II SA/Sz 695/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r., nr [...] Decyzją z dnia [...] r., numer [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.) i art. 15, art. 19 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428), Burmistrz K. P., po rozparzeniu wniosku Ł. S. z dnia 20 sierpnia 2018 r., przyznał świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. na dziecko – P. S.. Następnie, decyzją z dnia [...] r., nr [...], Burmistrz K. P. na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – uchylił w całości opisaną wyżej decyzję z dnia [...] r. – w sprawie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019. Organ uznał, że z uwagi na podjęcie przez żonę wnioskodawcy pracy w K. – S. S.A. i uzyskany przez nią z tego tytułu za drugi przepracowany miesiąc dochód w kwocie [...]zł, doszło do przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącego [...] (wspomniany dochód oraz ulga na dziecko w kwocie [...]zł miesięcznie łącznie dają kwotę [...]zł na osobę w rodzinie). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania Ł. S. od powyższego rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Następnie decyzją z dnia [...] r., nr [...], Burmistrz K. P., na podstawie art. 2, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 28, art. 7, art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, po rozpoznaniu wniosku z dnia 11 kwietnia 2019 r. odmówi ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 dla syna P. S.. Organ stwierdził, że przeciętny miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodów utraconych i dochodów uzyskanych w rodzinie wyniósł w przeliczeniu na osobę [...] zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji, Ł. S. podniósł, że został wprowadzony przez organ w błąd co do roku dokonania korekty PIT-37. Do decyzji z dnia [...] r. nieprawidłowo została wprowadzona korekta za 2016 r. zamiast 2017 r. W decyzji nr [...] wskazano mu jedynie na możliwość wystąpienia z nowym wnioskiem o przyznanie świadczenia jednak nadal z błędną korektą. Ponadto, zdaniem skarżącego, sposób naliczania premii uznaniowej jego żony jest niejednoznaczny. Stypendium, do którego miała prawo, przysługiwało jedynie za okres od kwietnia 2016 r. do 11 października 2016 r., a zatem w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji dochód ten nie był już uzyskiwany. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – utrzymało opisaną wyżej decyzję w mocy. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że dochód członka rodziny skarżącego wyliczony na kwotę [...]zł przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, od której ustawa uzależnia wypłacanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko do lat 18. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, organ odwoławczy wskazał, że prawo do zwrotu niewykorzystanej ulgi na dzieci jest przywilejem, z którego podatnik może skorzystać dobrowolnie. Rodzina nie musi występować o zwrot ulgi prorodzinnej i korzystać z prawa do odliczeń jego części w taki sposób, by podatek do zapłaty w ich przypadku wynosił [...] zł. Skarżący wystąpił o zwrot całej ulgi na dziecko. Jeżeli natomiast otrzymał już zwrot niewykorzystanej ulgi, to powinien skorygować deklarację PIT w taki sposób, by zwrot nie należał się – a zwróconą kwotę wpłacić na rzecz urzędu skarbowego. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, strona ponownie podniosła zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Nie udzielono mu bowiem w niniejszej sprawie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto, naruszono także art. 7 i art. 77 k.p.a. gdyż nie dopełniono obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału, jak również wyjaśnienia stanu faktycznego, a także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i interesu obywateli. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 24 lipca 2019 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. P. z dnia [...] r. (o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2018/2019 dla syna P. S.). W ocenie tego Sądu, organy błędnie przyjęły, że w sprawie wystąpiła podstawa do weryfikacji ostatecznej decyzji z dnia [...] r. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Żaden z organów nie zauważył, że praca żony skarżącego w K. [...] S.A. w K. P. nie była jej nowym zatrudnieniem, lecz kontynuacją zatrudnienia. Taki stan nie może być oceniany jako uzyskanie zatrudnienia w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Burmistrza K. P. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. P. z dnia [...] r., odmawiającą Ł. S. prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 dla syna P. S. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r., poz. 2134), od którego ustawa uzależniała wypłacanie świadczenia wychowawczego. Zgodnie z tym przepisem – w brzmieniu aktualnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – świadczenie wychowawcze przysługiwało na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty 800,00 zł (przepis ten został uchylony z dniem 1 lipca 2019 r.). Organ do wyliczenia wspomnianej kwoty dochodu uwzględnił [...] zł wynagrodzenia uzyskanego przez żonę wnioskodawcy za miesiąc styczeń 2019 r. oraz kwotę [...]zł – zwrotu w 2017 r. niewykorzystanej ulgi na dziecko, w związku z rozliczeniem podatku dochodowego w kwocie [...]zł. Uznając, że wyliczona w ten sposób kwota [...]zł przekracza wskazane wyżej kryterium dochodowe, organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego na syna P. . Opisana wyżej decyzja z dnia [...] r. wydana została po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 11 kwietnia 2019 r. – o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 r. We wniosku tym wskazano, że okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, trwa od 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Ł. S. oprócz wspomnianego wniosku z 29 kwietnia 2019 r. złożył jeszcze jeden wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 r. – z dnia 20 sierpnia 2018 r. Po rozpoznaniu tego wniosku organ decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącemu świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. na syna P. , jednakże po otrzymaniu informacji o uzyskaniu przez żonę wnioskodawcy dochodu z tytułu zatrudnienia w K[...] S. S.A. w K. P. – decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięcie to – decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy, jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 24 lipca 2019 r. (sygn. akt II SA/Sz 485/19) uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Kolegium, jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. P. z dnia [...] r. W ocenie tego Sądu, praca żony skarżącego w K. [...] S.A. w K. P. nie była jej nowym zatrudnieniem, lecz kontynuacją zatrudnienia. Taki stan faktyczny nie może być oceniany jako uzyskanie zatrudnienia w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W tej sytuacji, organy błędnie ustaliły, że w sprawie wystąpiła podstawa do weryfikacji ostatecznej decyzji z dnia [...] r. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a jedynie wystąpienie tej podstawy uprawniało organy do wydania decyzji uchylającej rozstrzygnięcie przyznające prawo do świadczenia wychowawczego. W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że z chwilą uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie – w dniu 24 lipca 2019 r. – decyzji z dnia [...] r. uchylającej decyzję z dnia [...] r., w obrocie prawnym znalazły się dwie decyzje wydane po rozpoznaniu wniosków o świadczenie wychowawcze na okres zasiłkowy 2018/2019 o przeciwstawnej treści. Jak już bowiem wskazano, decyzją z dnia [...] r. Burmistrz K. P. odmówił skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na ten okres zasiłkowy. Tymczasem decyzją z [...] r. przyznano skarżącemu świadczenie wychowawcze na syna P. na okres zasiłkowy 2018/2019, tj. od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. Co więcej, przyczyną uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie decyzji Kolegium z dnia [...] r. oraz Burmistrza K. P. z dnia [...] r. było wadliwe uznanie dochodu żony skarżącego w kwocie [...]zł (za styczeń 2019 r.) za dochód uzyskany podczas, gdy wymieniona nie podjęła zatrudniania, lecz je kontynuowała. Ta sama okoliczność stanowi też powód odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego decyzją z dnia [...] r. Zgodnie z treścią art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia powyższego przepisu, bowiem organ nie dokonał żadnych czynności zmierzających do ustalenia, czego faktycznie dotyczy wniosek skarżącego z dnia 11 kwietnia 2019 r. i rozpoznał go jak wniosek o prawo do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019, który wcześniej został już rozpoznany decyzją z dnia [...] r. Powyższe doprowadziło w rezultacie do sytuacji, w której w obiegu prawnym pozostają dwie decyzje dotyczące tego samego świadczenia o sprzecznej treści. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien wziąć pod uwagę powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w szczególności winien prawidłowo ustalić, jaki faktycznie jest zakres wniosku skarżącego z 11 kwietnia 2019 r. i w jakiej pozostaje relacji z wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2018 r. Organ winien mieć przy tym na względzie treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lipca 2019 r. (sygn. akt II SA/Sz 485/19).