II SA/Sz 755/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka -Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S.-W. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 sierpnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 3 czerwca 2016r. A. S.-W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w kwocie 200,00 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku. Jej rodzina składa się z czterech osób: męża, który jest rencistą, syna studenta zarejestrowanego w PUP z prawem do zasiłku socjalnego oraz młodszego syna, który jest uczniem II klasy LO Wnioskodawczyni podała, iż niewielkie gospodarstwo synów (hodowla drobiu, uprawa warzyw i owoców dla zaspokojenia własnych potrzeb) pozwala w minimalnym stopniu wesprzeć skromny budżet rodziny wynoszący [...] zł. Po pokryciu wydatków na bieżące utrzymanie wynoszących łącznie [...] zł, (woda i kanalizacja – [...] zł, gaz – [...] zł, opał – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, podatek od nieruchomości – [...] zł, wywóz odpadów [...] zł, opłaty teleinformatyczne – [...] zł) spłaty rat kredytów w kwocie [...] zł oraz ubezpieczenia – [...] zł na konieczne utrzymanie czteroosobowej rodziny pozostaje kwota [...] zł. Skarżąca posiada udział w [...] nieruchomości o powierzchni [...] m2, co daje powierzchnię [...] m2, jest współwłaścicielką samochodu marki [...] posiada samochód [...] . Jej synowie są współwłaścicielami dwóch nieruchomości zabudowanych starymi, poniemieckimi, wymagającymi remontów domami. Jedna z nich ma powierzchnię [...] m2, druga natomiast o powierzchni [...] m2 to gospodarstwo rolne z zabudowaniami (dom o powierzchni [...] m2 oraz budynek gospodarczy o powierzchni [...] m2). Na miesięczny dochód rodziny wynoszący [...] zł składa się: renta w wysokości [...] zł, zasiłek syna z PUP w wysokości [...] zł, zasiłek rodzinny [...] zł i świadczenie "500+". Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnioskodawczyni nadesłała następujące dokumenty: fakturę rozliczeniową VAT za prąd na kwotę [...] zł za miesiąc luty, z przewidywaną kwotą za okres od lutego do kwietnia – [...] zł, wyciąg z karty kredytowej [...] należącej do A. S. –W. za okres od [...] r. z wymaganą spłatą minimalną [...] zł, zadłużeniem całkowitym [...] zł i przyznanym limitem [...] zł, wyciąg z karty kredytowej [...] należącym do W. W. za okres od [...] r. z wymaganą spłatą minimalną [...] zł, zadłużeniem całkowitym [...] zł i przyznanym limitem [...] zł, zestawienie operacji z konta [...] od [...] należącym do W. W., blankiety spłat rat pożyczki w wysokości [...] zł w [...] wyciąg z konta A. S.-W. w [...] za okres od [...] r., fakturę za zakup gazu na kwotę [...] zł, zaświadczenie z PUP z którego wynika, iż E. S. – W. od dnia [...] r. jest zarejestrowany jako bezrobotny oraz, że za [...] r. otrzymał stypendium w kwocie [...] zł netto, decyzję w sprawie podatku rolnego, od nieruchomości płatnych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 rok w łącznej wysokości [...] zł, zawiadomienie o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok [...] , wynoszącymi miesięcznie [...] zł lub [...] zł, fakturę za dostawę wody i odbiór ścieków za okres dwóch miesięcy na kwotę [...] zł, zaświadczenie z PUP, iż wnioskodawczyni jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie ma prawa do zasiłku. Postanowieniem z 2 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż z przesłanego przez skarżącą wyciągu z konta bankowego [...] wynika, że na rachunek ten wpływają dodatkowe kwoty pieniężne, co do których wnioskodawczyni nie złożyła jakichkolwiek wyjaśnień. Skarżąca twierdzi, że dochód jej rodziny wynosi [...] zł i wymienia wchodzące w jego skład składniki, tymczasem z wyciągu przesłanego rachunku bankowego wynika, że na konto to wpływają dodatkowo różnej wielkości kwoty z adnotacją "przelew własny". W sprzeciwie od powyższego postanowienia A. S. –W. zarzuciła, iż zostało ono wydane w oparciu o błędne ustalenie stanu faktycznego. Skarżąca wskazała, iż nie uwzględniono utraty dochodów jej i syna w postaci stypendium doktoranckiego ([...] zł) i stypendium socjalnego ([...] zł), które przyznawane są tylko na dany rok akademicki i których wypłata w związku z zakończeniem roku akademickiego dobiegła końca. W ocenie skarżącej Sąd błędnie zinterpretował dane z wyciągu z konta bankowego, albowiem dodatkowe kwoty pieniężne z adnotacją "przelew własny" księgowane na rachunku skarżącej są przelewami z rachunku karty kredytowej skarżącej (którego numer wnioskodawczyni podała w sprzeciwie) i nie stanowią dochodu skarżącej. Skarżąca wskazała, że na chwilę obecną nie jest w stanie, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, wygospodarować kwoty [...] zł i nie ma możliwości zaciągnięcia pożyczki na ten cel, gdyż jej budżet rodzinny oparty jest głównie na zobowiązaniach kredytowych, czego potwierdzeniem są dane z wyciągu bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko referendarza sądowego, iż skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że pozbawiona jest możliwości partycypowania w kosztach prowadzonego z jej skargi postępowania sądowego. Uważna analiza przesłanych przez skarżącą dokumentów prowadzi do wniosku, że wydatki i dochody skarżącej odbiegają od przedstawionych przez nią w oświadczeniu. Z historii konta bankowego skarżącej [...] za okres od [...] . wynika, nie tylko co zauważył referendarz, że na konto skarżącej wpływają kwoty zatytułowane jako "przelew własny". Skarżąca w sprzeciwie wyjaśniła, że są to przelewy z rachunku karty kredytowej. Jednak wezwana przez referendarza sądowego pismem z dnia[...] . do przedłożenia wyciągów z kont bankowych posiadanych przez dorosłych członków rodziny, skarżąca nie nadesłała wyciągu z tego rachunku. Wydrukowane w sprzeciwie numery rachunku tego konta nie stanowią urzędowego wyciągu z konta bankowego ze wskazaniem transakcji, salda, obciążeń i wpływów. Ponadto z rachunku [...] wynika, że w miesiącu[...] . skarżąca dokonała ogółem spłat zadłużenia kart kredytowych na kwotę [...] zł, w miesiącu maju na kwotę [...] zł, a w miesiącu czerwcu na kwotę [...] zł. Kwoty te odbiegają więc znacznie od zadeklarowanej w oświadczeniu PPF kwoty [...] zł jaką skarżąca miałaby przeznaczać miesięcznie na spłatę kredytów. W sytuacji spłat kredytów w o wiele wyższej kwocie oczywiste jest, że skarżąca posiada dochody, których nie ujawniła w niniejszym postępowaniu i które są znacznie wyższe od zadeklarowanych. Zauważyć też należy, że wnioskodawczyni owszem posiada zadłużenie na karcie kredytowej [...]zł, jednakże limit jaki został przyznany przez[...] . w ramach tej karty to kwota [...] zł. Mężowi skarżącej natomiast przyznano również taką kartę z limitem [...] zł. Wysokość przyznanego posiadaczowi karty limitu kredytowego uzależniona jest od oceny jego zdolności kredytowej, dokonywanej przez bank. W sytuacji skarżącej bank ocenił tę zdolność na kwotę [...] zł, która nie jest kwotą małą, a jej wysokość jest współzależna od dochodu skarżącej, który również nie mógł być mały, a tym bardziej taki jak podała skarżąca w niniejszym postępowaniu. Korzystanie z kredytów bankowych i limitów kredytowych oznacza, że skarżąca posiada zweryfikowaną przez profesjonalną instytucję finansową zdolność kredytową i nic nie wskazuje na to, że ma problemy ze spłatą zaciągniętych kredytów. W orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedopuszczalna byłaby bowiem sytuacja, gdyby osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy spłacała ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a koszty sądowe pokrywał za nią Skarb Państwa. Z przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy przysługuje osobom i rodzinom pozostającym w trudnej sytuacji materialnej. Jest to instytucja wyjątkowa względem powszechnego obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, o którym mowa w art. 199 P.p.s.a. i przewidziana jest jako pomoc dla ubogich. W świetle nadesłanych dokumentów Sąd nie stwierdził, aby A. S.-W. do takich osób należała. Argumenty wnioskodawczyni podniesione w sprzeciwie, co do błędnego wyliczenia przez referendarza sądowego jej dochodów, wynikające z braku opisu, iż "przelewy własne" stanowią przelewy z karty kredytowej skarżącej, nie mają wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej. Zdaniem Sądu sytuacja ta nie jest jasna, gdyż operacje finansowe, przedstawione w nadesłanych dokumentach wskazują, że skarżąca dysponuje kwotami, jakimi osoba uboga w naprawdę trudnej sytuacji materialnej nie ma możliwości rozporządzać, a ponadto wydatki skarżącej, w tym rzeczywiste kwoty spłat kart kredytowych, znacznie przekraczają wykazane przez nią dochody. Stanowisko referendarza wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, należy uznać więc za trafne, gdyż nie narusza ono prawa i należy utrzymać je w mocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.