II SA/Sz 635/25

WyrokWSA w Szczecinie2025-12-11

Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 k.p.a., ze względu na naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, w szczególności nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie wniosku strony o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Brak ten uniemożliwiał merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy i naruszał zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, która uchyliła decyzję Burmistrza Miasta S. o uznaniu zasiłku okresowego za świadczenie nienależnie pobrane i odmowie jego umorzenia. Organ pierwszej instancji ustalił, że E. Z. pobrała zasiłek w okresie od stycznia do czerwca 2020 r. na podstawie nieprawdziwych informacji o swoim stanie majątkowym i dochodowym, a także odmówił umorzenia tego świadczenia. Strona wniosła sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, kwestionując prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 17 czerwca 2025 r. nr SKO.4110.622.2025, SKO.4110.606.2025 w przedmiocie ustalenia świadczenia nienależnie pobranego i odmowy jego umorzenia oddala sprzeciw. Decyzją z 11 lutego 2025 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 98, art. 104 ust. 1, 3, 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: "u.p.s."), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – j.t. (dalej "k.p.a."), Burmistrz Miasta S. (dalej: "organ I instancji"), uznał za świadczenie nienależnie pobrane przez E. Z. (dalej: "strona", "skarżący") w postaci zasiłku okresowego, za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r., w wysokości po [...] zł miesięcznie, co łącznie stanowiło kwotę [...]zł (punkt 1 decyzji); odmówił na wniosek strony z 12 czerwca 2024 r. umorzenia świadczenia nienależnie pobranego, wymienionego w pkt 1 (punkt 2 decyzji) oraz odroczył na wniosek pracownika socjalnego o 6 miesięcy termin spłaty świadczenia nienależnie pobranego, licząc od miesiąca następnego po dacie uprawomocnienia się niniejszej decyzji, wskazując, że kwotę świadczenia nienależnie pobranego w wysokości należy wpłacić na rachunek bankowy MOPS w S. (punkt 3 decyzji). Jak wynika z uzasadnienia ww. decyzji, organ I instancji ponownie rozpatrywał sprawę, w wyniku uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 10 października 2024 r., poprzedniej decyzji organu I instancji z 22 maja 2024 r., w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych. Organ I instancji stwierdził, że w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r., strona pobrała zasiłek okresowy po [...] zł miesięcznie, łącznie [...] zł, a w tym okresie świadczenie stronie nie przysługiwało. Zatem, wskazana kwota jest świadczeniem nienależnie pobranym (art. 6 pkt 16 u.p.s.). Strona podała organowi na potrzeby rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy, że nie posiada własnego źródła dochodu oraz nieruchomości innych poza lokalem mieszkalnym, w którym zamieszkuje. Strona jest właścicielem dwóch mieszkań, nieruchomości rolnej oraz korzystała z dopłat celowych. Zatem, przesłanka przedstawienia nieprawdziwych informacji w przedmiotowej sprawie zaistniała. Organ I instancji wskazał, że w dniu 12 czerwca 2024 r. strona złożyła wniosek o umorzenie kwot nienależnie pobranych świadczeń. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Sytuacja zdrowotna strony jest trudna, jednakże dysponuje ona stałym dochodem oraz zasobami, których odpowiednie wykorzystanie może poprawić sytuację materialną strony. Jako właściciel strona ma pełne prawo do dysponowania swoimi nieruchomościami, w tym czerpania pożytków służących zaspokojeniu swoich potrzeb bytowych (wynajem, sprzedaż itp.). Natomiast podnoszone okoliczności choroby, niepełnosprawności, ubóstwa, zadłużenia mają charakter ogólny nie wskazujący na istnienie wyjątkowych okoliczności, których strona nie byłaby w stanie przezwyciężyć własnym staraniem, uzasadniającej umorzenie świadczenia nienależnie pobranego. Organ uwzględnił wniosek pracownika socjalnego o zastosowanie ulgi z art. 104 ust. 4 u.p.s., tj. odroczenie terminu spłaty do 6 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, uzupełnione pismem z 2 kwietnia 2025 r., w którym nawiązał do złożonego zażalenia na postanowienie organu I instancji z 11 lutego 2025 r. odmawiającego wyłączenia pracownika organu od prowadzenia postępowania o ustalenie świadczenia nienależnie pobranego. Kwestionowanej zarzucił decyzji obrazę art. 98 i art. 104 u.p.s., poprzez błędne ustalenie, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek umorzenia nienależnego świadczenia. W ocenie skarżącego organ przedwcześnie orzekł w przedmiocie umorzenia świadczenia w punkcie 2 decyzji, bowiem orzeczenie o świadczeniu nienależnie pobranym jest nieprawomocne. Nadto organ bezpodstawnie analizował fakt wypłacenia dopłat celowych na parcele rolne, błędnie uznając, że dopłaty miały wpływ na sytuację osobistą i majątkową strony. Organ bezzasadnie przyjął, że wydanie decyzji nie zniweczy skutków udzielonej pomocy, pomijając nadzwyczajnie trudną sytuację zdrowotną strony, brak możliwości zarobkowania, ubóstwo domostwa i rzeczy osobistych. Strona dodatkowo wyjaśniła m.in., że do świadczenia nienależnie pobranego doszło w wyniku błędu oraz działania nieświadomego i niezamierzonego, a wysokość netto renty nie skutkowała przekroczeniem kryterium dochodowego. W ocenie strony, zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od dochodzenia zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, a nadto decyzja została wydana bez aktualizacji wywiadu środowiskowego, co jest niezbędne do orzeczenia o świadczeniu nienależnie pobranym, zasadach jego zwrotu i odstąpienia. Strona powołała się również na ustalenia "najaktualniejszego" wywiadu przeprowadzonego 4 marca 2025 r. w innej sprawie o przyznanie pomocy, z którego ma wynikać okoliczność nieposiadania aktualnie dochodów "na rękę" z parceli rolnych oraz skrajne ubóstwo strony. Decyzją z 17 czerwca 2025 r., nr [...],wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., art. 6 pkt 16, art. 98, art. 104 ust. 4 u.p.s., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ II instancji"), uchyliło decyzję organu I instancji z 11 lutego 2025 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uznając, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jego argumenty są zasadne. Organ II instancji stwierdził, że niesprzecznie strona w postępowaniu zmierzającym do przyznania zasiłku nie ujawniła stanu dotyczącego swojej sytuacji dochodowej i majątkowej, przez co organ przyznając świadczenie nie miał wiedzy, że strona uzyskuje dochód w postaci renty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, posiada gospodarstwo rolne oraz zajęcie komornicze. W sprawie zaistniała więc okoliczność uzyskania świadczenia pieniężnego na podstawie nieprawdziwych informacji, co wyczerpuje definicję świadczenia nienależnie pobranego z art. 6 pkt 16 u.p.s., które na podstawie art. 98 oraz art. 104 ust. 1 i 3 ustawy podlega zwrotowi. Wbrew argumentacji odwołania, dla ustalenia świadczenia nienależnie pobranego w oparciu o przepisy u.p.s., prawnie nieistotne jest, czy strona celowo podała nieprawdziwe informacje bądź świadomie je zataiła. Przesłanka przedstawienia nieprawdziwych informacji zatem w przedmiotowej sprawie zaistniała. Brak jest również podstaw by w postępowaniu zmierzającym do ustalenia świadczenia nienależnie pobranego ponownie badać wysokość dochodu uprawniającego stronę do świadczeń z pomocy społecznej w datach ich przyznania i otrzymania. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego, organ II instancji przypomniał, że wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia nie musi, ale może być poprzedzone oceną sytuacji zobowiązanego dokonaną na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W przypadku niewyrażenia zgody na aktualizację wywiadu, bądź braku współpracy z organem (jak w postępowaniu poprzedzającym wydanie pierwszej decyzji organu w sprawie świadczeń nienależnie pobranych), ewentualną konsekwencją negatywną dla strony jest brak możliwości ustalenia przez organ najbardziej aktualnej sytuacji strony, co w efekcie może przełożyć się na stwierdzenie braku podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu należności. Według organu II instancji, skoro w odwołaniu od decyzji strona postawiła organowi zarzut w ww. przedmiocie, co jednocześnie oznacza, że strona chciała poddać się wywiadowi, zgodnie z sugestią Kolegium zawartą w poprzedniej decyzji kasatoryjnej, a także strona powołała się w odwołaniu na wywiad z 4 marca 2025 r., przeprowadzony już po wydaniu kwestionowanej decyzji, to organ winien uwzględnić te okoliczności w ponownym postępowaniu, co pozwoli organowi na wydanie rozstrzygnięcia adekwatnego do aktualnej sytuacji strony. Niezależnie od powyższego organ II instancji, stwierdził, że ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji nie wydał prawidłowego rozstrzygnięcia, gdyż nie zrealizował w pełni wytycznych zawartych w decyzji z 10 października 2024 r., w której Kolegium zwróciło uwagę organowi, że wniosek strony o "umorzenie" postępowania mógł stanowić wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia, wysokości świadczenia nienależnie pobranego i terminu jego zwrotu, tak więc czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu należności. Ma to tym bardziej istotne znaczenie, że we wniosku z 12 czerwca 2024 r., strona wyraźnie wskazała, że domaga się odstąpienia od żądania zwrotu środków finansowych, a wyraz "umorzenie" w pierwotnym wniosku wpisała omyłkowo. Organ II instancji wskazał, iż stosownie do art. 104 ust. 4 u.p.s., jedynie ulga polegająca na odstąpieniu od żądania zwrotu, poprzez rezygnację z domagania się zwrotu należności, jest możliwa do zastosowania w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych. Pozostałe formy ulgi, w tym umorzenie czy odroczenie terminu płatności, mogą być przedmiotem oceny i rozstrzygnięcia na wniosek strony lub pracownika socjalnego w odrębnym postępowaniu dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji określającej wysokość świadczeń nienależnie pobranych oraz terminu ich zwrotu. Kwestie te zostały szczegółowo omówione przez Kolegium w poprzedniej decyzji kasatoryjnej. Mając to na uwadze zdaniem Kolegium organ I instancji przedwcześnie rozstrzygnął w przedmiocie odmowy umorzenia należności i odroczenia spłaty świadczenia, bowiem decyzja ustalająca świadczenia nienależnie pobrane nie była ostateczna i w tym zakresie odwołanie strony uznało za zasadne. Dodatkowo organ II instancji uznał, że skutkiem powiązania terminu zwrotu świadczenia z przedwczesnym odroczeniem terminu płatności, jest też w istocie nieustalenie terminu zwrotu świadczenia. Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z wcześniejszymi wytycznymi Kolegium, organ I instancji winien rozpoznać wniosek strony nie jako wniosek o umorzenie świadczeń, a jako wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu. Kwestia wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 104 ust. 4 ustawy, a więc czy zachodzi przypadek szczególny, a żądanie zwrotu świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Kwestia ta powinna więc być badana w postępowaniu w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych pod kątem możliwości udzielenia ulgi w postaci odstąpienia od żądania zwrotu należności. Sprawa w tym zakresie, tj. odnoszącym się do wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia, nie była natomiast ponownie przedmiotem postępowania organu, co ma taki skutek, że organ II instancji nie mógł rozstrzygnąć merytorycznie w przedmiocie uprzednio nierozstrzygniętym i niepoddanym ocenie przez organ I instancji. Mając powyższe na uwadze organ II instancji stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobligowany został do uwzględnienia stanowiska organu II instancji, w tym do rozpoznania sprawy w zakresie możliwości odstąpienia od żądania zwrotu należności na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy. Organ II instancji nie uwzględnił, złożonego z odwołaniem od decyzji, zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy wyłączenia pracownika pomocy społecznej wyjaśniając, że nie dopatrzył się, by objęty wnioskiem pracownik działał stronniczo lub podejmował czynności cechujące się złą wolą lub działaniem na niekorzyść strony. W sprzeciwie od decyzji organu II instancji E. Z. zarzucił m.in. dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, nieprawidłowej oceny działań pracowników organu I instancji w sprawie. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Spór w sprawie dotyczy prawidłowości decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). W świetle powołanych przepisów podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Do przesłanek podjęcia decyzji kasacyjnej należą zatem: stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (czyli przepisów k.p.a. lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych) oraz wykazanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy na gruncie art. 138 § 2 k.p.a. jest równoznaczny z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Tym samym, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1386/15). W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że kognicja sądu administracyjnego przy rozpoznaniu sprzeciwu - inaczej niż w przypadku skargi na decyzje wydane na innej podstawie niż art. 138 § 2 k.p.a. – jest ograniczona, na mocy art. 64e p.p.s.a, wyłącznie do badania przesłanek zastosowania właśnie tego przepisu. W rezultacie w ramach tego postępowania ocena motywów organu odwoławczego dokonywana powinna być tylko pod kątem, czy wykazano zasadność wydania decyzji kasacyjnej. Sprawowana kontrola ma zatem charakter formalny. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że organ II instancji zasadnie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Organ I instancji, ponownie rozpatrując sprawę skarżącego nie zrealizował w pełni wytycznych zawartych w decyzji organu odwoławczego z 10 października 2024 r. W decyzji tej organ II instancji zwrócił uwagę organowi I instancji, że wniosek skarżącego o "umorzenie" postępowania mógł stanowić wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia, wysokości świadczenia nienależnie pobranego i terminu jego zwrotu, tak więc zawierał przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu należności. We wniosku z 12 czerwca 2024 r., skarżący wyraźnie wskazał, że domaga się odstąpienia od żądania zwrotu środków finansowych, a wyraz "umorzenie" w pierwotnym wniosku wpisał omyłkowo. W takiej sytuacji, rację należy przyznać stanowisku organu II instancji przedstawionemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż zadaniem organu I instancji - czego w ocenie Sądu organ ten zaniechał - było rozpoznanie wniosku skarżącego nie jako wniosku o umorzenie świadczenia, ale jako wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia. Skutkiem powiązania terminu zwrotu świadczenia z odroczeniem terminu płatności, winno być ustalenie terminu zwrotu świadczenia, czego organ I instancji również zaniechał, na co zwracał uwagę organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Analizując treść decyzji organu I instancji nasuwa się konkluzja, że organ odstąpił od rozpoznania istoty sprawy. Organ II instancji nie mógł usunąć tej wady w ramach rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym. Istotą dwuinstancyjności postępowania jest bowiem dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu odwoławczego kontrolowanej decyzji kasatoryjnej, gdyż niewątpliwie dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego. W sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 136 k.p.a., dotyczący uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż w istocie konieczne jest przeprowadzenie całego postępowania, do czego organ odwoławczy nie miał kompetencji. Nie mógł bowiem zastąpić organu I instancji w zakresie tak istotnej części postępowania, jaką jest przeprowadzenie całości analizy przesłanek odstąpienia od zwrotu pobranego nienależnie świadczenia i w konsekwencji powiązania z tym innych możliwych rozstrzygnięć w sprawie, np. co do ewentualnego terminu zwrotu świadczenia czy odroczenia spłaty świadczenia. Należy przypomnieć, że organ odwoławczy ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów. Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu aktu stosowania prawa (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt III OSK 1145/22). W sytuacji, która wystąpiła w kontrolowanej sprawie, gdy zakres postępowania uzupełniającego wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa rozstrzygana byłaby w istocie w jednej instancji. Taki stan rzeczy natomiast powodowałby pozbawienie skarżącego dwukrotnego rozpoznania jego sprawy przez dwa różne organy administracji, a zatem stanowiłby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a. (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt I GSK 738/25). Z tego względu, rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., odpowiada prawu, bowiem analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że organ I instancji w istotnej części nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Powyższe uchybienie dowodzi naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przy czym nie mogło być ono konwalidowane przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a., gdyż takie działanie prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Kontrola Sądu nie potwierdziła zarzucanej skargą wadliwości w działaniu organu II instancji, poprzez oddalenie zażalenia skarżącego na postanowienie organu I instancji w przedmiocie wyłączenia pracownika tego organu od rozpoznania sprawy. Wyłączenia pracownika organu nie może bowiem uzasadniać samo subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności tego pracownika. Skarżący nie przedstawił choćby jednego dowodu, który uprawdopodobniałby jego twierdzenia, wykazując czy to złą wolę czy niezgodne z prawem zachowania pracownika organu I instancji. W tym stanie rzeczy Sąd, podstawie art. 151 a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw. Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie Https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło