II SA/Sz 714/15

WyrokWSA w Szczecinie2015-12-10

Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek alimentacyjny byłego małżonka, wynikający z umowy ustnej lub dobrowolnego świadczenia pomocy, może stanowić podstawę do przyznania zasiłku dla opiekuna na podstawie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dobrowolne świadczenie pomocy byłemu mężowi, nawet jeśli ma charakter stały i wynika z umowy ustnej, nie stanowi wypełnienia obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeśli obowiązek ten nie został orzeczony przez sąd lub nie przedłużono go po upływie ustawowego terminu. W konsekwencji, osoba taka nie spełnia przesłanki do przyznania zasiłku dla opiekuna.
Stan faktyczny
Skarżąca M. W. ubiegała się o zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad byłym mężem J. W. Po wygaśnięciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie spełnia warunków, ponieważ obowiązek alimentacyjny wobec byłego męża wygasł. Skarżąca argumentowała, że istnieje dobrowolny obowiązek alimentacyjny wynikający z umowy ustnej oraz choroby byłego męża. Po wyczerpaniu drogi administracyjnej, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Burmistrz Ł. Decyzją z dnia [...] r.nr[...], na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przyznał M. W. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad byłym mężem J. W. bezterminowo, od [...] r. począwszy. Po rozpoznaniu wniosku M. W. z dnia [...] . Burmistrz Ł. decyzją z dnia [...] r. nr[...] , odmówił wnioskodawczyni wyrównania zasiłku dla opiekuna w związku z koniecznością opieki nad byłym mężem J.W. za okres od [...] r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu odwołania M. W. od powyższej decyzji, uchyliło decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, z zaleceniem uzupełnienia materiału dowodowego i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Ł., działając na podstawie art. 2, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w zw. z art. 17, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. W. z dnia [...] r., odmówił przyznania wnioskodawczyni: 1. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad byłym mężem J. W. wnioskowanego za okres od [...] r. w kwocie [...] złotych miesięcznie, 2. odsetek od zasiłku dla opiekuna za okres od [...] r., 3. zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad byłym mężem J. W. w okresie od [...] r. do bezterminowo w kwocie [...] złotych miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja Burmistrza Ł. z dnia [...] r. nr [...] przyznająca M. W. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad byłym mężem J. W. kim bezterminowo, od [...] r. począwszy, wygasła z dniem [...] r. Organ wskazał, że z dniem [...] r. weszła w życie ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z art. 2 ww. ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) z dniem 1 lipca 2013 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia [...] r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ustalił, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do otrzymania zasiłku dla opiekuna, gdyż zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Burmistrz Ł. po przytoczeniu treści art. 130, art. 60 § 1 i § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazał, że obowiązek alimentacji w małżeństwie powstaje dopiero po ustaniu tego związku i na skutek orzeczenia sądu zobowiązującego do alimentacji. Orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa M. W. i J. W. nie wskazuje małżonka winnego rozkładu pożycia, co według organu, zgodnie art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oznacza, że obowiązek alimentacyjny trwał przez okres 5 lat od rozwiązania małżeństwa. Z informacji posiadanych przez organ wynika, że sąd nie orzekał o przedłużeniu wnioskodawczyni obowiązku alimentacyjnego względem byłego męża, wobec czego jej obowiązek alimentacyjny wygasł w roku [...] . Również oświadczenie M. W. z dnia [...] r. wskazuje, iż sąd nie zasądził od niej alimentów na rzecz byłego męża, a pomiędzy byłymi małżonkami istnieje jedynie umowa ustna. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. wynika, że M. W. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z byłym mężem. Małżonkowie posiadają dwoje dzieci. Córka mieszka w innej miejscowości, natomiast syn z rodziną zamieszkuje w tym samym budynku co jego rodzice. J. W. ma czworo rodzeństwa, dwoje z nich mieszka w tej samej miejscowości. M. W. oświadczyła, że sprawuje wyłączną opiekę nad byłym mężem. Opieka ta polega na przygotowywaniu posiłków, robieniu zakupów, zajmowaniu się mieszkaniem (sprzątanie, gotowanie). Na podstawie przeprowadzonego wywiadu oraz oświadczeń wnioskodawczyni organ ustalił, że M. W. sprawuje opiekę nad byłym mężem okresowo, gdyż w terminach od [...] r. oraz od [..] r. podejmowała zatrudnienie i w tym czasie, nie sprawowała opieki nad J. W. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. zarzuciła naruszenie: - art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez ich błędną oraz sprzeczną z doktryną i orzecznictwem Sądu Najwyższego wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu okoliczności istnienia między byłymi małżonkami obowiązku alimentacyjnego na podstawie zawartej przez nich umowy w sposób dobrowolny (dopuszczalnej zgodnie z treścią art. 138 k.r.o.) oraz na nieuzasadnionym przyznaniu prymatu dosłownemu brzmieniu art. 60 § 3 k.r.o., aniżeli jego celowi z pominięciem innych przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, - art. 8 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, - art. 6, art 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolnej ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr[...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, po rozpatrzeniu odwołania M. W. , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, Kolegium po przytoczeniu obowiązujących w sprawie przepisów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznało, że organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ odwoławczy wskazał, że małżeństwo wnioskodawczyni zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 17 stycznia 1996 r. sygn. akt VIII RC 1268/95 bez orzekania o winie małżonków. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że opieka nad byłym mężem jest sprawowana wspólnie z innymi członkami rodziny. Organ II instancji mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 27/07 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 573/13 po przeanalizowaniu akt sprawy, stwierdził że wnioskodawczym pomimo tego, iż faktycznie opiekuje się swoim byłym mężem, to nie jest osobą należącą do kręgu osób uprawnionych do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Warunkiem bowiem przyznania tego świadczenia jest stwierdzenie przynależności osoby ubiegającej się o to świadczenie, do kręgu najbliższych krewnych z tym zastrzeżeniem, że musi na nich ciążyć obowiązek alimentacyjny, który dotyczy krewnych w linii prostej, a także rodzeństwa. Do kręgu tych osób należy również zaliczyć małżonka. Prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje natomiast powinowatym oraz byłemu współmałżonkowi. M. W. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż pod pojęciem "osoby innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny" nie należy rozumieć byłego małżonka, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów wskazuje, iż były małżonek jest osobą inną niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której mimo ustania małżeństwa ciąży obowiązek alimentacyjny, - art. 8, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z pominięciem dowodów na których się oparł, a także tych, które uznał za pozbawione mocy dowodowej przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji, - art. 6, art 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dowolnej ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów, wyrażającej się na wybiórczej a nie całościowej ich analizie. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków J. W. i M. W. na okoliczności wskazane w treści skargi, a w szczególności ustalenia istnienia pomiędzy J. W. kim i M. W. umowy przedłużającej obowiązek alimentacyjny, choroby J. W. , faktu sprawowania całodobowej, wyłącznej i nieprzerwanej opieki przez M. W. nad J. W. . Skarżąca oświadczyła, że tylko ona sprawuje opiekę nad mężem, która ma charakter stały i całodobowy, co jednoznacznie zostało potwierdzone w czasie przeprowadzanego wywiadu. Zdaniem skarżącej, obowiązek alimentacyjny po rozwiązaniu małżeństwa, wbrew twierdzeniu organu, istnieje zwłaszcza, że przy orzekaniu rozwodu, żaden z małżonków nie został uznany winnym rozpadu pożycia, zaś mocą zawartej umowy M. i J. . przedłużyli okres ciążącego na skarżącej obowiązku alimentacyjnego na okres ponad pięcioletni, tj. dożywotnio. Skarżąca oświadczyła, że zobowiązała się wypełniać dobrowolnie swoje obowiązki alimentacyjne względem byłego męża J. W. uznając, iż poważna choroba jaką jest [...] , stale się pogłębiająca i uniemożliwiająca choremu samodzielną egzystencję stanowi wyjątkową okoliczność, o której mowa w art. 60 § 3 k.r.o. przemawiającą za koniecznością dobrowolnego przedłużenia jej obowiązku alimentacyjnego względem byłego małżonka. Na poparcie swych twierdzeń skarżąca przytoczyła wyrok Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 24 listopada 1981 r. sygn. akt III CRN 239/8. W ocenie skarżącej, prawidłowa analiza przepisów art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 60 § 3 k.r.o., a następnie prawidłowa ich subsumpcja z rzeczywistym stanem faktycznym, winna prowadzić organ do stwierdzenia, iż przysługuje jej prawo do zasiłku dla opiekuna, co znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 797/10. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej cofnął wniosek o przesłuchanie świadków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym jak i procesowym. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] ., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ł. odmawiającą M. W. przyznania zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad byłym mężem J. W. . Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014, poz. 567) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz.114). Ustawa z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r. Jej uchwalenie było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13, publik. w Dz. U. z 2013 r., poz. 1557), uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r., poz. 1557) za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1). Zgodnie z art. 2 zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. (ust. 1). Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992,ze.zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Z powyższych przepisów wynika, że uzyskanie prawa do zasiłku dla opiekuna, uzależnione jest, od spełnienia przez wnioskodawcę warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. Stosownie do art. 17 ust. 1 wskazanej ustawy, osobą uprawnioną do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, oprócz matki, ojca lub opiekuna faktycznego może być inna osoba, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezsporne w sprawie jest, że M. W. ka utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (ustalonego decyzją z dnia 18 lipca 2011 r. na czas nieokreślony) z dniem 1 lipca 2013 r., w związku z regulacją zawartą w art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w S. orzekł o rozwiązaniu małżeństwa M. W. z J. W. kim, bez orzekania o winie. Stosownie do unormowań Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny nie wygasa automatycznie z chwilą orzeczenia o rozwodzie. W myśl art.130 K.r. o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Zgodnie z art. 60 § 1 K.r.o. małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku (§ 2). Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni (§ 3). Powyższy przepis reguluje zakres, czas trwania i przesłanki wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego między rozwiedzionymi małżonkami. I tak, jeżeli zobowiązanym do świadczeń jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, jego obowiązek z art. 60 § 1 k.r.o. wygasa na podstawie art. 60 § 3 k.r.o. po pięciu latach od orzeczenia rozwodu. Przepis ten przewiduje jednak, z uwagi na szczególne okoliczności, możliwość przedłużenia tego terminu przez sąd na żądanie uprawnionego. Faktem jest, że ani M. W. , J. W. nie uznani zostali przez Sąd winni rozkładu pożycia, w związku z czym stosownie do art. 60 § 1 K.r.o. każdemu z małżonków przysługiwała od drugiego czynna legitymacja procesowa do wystąpienia z wnioskiem dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Z akt sprawy, w tym wyroku sądu o rozwiązaniu małżeństwa M. i J. W. nie wynika, by na M. W. został nałożony obowiązek alimentacyjny wobec byłego małżonka. Sąd nie przedłużał nadto, zagwarantowanego w ustawie, pięcioletniego okresu obowiązku alimentacyjnego małżonków W. kich względem siebie. Stąd też obowiązek ten wygasł. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji, skarżąca nie spełniała zatem podstawowej przesłanki jaką musi spełniać osoba ubiegająca się przyznanie świadczenia określonego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. nie ciążył na niej obowiązek alimentacyjny wobec J. W. Dodać przy tym należy, że w przypadku rozwiedzionych małżonków obowiązek alimentacyjny, z powodu odrębnej regulacji prawnej w tej materii, winien mieć charakter realny, nie zaś hipotetyczny. Innymi słowy, o ciążącym obowiązku alimentacyjnym byłych współmałżonków wobec siebie winien orzec sąd, tak jak w przypadku przedłużenia pięcioletniego okresu jego trwania. Z powyższych względów ustalone ustnie między byłymi małżonkami zobowiązanie o pomocy świadczonej przez skarżącą na rzecz byłego męża w związku z jego chorobą, polegającej na wykonywaniu codziennych obowiązków (sprzątanie, gotowanie, wizyty u lekarza) nie mieści się - zdaniem Sądu – w dyspozycji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem jest wynikiem dobrej woli skarżącej wobec jej byłego męża, nie zaś wypełnianiem obowiązku alimentacyjnego w związku z rozwiązaniem małżeństwa w 1996 r. Zaznaczyć trzeba, że powoływany w skardze wyrok o sygn. akt II SA/Bd 797/10 zapadł na tle zupełnie innego stanu faktycznego, a mianowicie w sytuacji, w której od dnia orzeczenia o separacji małżonków, do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie upłynęło 5 lat, po którego upływie zgodnie z art. 60 § 3 k.r.o., obowiązek alimentacyjny byłych małżonków wygasa. Natomiast powołany wyrok Sądu Najwyższego sygn. akt III CRN 239/8 dotyczy kontynuacji obowiązku alimentacyjnego jednego małżonka wobec drugiego, orzeczonego już wcześniej w wyroku rozwodowym. Reasumując, w ocenie Sądu, nie można postawić organom orzekającym nie tylko zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, ale i procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., gdyż w sposób zgodny z prawem dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, przedstawiły motywy podjętego rozstrzygnięcia, w tym sposób rozumienia przepisów mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, a decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło