II SA/Sz 604/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 20 maja 2022 r. nr SKO.SJ.452.4894.2021 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę . Wójt Gminy P., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "k.p.a") w związku z art. 26 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 ze zm.; dalej "u.o.o."), wydał w dniu 3 listopada 2021 r. decyzję nr GK. 6236.1.2021, w której nakazał J. Z. (dalej "zobowiązany") usunięcie zgromadzonych na działce ewidencyjnej nr [...] (podzielona na działki nr [...]; [...]; [...]) położonej w obrębie [...] przy ul. [...], [...], odpadów w postaci folii opakowaniowej, drewnianych palet, metalowych elementów, papieru i kartonu, poprzez ich przetransportowanie przez uprawniony podmiot do miejsca przeznaczonego na składowanie lub magazynowanie tych odpadów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - w nieprzekraczalnym terminie do 30 dni, licząc od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Organ I instancji podał, że w dniu 10 czerwca 2021 r. otrzymał z Prokuratury Okręgowej w Szczecinie pismo z dnia 8 czerwca 2021 r. w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. z przedmiotowej działki. Z postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Szczecinie wynikało, że posiadaczem odpadów na ww. działce był zobowiązany, który w okresie od 17 marca 2018 r. do 17 kwietnia 2018 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe [...] J. Z., ul. [...], [...]. Organ I instancji wymienił odpady znajdujące się na ww. działce, które zostały opisane w protokole kontroli nr WIOS-SZ 40/2019 z dnia 25 marca 2019 r., przeprowadzonej przez inspektorów Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Szczecinie oraz funkcjonariuszy Wydziału do Walk z Przestępczością Gospodarczą Komendy Wojewódzkiej Policji w Szczecinie. Organ I instancji podał, że zgodnie z przepisami u.o.o. składowanie lub magazynowanie odpadów może się odbywać jedynie w miejscu do tego przeznaczonym i przystosowanym oraz po uzyskaniu odpowiednich decyzji administracyjnych. W dniu 28 lipca 2021 r. organ I instancji przesłał posiadaczowi powyższych odpadów, tj. zobowiązanemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W dniu 29 lipca 2021 r. organ I instancji dokonał oględzin przedmiotowej działki, podczas, których stwierdzono, że na jej terenie składowane są wyżej wymienione odpady, co uzasadniało wydanie niniejszej decyzji. Prokurator Okręgowy w Szczecinie (dalej "Prokurator") złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił organowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., przez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i nieustalenie, które ze zgromadzonych opadów pochodzą z zagranicy, a w konsekwencji, czy w stosunku do wszystkich odpadów zachodzą przesłanki do wydania przez organ decyzji, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 i ust. 6 u.o.o., podczas gdy z protokołu kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wynikało, że przynajmniej ich część została sprowadzona nielegalnie z Wielkiej Brytanii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 20 maja 2022 r. decyzję nr SKO.SJ.452.4894.2021, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 6, art. 3 ust. 1 pkt 6 i pkt 19 u.o.o. Organ odwoławczy wskazał, że aby wydać nakaz usunięcia odpadów, organ administracyjny jest zobowiązany do ustalenia, iż na danym terenie znajdują się odpady oraz do wskazania posiadacza tych odpadów. Do wydania takiej decyzji, zbędne jest natomiast ustalanie źródła pochodzenia odpadów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że celem przepisów u.o.o. jest między innymi określenie środków służących ochronie środowiska oraz życia i zdrowia ludzi. Efektywność realizacji celów ustawy wymaga określenia w sposób właściwy środków chroniących środowisko. Domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu kto był wytwórcą odpadów. Organ odwoławczy, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych podał, że w decyzji o usunięciu odpadów określa się: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów, sposób usunięcia odpadów. W decyzji tej organ administracji nie ma obowiązku umieszczenia informacji o ilości odpadów. Skoro zatem nie jest konieczne ustalenie szczegółowe ilości odpadów, to nie można przyjąć, aby organ miał obowiązek ustalania źródła ich pochodzenia. Powyższe wynika z faktu, że obowiązkiem organu jest ustalenie i wskazanie w decyzji posiadacza odpadów, a nie ich wytwórcę. Organ odwoławczy wskazał, że na przedmiotowej działce znajdują się odpady ułożone w pryzmach oraz iż posiadaczem nieruchomości w czasie zgromadzenia odpadów był zobowiązany, co ustalono na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym materiałów przedstawionych przez Prokuratora. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o nakazanie zobowiązanemu usunięcia odpadów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wydanie decyzji przez organ I instancji, nakazującej usunięcie odpadów przez ich posiadacza nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w zakresie odpadów, które zostały przywiezione na teren kraju na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1792; dalej "u.m.p.o."). Według organu odwoławczego, organ I instancji nie jest obowiązany do dokonania ustaleń, które z odpadów zostały przywiezione na teren kraju z zagranicy celem wszczęcia postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na podstawie przepisów u.m.p.o. Prokurator złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z 19 k.p.a., polegającym na wybiórczej i dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęciu, że poczynione przez organ I instancji ustalenia były wystarczające do wydania nakazu usunięcia odpadów skierowanego do zobowiązanego, podczas gdy materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący w szczególności nie poczyniono ustalenia, które z ujawnionych odpadów zostały nielegalnie sprowadzone z zagranicy, a w konsekwencji, czy organ I instancji właściwy był do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 i ust. 6 u.o.o. Zarzut został uszczegółowiony w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. J. Z., który był uczestnikiem postępowania zmarł w dniu 3 lutego 2023 r. Sąd postanowieniem z 4 lipca 2023 r. zawiesił postępowanie sądowe. Sąd Rejonowy w Goleniowie Wydział I Cywilny na wniosek WSA w Szczecinie wydał w dniu 31 października 2024 r. postanowienie o sygn. I Ns 459/24, w którym m.in. ustanowił kuratora spadku po zmarłym zobowiązanym. Sąd postanowieniem z dnia 3 grudnia 2024 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór w sprawie dotyczy ustalenia przez organ administracyjny pochodzenia odpadów jako części składowej decyzji o nakazaniu usunięcia odpadów z przedmiotowej działki przez zobowiązanego. Przepisy u.o.o. zostały przytoczone w brzmieniu obowiązującym w 2021 r. Ustawa o odpadach określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania (art. 1 u.o.o.). Przez odpady rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 pkt 6 u.o.o.). Przez posiadacza odpadów rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 pkt 19 u.o.o.). Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.o.o., posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (art. 26 ust. 2 u.o.o.). Stosownie do art. 26 ust. 6 u.o.o., w decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów. W sprawie bezsporne było, że J. Z. był posiadaczem odpadów w rozumieniu przepisów u.o.o. zobowiązanym do ich usunięcia z przedmiotowej działki. Powyższe wnikało ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym materiałów przesłanych organowi I instancji przez Prokuratora. Niesporne było również, że rzeczy znajdujące się na ww. działce i opisane w decyzji organu I instancji były odpadem w rozumieniu przepisów u.o.o. Obowiązek usunięcia odpadów powstaje z mocy samego prawa. Posiadacz odpadów jest zobowiązany wykonać go bez wezwania. Jeżeli go nie wykonuje, organ administracji publicznej, działając z urzędu nakazując posiadaczowi usunięcie odpadów. Organem właściwym do nakazania usunięcia odpadów jest organ administracji publicznej na terenie, którego dokonano składowania odpadów. W niniejszej sprawie był to Wójt P. . Decyzja nakazująca usunięcie odpadów musi odpowiadać wymaganiom formalnym wskazanym w art. 107 k.p.a. oraz zawierać elementy wskazane w art. 25 ust. 6 u.o.o., tj. termin, rodzaj odpadów, sposób usunięcia, a ich poprzedzenie określeniem "w szczególności" oznacza, że w decyzji można ująć także inne postanowienia (np. wskazanie miejsca, na które odpady należy usunąć). Jak wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 22 października 2020 r. o sygn. akt II SA/Kr 653/20, sformułowanie "w szczególności" dotyczy kwestii, które muszą być uregulowane, by decyzja określała precyzyjnie obowiązek usunięcia odpadów. Powyższy przepis nie nakazuje precyzowania w decyzji pochodzenia odpadów podlegających usunięciu Zdaniem Sądu, organy administracji prawidłowo uznały, że przepisy u.o.o. nie nakładają na organ I instancji obowiązku ustalenia pochodzenia odpadów w ramach postępowania o nakazanie ich usunięcia. Efektywność realizacji celów ustawy o odpadach wymaga określenia w sposób właściwy środków chroniących środowisko. Domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu kto był wytwórcą odpadów (wyrok WSA w Kielcach z 29 maja 2018 r. o sygn. akt II SA/Ke 769/17, wyrok WSA w Białymstoku z 5 czerwca 2014 r. o sygn. akt II SA/Bk 149/14). Sąd podzielił stanowisko NSA zawarte w wyroku z 16 grudnia 2020 r. o sygn. akt II OSK 1769/18, że zgodnie z art. 16 ust. 6 u.o.o. w decyzji o usunięciu odpadów określa się: termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów, sposób usunięcia odpadów. W decyzji tej organ administracji nie ma nawet obowiązku umieszczenia informacji o ilości odpadów. Skoro zatem nie jest konieczne ustalenie szczegółowe ilości odpadów, to nie można przyjąć, aby organ miał obowiązek ustalania źródła ich pochodzenia. Powyższe wynika z faktu, że obowiązkiem organu jest ustalenie i wskazanie w decyzji posiadacza odpadów, a nie ich wytwórcę. Jak wyżej wskazano posiadaczem odpadów był zobowiązany, co nie było sporne w niniejszej sprawie. W cenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że wydanie decyzji przez organ I instancji, nakazującej usunięcie odpadów przez ich posiadacza nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w zakresie odpadów, które zostały przywiezione na teren kraju na podstawie przepisów u.m.p.o. Zdaniem Sądu, organy administracyjne obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego. Zebrały materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Decyzje wydane przez organy zawierały uzasadnienie faktyczne i prawne. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.