II SA/Sz 692/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. A.S. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] wydane na podstawie art. 134, art. 57 § 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej "K.p.a.", stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza G. z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższe postanowienie organu II instancji zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Burmistrz G. postanowieniem z dnia [...] odmówił A.S. wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia [...] w sprawie przejęcia własności i posiadania na rzecz Państwa za zaopatrzenie emerytalne całości gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego w G., nr ew. gruntów [...]. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 4 września 2014 r. (dowód, potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy). W dniu 28 września 2014 r. (data stempla pocztowego na kopercie), A.S. skierowała zażalenie z dnia 27 sierpnia 2014 r., za pośrednictwem organu I instancji, na postanowienie organu z dnia 28 sierpnia 2014 r. Strona wystąpiła jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] odmówiło A.S. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia 28 sierpnia 2014 r. Strona wystąpiła do Kolegium z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia z dnia 27 lutego 2015 r. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 27 lutego 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. A.S. wniosła skargę (sygn. akt II SA/Sz 691/15) na postanowienie organu z dnia 10 kwietnia 2015 r. Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia 28 sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż z dowodu doręczenia postanowienia organu I instancji wynika, że doręczono je stronie w dniu 4 września 2014 r. Termin siedmiodniowy do wniesienia zażalenia, upływał w dniu 11 września 2014 r. Tymczasem zażalenie strona sporządziła w dniu 27 sierpnia 2014 r., a w dniu 28 września 2014 r. nadała w urzędzie pocztowym wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Organ II instancji, wskazał, że w swym ostatecznym rozstrzygnięciu z dnia 10 kwietnia 2015 r., orzekł o braku podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji i nie ulega wątpliwości, że zażalenie to zostało wniesione z uchybieniem terminu. Kolegium stwierdziło, że w zaistniałej sytuacji, na mocy art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. jest obowiązane do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W skardze do Sądu, A.S. zakwestionowała w całości postanowienie Kolegium z dnia 13 kwietnia 2015 r. i wniosła o uchylenie postanowień organów i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, stanowiących załączniki do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawiające stan zdrowia w tym stan niepełnosprawności. Kwestionowanemu postanowieniu, skarżąca zarzuciła wydanie z naruszeniem art. 58 § 1 K.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, w sytuacji, gdy strona bez własnej winy, nie miała możliwości złożenia zażalenia w terminie – z powodu stanu zdrowia. Skarżąca podtrzymała wyjaśnienia złożone w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, co do okoliczności, które spowodowały opóźnienie w złożeniu zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Stwierdziła, że nie dopuściła się żadnego zaniedbania, ostry atak choroby trwający od 2 września 2014 r. do 17 września 2014 r., był – w opinii skarżącej – nie do przezwyciężenia. Niezwłocznie, na tyle na ile pozwoliły zdrowotne ograniczenia skarżącej, sporządziła z pomocą osób trzecich zażalenie i je złożyła. W świetle powyższego, zdaniem skarżącej, skarga jest uzasadniona i konieczna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę A.S. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności pod względem zgodności jej działań z prawem. Sądowa kontrola tej legalności sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, w której zaskarżony akt lub czynność organu zostały wydane, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."). Kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana w świetle przedstawionego wyżej kryterium, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 13 kwietnia 2015 r. zostało wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Stosownie do art. 134 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który (jak wynika z art. 144 K.p.a.), znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę jest uprawniony jedynie do skontrolowania działania organu odwoławczego w zakresie obejmującym zastosowanie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., umożliwiającym organowi stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Orzekając zatem tylko w takim przedmiocie Sąd nie uprawniony do poddawania ocenie legalności rozstrzygnięcia organu II instancji w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, ani tym bardziej, jak wnosiła skarżąca, do przejęcia tego wniosku do rozpoznania przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 K.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (odpowiednio zażalenia) nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, opubl. w Lex nr 1497908). Norma wynikająca z art. 134 K.p.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ każdorazowo jest zobligowany do wydania postanowienia, na podstawie powołanego przepisu, w przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Zachowanie ustawowego terminu jest wymogiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania czy zażalenia. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność ww. środka zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność decyzji (postanowienia). Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie (zażalenie) zostało wniesione w przewidzianym prawem terminie. Organ na podstawie przekonujących dowodów (np. koperty, pisma z prezentatą wpływu, zwrotnego potwierdzenia odbioru kwestionowanego aktu) dokonuje ustaleń, co do daty doręczenia stronie rozstrzygnięcia oraz konkretnej daty złożenia pisma zawierającego środek zaskarżenia od tego rozstrzygnięcia. W tym zakresie skarżąca nie przedstawiła zarzutu, nie kwestionowała ustaleń organu. Sąd poddając kontroli akta sprawy uznał, że nie można zarzucić wadliwości ustaleniom organu co do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącą. Z akt wynika bezspornie, że postanowienie organu I instancji (zawierające prawidłowe pouczenie o możliwości jego kwestionowania) zostało doręczone do rąk skarżącej w dniu 4 września 2014 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia (art. 141 § 2 K.p.a.), upływał skarżącej w dniu 11 września 2014 r. Stempel na kopercie, w którym znajdowało się zażalenie na postanowienia organu I instancji, wskazuje datę 28 października 2014 r. W takiej sytuacji, ustalenie organu odwoławczego o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia było prawidłowe. Skarżąca podniosła okoliczność złożenia z zażaleniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Sąd wyjaśnia, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Jak wynika, z akt sprawy Kolegium postanowieniem z dnia 27 lutego 2015 r. odmówił A.S. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 28 sierpnia 2014 r. Postanowienie to jest ostateczne. Nie ma wpływu na prawidłowość tego ustalenia fakt, że WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 691/15 stwierdził nieważność postanowienia Kolegium z dnia 10 kwietnia 2015 r., utrzymującego w mocy postanowienie tego organu z dnia 28 lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Sąd w uzasadnieniu tego wyroku wyjaśnił, że od postanowienia organu II instancji odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (art. 59 § 2 K.p.a.) przysługiwało prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a nie jak pouczył organ - prawo złożenia do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ w treści zaskarżonego postanowienia z dnia 13 kwietnia 2015 r., co do rozpoznania wniosku skarżącej o przywrócenie terminu powołał postanowienie własne z dnia 10 kwietnia 2015 r. Nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, skoro i tak wydając zaskarżone postanowienie organ był związany postanowieniem ostatecznym z dnia 27 lutego 2015 r., którym w odrębnym postępowaniu wpadkowym, odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W takiej zaś sytuacji, rozstrzygnięcie organu w świetle art. 134 w związku z art. 144 K.p.a., o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, było w pełni zasadne. Tylko bowiem przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia zażalenia, wyłączałoby organ od podjęcia zaskarżonego postanowienia (por. wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 306/98, opubl. w Lex nr 36136). W sytuacji, gdy organ ustali, że środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji został wniesiony przez stronę po upływie ustawowego terminu, a wniosek o przywrócenie tego terminu został rozpatrzony negatywnie, organ odwoławczy musi wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 638/14, opubl. w Lex nr 1683203). Reasumując, w świetle wywodów skargi oraz kontroli do jakiej Sąd jest zobligowany w świetle art. 134 P.p.s.a., brak jest podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia 13 kwietnia 2014 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.