II SA/Sz 708/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wpłynęła, za pośrednictwem organu, skarga S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Zarządzeniem Sądu z dnia [...] r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie S. B. złożyła, na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jedynym dochodem rodziny jest emerytura wnioskodawczyni w wysokości [...] zł brutto. Ponoszone przez stronę wydatki, to podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł, prąd [...] zł, woda [...] zł, wywóz nieczystości [...] zł, gaz [...] zł, wywóz śmieci [...] zł i opał [...] zł. Dalej skarżąca podała, że zamieszkuje z synami: A. B. (ur. w [...]r.) i M. B. (ur. [...]r.), z których jeden jest bezrobotny, natomiast drugi choruje i wymaga leczenia. Nadto oświadczyła, iż posiada dom mieszkalny o pow. [...] m2, oborę i budynek gospodarczy oraz nieruchomość zabudowaną o pow. [...] ha, natomiast syn M. posiada działkę niezabudowaną o pow. [...] ha. Pismem Sądu z dnia [...] r. wnioskodawczyni została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy : -dowodów potwierdzających wysokość emerytury z okresu ostatnich trzech miesięcy, -decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości, -dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy, -zaświadczenia z PUP o posiadaniu przez A. B. statusu osoby bezrobotnej, -oświadczenia odnośnie M. B, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, czy otrzymuje rentę i przesłania dowodów potwierdzających dany fakt, -dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na zakup lekarstw za okres ostatnich trzech miesięcy, -oświadczenia, czy skarżąca bądź jej rodzina korzystała w ostatnich dwóch latach z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to przesłanie decyzji potwierdzającej ten fakt. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca nadesłała kserokopię odcinka emerytury oraz kserokopie rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu. Nadto dołączyła fakturę za zakup nawozu, zaświadczenie z PUP o posiadaniu przez A. B. statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, odnośnie chorującego syna nie złożyła żadnego oświadczenia, podobnie nie oświadczyła, czy korzystała z pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w osobie referendarza sądowego przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu w kwocie powyżej 100 zł oraz ustanowił adwokata, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Na powyższe postanowienie, skarżąca złożyła do Sądu sprzeciw pismem z dnia [...] r., odmawiając zapłaty jakiejkolwiek kwoty. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd wezwał S. B. do nadesłania: -oświadczenia dotyczącego syna skarżącej M. B, czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny (przesłanie zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy); czy też jest osobą otrzymującą rentę (wymagane przesłanie dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanej renty, ewentualnie przesłanie orzeczenia w przedmiocie niemożności podjęcia zatrudnienia), -oświadczenia, czy skarżąca bądź jej rodzina korzystała w ostatnich dwóch latach z pomocy opieki społecznej, -dowody potwierdzające wydatki ponoszone na zakup lekarstw dla syna M. B. za okres ostatnich trzech miesięcy. Jednocześnie Sąd pouczył stronę, iż niewykonanie niniejszego wezwania w terminie 7 dni spowoduje odmowę przyznania prawa pomocy. W/w zarządzenie zostało skarżącej doręczone w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (akta sądowe k. 62), jednakże do dnia dzisiejszego nienadesłano stosownych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 260 §1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W literaturze i orzecznictwie wyrażono pogląd, iż samo wniesienie sprzeciwu, bez względu na jego zakres, powoduje utratę mocy wiążącej (całego) postanowienia wydanego przez referendarza sądowego i przejście sprawy do rozpoznania i rozpatrzenia kwestii prawa pomocy przez sąd (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2006, str. 534; postanowienie Naczelnego Sądu Administarycjnego z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt I OZ 942/05, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 23 grudnia 2004 r., FZ 375/04, publ. ONSAiWSA 2005/6/119 ). Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Z kolei dla przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym konieczne jest wykazanie przez wnioskodawcę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z powyższego jednoznacznie wynika, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i stosowana jest tylko co do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu i powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 ustawy). W przypadku, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie do wnioskodawczyni zostało skierowane wezwanie, o którym mowa w art. 255 ww. ustawy, celem weryfikacji informacji zawartych we wniosku i tym samym poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Pomimo dwukrotnego wezwania, przez Sąd, wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca nie nadesłała wszystkich dokumentów niezbędnych do dokonania oceny, czy w jej sytuacji rodzinnej i materialnej zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonego wniosku. W szczególności strona nie przedłożyła dowodów potwierdzających okoliczność, iż syn znajdujący się we wspólnym gospodarstwie domowym tj. M. B. jest osobą bezrobotną, czy też otrzymuje rentę jak i nie złożyła oświadczenia, czy rodzina korzystała z opieki społecznej. Również w złożonym sprzeciwie od postanowienia z dnia [...] r. skarżąca nie wyjaśniła sytuacji majątkowej syna jako osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym . Niezłożenie istotnej dokumentacji uniemożliwiło Sądowi w sposób jednoznaczny stwierdzenie, czy faktycznie w stosunku do skarżącej zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie wnioskodawczyni deklaruje niski dochód z tytułu emerytury, który co do zasady uzasadnia pozytywne rozpatrzenie wniosku, ale nieprzedstawienie wszystkich dokumentów zgodnie z wezwaniem Sądu, budzi wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych. Powyższe skutkowało niemożnością ustalenia, czy deklarowane dochody nie odbiegają od rzeczywistych. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Gd 335/05 (publ. Lex nr 220289) zgodnie z którym sąd administracyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż skarżąca nie dążyła do należytego wyjaśnienia jej sytuacji finansowej, co tym samym uniemożliwiło ponad wszelką wątpliwość ustalenie jak w rzeczywistości wygląda materialna sytuacja wnioskodawczyni. W tym stanie rzeczy, przyznanie prawa pomocy byłoby nieuzasadnione, zatem na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia .