II SA/Sz 629/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka -Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lipca 2015r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie sprawy ze skargi Stowarzyszenie A. na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 25 lutego 2013 r. nr XXVII/776/13 w przedmiocie przyjęcia projektu programu zdrowotnego pt. "Gminnego Programu Leczenia Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016 dla mieszkańców miasta Szczecina" oddala skargę. Rada Miasta S., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podjęła w dniu 25 lutego 2013 r. uchwałę nr XXVII/776/13 w sprawie przyjęcia projektu programu zdrowotnego pt. "Gminny Program Leczenia Niepłodności Metodą Zapłodnienia Pozaustrojowego na lata 2013-2016 dla mieszkańców miasta Szczecina". Pismem z dnia [...] r. (data wpływu [...] r.) Stowarzyszenie, powołując się na § 4 pkt 1 oraz § 5 pkt 3 swojego statutu, wezwało Radę Miasta do usunięcia naruszenia prawa przedmiotową uchwałą. Na ww. wezwanie organ nie udzielił odpowiedzi. W dniu [...] r. Stowarzyszenie złożyło, w oparciu o art. 101 ust. 1 w zw. z ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym, skargę na ww. uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżonej uchwale Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie: - art. 31 ust. 3 w zw. z art. 30 i 38 art. 2 i 10 w zw. z art. 87, 92 i 95 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez stworzenie w ramach programu zdrowotnego (w rozumieniu art. 5 pkt 30 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) mechanizmu umożliwiającego stosowanie metody zapłodnienia "in vitro" z pominięciem przepisów o randze ustawowej, pomimo że stosownie do ww. przepisów Konstytucji RP wprowadzenie takiego mechanizmu, jako metody z samej swej istoty dotyczącej praw o charakterze fundamentalnych, ograniczającej możliwości korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, powinno zostać uregulowane ustawą; - art. 68 ust. 2 Konstytucji RP poprzez podjęcie uchwały zakładającej finansowanie ze środków publicznych procedury zapłodnienia "in vitro", pomimo że warunki i zakres udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych winna określać ustawa, zaś procedura zapłodnienia "in vitro" nie ma podstaw prawnych w regulacji o randze ustawowej; - art. 68 Konstytucji RP w z w. z art. 30 i 38 Konstytucji, poprzez podjęcie uchwały mającej na celu stworzenie w ramach programu zdrowotnego mechanizmu umożliwiającego stosowanie procedury zapłodnienia "in vitro", pomimo że procedura ta w ogóle nie może być kwalifikowana jako program zdrowotny, gdyż nie wpływa na poprawę stanu zdrowia osób, wobec których jest stosowana, a jedynie zapobiega pewnym skutkom (w szczególności społecznym, nie medycznym), stanowiąc realne niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia istoty ludzkiej; - art. 5 pkt 30 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez jego niewłaściwą wykładnię wobec przyjęcia, że wprowadzenie finansowania procedury "in vitro" ze środków publicznych może zostać dokonane w ramach programu zdrowotnego, pomimo że ustawodawca jasno sprecyzował, iż pod pojęciem programu zdrowotnego winno się rozumieć zespół zaplanowanych i zamierzonych działań z zakresu opieki zdrowotnej ocenianych jako skuteczne, bezpieczne i uzasadnione, umożliwiających w określonym terminie osiągnięcie założonych celów, polegających na wykrywaniu i zrealizowaniu określonych potrzeb zdrowotnych oraz poprawy stanu zdrowia określonej grupy świadczeniobiorców, finansowanych ze środków publicznych, a procedura "in vitro" nie dość, że nie jest bezpieczna, to ponad wszelką wątpliwość nie polega na wykrywaniu i realizowaniu potrzeb zdrowotnych i poprawie zdrowia, tylko godzi w podstawowe prawo człowieka - prawo do życia. - art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przepis ten stanowi wystarczającą podstawę do wprowadzenia programu zdrowotnego mającego polegać na wdrażaniu procedury "in vitro", pomimo że - jak wskazano wyżej - nie jest to procedura, która może być objęta programem zdrowotnym w rozumieniu przepisów ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, że strona skarżąca nie wskazała naruszenia konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia kwestionowaną uchwałą lub ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej uchwały prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. W rozpatrywanej sprawie skarga Stowarzyszenia złożona została w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013, poz. 594 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że skarga spełnia warunki formalne, gdyż została poprzedzona wezwaniem z dnia 28 marca 2014 r. do usunięcia naruszenia prawa, a następnie przy braku odpowiedzi Rady Miasta Szczecin, wniesiona w terminie 60 dni od daty wezwania (por. uchwałę NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., ONSAiWSA 2007/3/60). Niewątpliwie również uchwała w sprawie przyjęcia projektu programu zdrowotnego jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, albowiem jej podstawą prawną są przepisy prawa publicznego zawarte w ustawie o samorządzie gminnym i ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Do rozważenia zatem pozostaje kwestia legitymacji czynnej strony skarżącej, co wymaga ustalenia, czy będąca przedmiotem skargi uchwała narusza jej prawem chroniony interes lub uprawnienie. W bogatym orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem. Przy czym interes prawny musi być własny, bezpośredni, realny i konkretny oraz wynikać z normy prawa powszechnie obowiązującego kształtującego sytuację prawną wnoszącego skargę. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienie to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, względnie zostaje nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony zostaje obowiązek dotychczas na nim ciążący (zob. wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09, wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 listopada 2013 r. III SA/Łd 976/13). Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. nie daje podstaw do skarżenia uchwał organów gminy w interesie publicznym przez każdego, a nie wykazanie przez stronę skarżącą naruszenia własnego interesu prawnego, uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny zasadności skargi. W ocenie Sądu, analiza wniesionej skargi jak i wezwania do usunięcia naruszenia prawa (do którego to skarga odwołuje się) prowadzi do wniosku, że strona skarżąca nie wykazała naruszenia własnego, indywidualnego interesu prawnego w kwestionowaniu uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 25 lutego 2013 r. nr XXVII/776/13. Podkreślenia wymaga, że źródłem interesu prawnego skarżącego Stowarzyszenia nie mogą być postanowienia jego statutu, skoro interes prawny, jak już wyżej wskazano, musi wynikać z normy prawa powszechnie obowiązującego ustanowionego przez podmiot władzy państwowej. Wprawdzie istnieje związek pomiędzy przedmiotem uchwały a zakresem działalności Stowarzyszenia, ale nie uprawnia on do skutecznego wniesienia skargi, gdyż nie odnosi się do sytuacji prawnej strony skarżącej. Stąd nie przesądza o działaniu motywowanym naruszeniem własnego interesu prawego. Cele Stowarzyszenia wymienione w postanowieniach statutu, w tym w § 4 pkt 1 oraz § 5 pkt 3 (tj. ochrona zdrowia i godności człowieka, wpływanie na kształt polityki społecznej państwa) ukierunkowane są bowiem na ochronę interesów publicznych, a występowanie w obronie takich interesów nie jest przesłanką zaskarżenia w oparciu o art. 101 ust. 1 u.s.g. Ponadto skarżąca nie wskazała, aby istniał przepis prawa materialnego pozwalający na powiązanie z jej działalnością, a tym samym zakwalifikowanie jej interesu w niniejszej sprawie, jako prawnego. Sąd podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie, że brak jest możliwości zaskarżenia przez organizację społeczną uchwały, która nie dotyczy bezpośrednio interesów prawnych lub uprawnień tej organizacji, lecz dotyczy wyłącznie problematyki pozostającej w zakresie statutowych działań tej organizacji (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 463/13 lex nr 1377131, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 338/05 lex nr 192886). Tymczasem strona skarżąca poza powołaniem postanowień statutu, nie wyjaśniła, na czym mógłby polegać negatywny wpływ kwestionowanych przepisów uchwały na jej sytuację prawną. Z motywów skargi nie wynika, aby uchwała pozbawiała lub ograniczała organizację społeczną konkretnych uprawnień albo też nakładała, czy modyfikowała jakiekolwiek obowiązki, a tym samym, aby w sposób bezpośredni, konkretny i realny – naruszała jej interes prawny. W świetle powyższego stwierdzić należy, że stronie skarżącej nie przysługuje legitymacja skargowa, a zatem Sąd nie mógł zbadać zgodności z prawem zaskarżonej uchwały ani ustosunkować się do merytorycznych zarzutów skargi. W tych stanie rzeczy, skargę należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.