II SA/Sz 638/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. F. i S. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Starosta G., na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm., dalej "u.g.n."), art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku A. w K. (dalej "Spółka" lub "A. S.A."), w punkcie pierwszym: zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w obrębie D., gm. M., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej numer [...] stanowiącej własność D. F. i S. F. (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska), w części określonej w decyzji Starosty G. [...] z dnia [...] maja 2019 r., ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie Spółce zezwolenia na modernizację istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej relacji [...], wybudowanej w gabarytach 220 kV, ale pracującej 110 kV, poprzez zmianę przewodów umożliwiających uruchomienie linii o napięciu 220 kV, nadto ustalenie pasa technologicznego dla ww. linii na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia 257 m2, wyznaczonej pasem technologicznym o szerokości 50 m (2 x 25m od osi linii), zaś w punkcie drugim - nadał niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, zaś przedstawione we wniosku okoliczności stanowią o: - ważnym interesie gospodarczym poprzez wpływ na rozwój ekonomiczny regionu i bezpieczeństwo energetyczne regionu, - ważnym interesie społecznym wobec korzyści dla mieszkańców regionu w zakresie bezpiecznej i stabilnej sieci elektroenergetycznej, - wyjątkowo ważnym interesie strony w zakresie dotrzymania terminów realizacji przedsięwzięcia i w konsekwencji wypełnienia swoich ustawowych zadań, - tym, że inwestycja służy ochronie zdrowia i życia ludzkiego poprzez zapobieganie awariom sieci przesyłowej. D. F. i S. F. w odwołaniu od powyższej decyzji wskazali na brak dostatecznego jej uzasadnienia. Podnieśli, że argumentacja wniosku nie jest przekonująca, zaś wykonanie przez Spółkę modernizacji istniejącej linii elektroenergetycznej spowoduje, że pas technologiczny będzie zachodzić na ich dom. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że przedmiotem działania A. S.A. jest świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej, zaś główne cele tej działalności to: zapewnienie bezpiecznej i ekonomicznej pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego jako części wspólnego, europejskiego systemu elektroenergetycznego, z uwzględnieniem wymogów pracy synchronicznej i połączeń asynchronicznych; zapewnienie niezbędnego rozwoju krajowej sieci przesyłowej oraz połączeń transgranicznych; udostępnianie na zasadach rynkowych zdolności przesyłowych dla realizacji wymiany transgranicznej; tworzenie infrastruktury technicznej dla działania krajowego hurtowego rynku energii elektrycznej. Najważniejsze krajowe uwarunkowania prawne działalności Spółki jako operatora systemu przesyłowego wynikają z art. 9c ust. 2 ustawy Prawo energetyczne i zalicza się do nich m.in. dbałość o bezpieczeństwo dostarczania energii elektrycznej poprzez zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego i odpowiedniej zdolności przesyłowej w sieci przesyłowej elektroenergetycznej, prowadzenie ruchu sieciowego w systemie przesyłowym w sposób efektywny, przy zachowaniu wymaganej niezawodności dostarczania energii elektrycznej i jakości jej dostarczania oraz koordynowanie pracy części sieci 110 kV (tzw. koordynowanej sieci 110 kV) we współpracy z operatorami systemów dystrybucyjnych elektroenergetycznych. Ponadto A. S.A. zajmuje się takimi obszarami działania jak eksploatacja, konserwacja i remonty sieci przesyłowej, instalacji i urządzeń wraz z połączeniami z innymi systemami elektroenergetycznymi, w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, zapewnienie długoterminowej zdolności systemu elektroenergetycznego w celu zaspokajania uzasadnionych potrzeb w zakresie przesyłania energii elektrycznej w obrocie krajowym i transgranicznym, w tym w zakresie rozbudowy sieci przesyłowej, a tam gdzie ma to zastosowanie, rozbudowy połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi. Spółka jest również operatorem systemu przesyłowego - zdefiniowanym w ustawie Prawo energetyczne - jako przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie przesyłowym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu oraz eksploatację, konserwację i remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci przesyłowej, w tym połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi. W ocenie organu odwoławczego, argumentacja wskazana we wniosku Spółki jest przekonująca, ponieważ realizacja planowanej inwestycji ma bardzo ważne strategiczne znaczenie dla regionu, gdyż jest kluczowa z punktu widzenia gospodarki narodowej, w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na energię elektryczną odbiorców kraju oraz koniecznością wywiązania się ze zobowiązań na gruncie prawa krajowego i unijnego. Istnieją zatem przesłanki do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Poza tym do zastosowania art. 108 k.p.a. każda z opisanych okoliczności może występować indywidualnie, wobec czego dla spełnienia dyspozycji określonej powyższym przepisie wystarczy istnienie którejkolwiek z tych przesłanek. Organ zaznaczył, że istnienie interesu społecznego jest mu znane z urzędu, chociażby na podstawie Raportu Zespołu ds. Zbadania Przyczyny i Skutków Katastrofy Energetycznej powołanego zarządzeniem Wojewody nr [...] z 2008 r., w którym stwierdzono, że dla zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej dla regionu, niezbędna jest pełna i terminowa realizacja zadań inwestycyjnych ujętych w planach rozwoju m.in. E. Sp. z o.o. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu organ wyjaśnił, że pismem z [...] sierpnia 2020 r. zwrócił się do Spółki z prośbą o wyjaśnienie wpływu inwestycji na fakt usytuowania zabudowy mieszkaniowej, a także sposobu oddziaływania linii elektroenergetycznej pod kątem wpływu pola magnetycznego oraz natężenia hałasu. W odpowiedzi poinformowano, że kwestia okoliczności wpływu pola magnetycznego, natężenia hałasu oraz przebiegu linii w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej była przedmiotem wnikliwej oceny w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, zakończonego ostateczną decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2019 r., znak: [...] [...] Załączono także Analizę Oddziaływania na Środowisko ww. inwestycji, opracowaną przez Instytut [...] (Warszawa, marzec 2018 r.), w której w końcowych wnioskach stwierdzono, że: 1) na trasie projektowanej linii 220 kV relacji [...] wyznaczony pas technologiczny 25 m jest optymalny z uwagi na oddziaływanie pól elektromagnetycznych i hałasu, których poziomy dopuszczalne nie będą przekroczone, 2) oddziaływania skumulowane związane z przebiegiem na tych samych słupach linii 110 kV nie spowodują przekroczeń wartości dopuszczalnych w założonym pasie technologicznym, 3) poziom hałasu w środowisku pochodzący od linii 220 kV będzie niższy niż 45 dB, a wyniki analiz wskazują na podwyższony poziom hałasu związany głównie z istniejącymi liniami 400 kV, z działalnością człowieka i ruchem drogowym. W kontekście tych wniosków organ II instancji uznał zarzuty odwołania za nieuzasadnione. W końcowej części uzasadnienia Wojewoda podkreślił, że decyzja organu I instancji zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, wskazuje podstawę prawną wydanej decyzji, a także wyjaśnia przesłanki wyrażenia zgody na udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Poza tym w konkretnych okolicznościach sprawy występuje zarówno wyjątkowo ważny interes społeczny jak też ważny interes gospodarczy, ponieważ przebudowa linii poprawi stabilność i niezawodność zasilania w energię elektryczną odbiorców regionu, a także wzmocni pewność funkcjonowania gospodarstw domowych, podmiotów publicznych oraz gospodarczych. D. F. i S. F. (dalej "skarżący") zaskarżyli wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze podnieśli, że organy pominęły ważny ich interes, jakim jest ich zdrowie oraz zdrowie członków ich rodziny. Zdaniem skarżących, wykonanie przez inwestora modernizacji linii elektroenergetycznej relacji [...] spowoduje, że pas technologiczny będzie zachodzić na ich dom, bezpośrednio nad pokojami. Istniejąca już linia elektroenergetyczna przebiega w odległości około 24 m od sypialni i pokoju dziecięcego, a po modernizacji będzie się znajdowała jeszcze bliżej, a także będzie miała większe gabaryty (220 kV). Wskazali, że nie jest przekonujące stanowisko Instytutu [...], a nadto przesunięcie słupa ww. linii elektroenergetycznej nie było brane pod uwagę w powołanej Analizie. Poza tym nie byli powiadomieni o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej, czym uniemożliwiono im wypowiedzenie się i zajęcie stosownego stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. W dniu [...] listopada 2021 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżących, w którym sprecyzowano zarzuty stawiane zaskarżonej decyzji wskazując na naruszenie: - art. 7 w z. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia interesu właścicieli nieruchomości przyjęcia w całości stanowiska wnioskodawcy w sprawie, co doprowadziło organ do utrzymania w mocy sprzecznej z prawem decyzji organu I instancji, - art. 124 § 1a u.g.n. oraz art. 108 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w sytuacji gdy nie wykazano istnienia przesłanek określonych w ww. przepisach. Dodatkowo podniesiono, że we wniosku powołano się jedynie na ogólnikowe stwierdzenia odnoszące się do znaczenia planowanej inwestycji, zaś z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby inwestycja realizowana na nieruchomości skarżących była objęta planem, do którego odnosi się powołany przez organ II instancji Raport z 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów uznał, że akt ten odpowiada prawu. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] zezwalającą A. S.A. na zajęcie nieruchomości skarżących celem założenia i przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej relacji [...]. Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast w myśl art. 108 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W świetle przytoczonych wyżej przepisów decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wydawana zatem na wniosek inwestora w razie zaistnienia jednej z dwóch grup przesłanek. Pierwsza odnosi się do przypadków możliwości nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Druga wypełnia się w przesłance "ważnego interesu gospodarczego". Przy czym wszystkie te przesłanki są rozłączne, co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy trafnie organ odwoławczy uznał, że spełnione zostały materialnoprawne przesłanki przemawiające za zajęciem części nieruchomości skarżących celem założenia i przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej relacji [...]. Jak wynika z niezakwestionowanych ustaleń organu odwoławczego, A. S.A. będąca wnioskodawcą w niniejszej sprawie jest operatorem systemu przesyłowego do zadań którego należy zapewnienie bezpieczeństwa i niezawodności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz długoterminowej jego zdolności w celu zaspokajania uzasadnionych potrzeb w zakresie przesyłania energii elektrycznej w obrocie krajowym i transgranicznym. We wniosku Spółka powołując się na fakt bycia operatorem systemu przesyłowego wskazała, że modernizacja linii elektroenergetycznej 220 KV relacji [...] przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju i regionu oraz zlikwiduje większość problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną. Wywiodła, że linia jest inwestycją kluczową dla gospodarki narodowej w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na energią elektryczną oraz koniecznością wywiązania się z zobowiązań na gruncie prawa krajowego i unijnego. Realizacja tej linii jest też niezbędna z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego regionu i Państwa i ma służyć zapewnieniu lepszego potencjału energetycznego. Mając na uwadze powyższe zgodzić należy się z organem odwoławczym, że argumentacja wskazana w wniosku wskazuje na strategiczne znaczenie inwestycji dla regionu i wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego. Niewątpliwie zaspokajanie potrzeb energetycznych jest kluczowe dla gospodarki narodowej. Oczywistym jest także i niewymagającym dowodzenia, że energia elektryczna - wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i gospodarczego - posiada szczególną rolę tak dla pojedynczej jednostki jak i dla ogółu społeczeństwa. Powszechnie wiadomym jest, że zapotrzebowanie na energię ciągle wzrasta, zaś sieć elektroenergetyczna jest wyeksploatowana i wymaga modernizacji i rozbudowy. Zaniechania w tej mierze mogą prowadzić do awarii, która już miała miejsce w województwie zachodniopomorskim w 2008 r. Niewątpliwie przerwy w dostawie energii powodują duże utrudnienia jak i straty ekonomiczne. Przyczyniają się też do osłabienia poczucia bezpieczeństwa mieszkańców danego regionu. Podejmowanie zatem działań zmierzających do poprawy stabilności i niezawodności zasilania w energię elektryczną w oczywisty sposób leży w interesie społecznym, ale stanowi także o ważnym interesie gospodarczym, gdyż - jak trafnie wskazał organ odwoławczy - wzmacnia pewność funkcjonowania zarówno gospodarstw domowych ale także podmiotów publicznych oraz gospodarczych. Sugestia skarżących jakoby organ zbyt ogólnikowo odniósł się do znaczenia planowej inwestycji nie zasługuje na akceptację. Za wystarczające uznać należy rozważenie okoliczności powołanych we wniosku i odwołanie się do uwarunkowań prawnych działania Spółki jako operatora systemu przesyłowego oraz ustaleń Raportu Zespołu ds. Zbadania Przyczyn i Skutków Katastrofy Energetycznej (powołanego zarządzeniem Wojewody nr [...] z 2008 r.), wskazujących, że dla zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej dla regionu, niezbędna jest pełna i terminowa realizacja zadań inwestycyjnych ujętych w planach rozwoju, min. przedsiębiorstwa E. Sp. z o.o. Z całą pewnością modernizacja linii elektroenergetycznej relacji [...] wpłynie na poprawienie bezpieczeństwa energetycznego regionu. Z kolei podniesiona przez skarżących kwestia braku wykazania przez organ, czy inwestycja realizowana na ich nieruchomości była objęta planem, do którego odnosił się Raport, pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Na mocy bowiem art. 124 ust. 1a u.g.n. za wystarczające uznać należy wykazanie, że inwestycja jest istotna dla interesu społecznego lub służy ważnemu interesowi gospodarczemu. W tym miejscu zaakcentowania wymaga, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny. Uzasadnia się to tym, że realizacja inwestycji liniowej ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze. Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2020 sygn. akt I OSK 1548/20, z dnia 20 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2713/17, z dnia 2 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 466/18 wyroki dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Według Sądu, sprawa została dostatecznie wyjaśniona, w tym należycie zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy istotny dla spełnienia przesłanek z art. 124 ust. 1a u.g.n. Wnikliwie rozważono też interes skarżących w kontekście podnoszonej przez nich okoliczności zachodzenia pasa technologicznego na ich dom, o czym świadczy przytoczenie w uzasadnieniu decyzji wniosków wynikających z Analizy Oddziaływania na Środowisko przedmiotowej inwestycji sporządzonej w marcu 2018 r. przez Instytut [...] w W.. Zaakcentowania wymaga, że w sprawie prowadzonej w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. organ nie jest uprawiony do badania uciążliwości linii elektroenergetycznej i jej wpływu na zdrowie ludzkie, gdyż taki obowiązek nie wynika z treści ww. przepisu. Kwestia ta natomiast podlega badaniu w innych postępowaniach np. o wydanie środowiskowych uwarunkowań. Na gruncie niniejszej sprawy organ odwoławczy dążąc do należytego wyjaśnienia zgłaszanych przez skarżących wątpliwości uzyskał stanowisko Spółki, w którym wskazano, że powyższe zagadnienie podlegało ocenie organu właśnie w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jej realizacji. Z tych tez powodów Sąd na tym etapie sprawy, nie posiada kompetencji do zajęcia merytorycznego stanowiska co do zastrzeżeń zgłoszonych przeciwko analizie wykonanej przez Instytut [...] w W.. Podobnie podniesiona okoliczność, że skarżący nie brali udziału w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej nie może odnieść zamierzonego skargą skutku, albowiem kwestia ta nie mieści się w granicach niniejszej sprawy, wykraczając poza jej ramy. Dodać trzeba, że Starosta G. ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] ograniczył sposób korzystania z przedmiotowej działki poprzez udzielenie Spółce zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektroenergetycznej. Decyzją tą przesądzono zatem o dopuszczalności ww. inwestycji jako zgodnej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z kolei decyzja zezwalająca na zajęcie nieruchomości skarżących celem zrealizowania napowietrznej linii elektroenergetycznej jest wyłącznie następstwem ww. decyzji z dnia [...] maja 2020 r. Podsumowując stwierdzić należy, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, gdyż postępowanie administracyjne zostało właściwie przeprowadzone, w tym należycie zebrano, rozpatrzono i oceniono materiał dowodowy, wyjaśniając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, jak i prawidłowo zastosowano obowiązujące przepisy prawa materialnego. Również Sąd działając z urzędu nie dostrzegł żadnych naruszeń prawa w stopniu, który obligowałby do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W tym stanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.