Powyższe warunki muszą zostać spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że trzydziestodniowy terminu do złożenia skargi upływał z dniem 25 kwietnia 2016 r. (poniedziałek) i skarżący temu terminowi uchybił. Niewątpliwie również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z dochowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. i odpowiada pozostałym wymogom formalnym. Sąd bowiem przychyla się do stanowiska, że gdy skarga znajduje się już w sądzie wraz z aktami sprawy przekazywanymi przez organ, to niecelowym byłoby składanie wniosku o przywrócenie terminu za pośrednictwem organu i w pełni dopuszczalne jest przyjęcie do rozpoznania wniosku złożonego bezpośrednio do sądu (por.: postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1343/10, dostępne w Internecie). W takiej sytuacji nie zachodzi potrzeba ponownego składania skargi, skoro z oświadczenia pełnomocnika skarżącego wynika, że w całości ją podtrzymuje. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku wskazać należy, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić wówczas, gdy strona we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, że mimo całej staranności, z przyczyn od niej niezależnych, nie mogła dokonać czynności w terminie. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por.: postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, lex nr 1643289). Podkreślenia przy tym wymaga, że przy rozpoznawaniu wniosku pożądane jest zachowanie pewnego kompromisu i powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu (por.: postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 2 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 922/14, dostępne w Internecie). W ocenie sądu, okoliczności wskazane we wniosku, jak i wynikające z akt sprawy pozwalają na uznanie, że skarżący nie ponosi winy w nieterminowym złożeniu skargi. Jako okoliczności świadczące o braku winy w uchybieniu terminu wskazano na niepełnosprawność strony i dochowanie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi, jednakże za pośrednictwem niewłaściwego organu. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest osobą głuchoniemą, komunikującą się z innymi osobami wyłącznie w języku migowym. Zdaniem sądu, taki rodzaj niepełnosprawności niewątpliwie ogranicza stronę w uzyskaniu ewentualnej, bezpośredniej pomocy co do zrozumienia procedur prawnych, powodując w ten sposób poważne dla niej trudności, chociażby w uzyskaniu dodatkowych wyjaśnień w kwestii sposobu złożenia skargi do sądu. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że skarżący skargę z dnia 18 kwietnia 2016 r. nadał w urzędzie pocztowym przed upływem terminu do jej wniesienia. Co prawda skarga ta została złożona za pośrednictwem organu niewłaściwego, tj. organu I instancji, tym nie mniej wpłynęła do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w dniu 21 kwietnia 2016 r., a przekazana została przez ten organ do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. dopiero w dniu 29 kwietnia 2016 r., więc po już upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Wobec powyższego Sąd uznał, że w sytuacji skarżącego, skoro złożył skargę w terminie otwartym do dokonania tej czynności, to nie powinien w realiach niniejszej sprawy, ponosić negatywnych konsekwencji uchybienia terminu związanych z nieprawidłowym miejscem złożenia skargi i ze zwłoką w przekazaniu skargi do właściwego organu. Reasumując należy stwierdzić, że ze względu na dopełnienie wymogów formalnych wynikających z art. 87 P.p.s.a., jak i brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów, sąd na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak na wstępie.