II SA/Sz 771/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata H. C. kwotę [...] zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 i art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego – odmówił D. P. wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Prezydent Miasta S. decyzją z dnia[...] orzekł o wymeldowaniu D. P. z pobytu stałego z lokalu przy ul. D. w S. Decyzja ta stała się ostateczna i została wykonana. W dniu [...] wpłynęło do Wojewody pismo D. P. (opatrzone datą sporządzenia[...]) będące odwołaniem od powyższej decyzji. Następnie D. P. w piśmie z dnia [...]r. sprecyzował swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...]r. i wniósł o wznowienie postępowania w sprawie o wymeldowanie, a w kolejnym piśmie z dnia [...]r. powołując się o przepis art. 145 § 1 k.p.a. wskazał, że decyzja o wymeldowaniu została wydana w oparciu o fałszywe dowody sporządzone przez policję i prokuraturę. Organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o wznowienie postępowania przez podanie przesłanek wznowienia i daty dowiedzenia się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. D. P. w piśmie z dnia [...]r. powołał się na dwie daty:[...]. – kiedy dowiedział, że jest poszukiwany [...] i [...]r. – kiedy dowiedział się o wymeldowaniu. Organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, a zgodnie z art. 148 § 2 w przypadku, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o wydaniu decyzji. Organ I instancji przyjął, że data[...]. jest datą, w której wnioskodawca dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, zatem biorąc pod uwagę datę pierwszego pisma strony z dnia[...]. uznał, że wpłynęło ono z naruszeniem ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Organ podkreślił, że wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, pomimo uchybienia terminu do złożenia podania o wznowienie, stanowi rażące naruszenie w prawie, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnej – art. 16 § 1 kpa (wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 września 2007r., II SA/Ke 357/07, LEX nr 372521). Ponadto organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie bez znaczenia jest fakt, iż jak wynika z akt sprawy D. P. został poinformowany przez konkubinę B. Ł. o toczącym się postępowaniu o wymeldowanie. Miał więc możliwość czynnego udziału w sprawie i w konsekwencji otrzymania decyzji. Wnioskodawca z własnej woli nie brał udziału w postępowaniu. D. P. w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucił, że odmowa wznowienia postępowania jest absolutnie bezzasadna i bezpodstawna, ponadto jest rażącym naruszeniem wykładni prawa administracyjnego. W obszernym uzasadnieniu odwołania D. P. odniósł się do decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. w przedmiocie o wymeldowania, która w Jego ocenie została wydana z ewidentnym naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda decyzją z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak jest formalnych podstaw do wznowienia postępowania. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących instytucję wznowienia postępowania wynika, iż podanie o wznowienie postępowania wszczyna jedynie postępowanie wstępne, które ma na celu dokonanie formalnej oceny takiego żądania i ustalenie, czy wnioskujący powołał się na jedną z przesłanek enumeratywnie wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Wojewoda wskazał, że na tym etapie postępowania nie dopuszczalna jest ocena przyczyn wznowienia, która następuje dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Wnioskodawca żądając wznowienia postępowania powołał się na fakt sfałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Organ odwoławczy podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania na mocy art. 145 § 1 lub 2 k.p.a. jeżeli sąd ani inny organ nie stwierdzi prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydaniu decyzji. Odwołujący się nie przedstawił orzeczenia sądu ani innego organu stwierdzające fakt sfałszowania dowodów zebranych w sprawie lub popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji. W ocenie Wojewody, brak jest zatem podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o okoliczność wskazaną w art. 145 § 1 kpa, na którą powołała się strona. Wojewoda wskazał też, że z pism D. P. wynika nadto żądanie wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., że nie brał udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy podkreślił, że istotne dla sposobu zakończenie pierwszej fazy postępowania ma zatem ustalenie, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania należy złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wojewoda podzielił stanowisko organ I instancji, że D. P. powziął informację o decyzji Prezydenta Miasta S. najpóźniej w dniu[...]. - taką datę podał bowiem w swoim piśmie z dnia[...]. W tej sytuacji, Wojewoda uznał, że D. P., podanie o wznowienie postępowania, z uwagi na brak udziału w postępowaniu, winien był złożyć najpóźniej do dnia [...]r. Składając zatem podanie o wznowienie w dniu[...]. w administracji Zakładu Karnego , uczynił to po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a., co uzasadniało na mocy art. 149 § 3 k.p.a. wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania sprawie o wymeldowanie. D. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił, że organ odwoławczy nie odczytał uważnie i dokładnie pism skarżącego i podkreślił tylko, że nie został zachowany ustawowy termin. Ponadto Wojewoda nie wykazał się wiedzą prawa administracyjnego w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W związku z powyższym skarżący wniósł, by Sąd "przywołał Wojewodę do czytelnego określenia się do pisma z dnia [...]." oraz wniósł o przywrócenie terminu ustawowego w przedmiotowej sprawie i o wznowienie postępowania, gdyż wymeldowanie z pobytu stałego jest rażącym naruszeniem kodeksu postępowania administracyjnego i sprawa wymeldowania powinna zostać ponownie rozpoznana. Pełnomocnik skarżącego - ustanowiony w ramach prawa pomocy –[...]H.C. – w piśmie procesowym z dnia [...]r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił naruszenie art. 148 § 2 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych, przejawiający się w uznaniu, że skarżący w dniu [...]r. otrzymał obiektywną, wiarygodną i pełną informację w przedmiocie wydania decyzji w sprawie o wymeldowanie. W art. 148 § 2 k.p.a. mowa jest bowiem o dniu, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa (m.in. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1996r. I SA 570/95, wyrok NSA z dnia 10 marca 2006r., II OSK 622/2005), dla rozpoczęcia biegu terminu koniecznym jest by strona dowiedziała się zarówno o fakcie podjęcia decyzji jak i o jej rozstrzygnięciu. Przy tym wymagane jest by informacja przekazana stronie była na tyle kompletna i wiarygodna, aby na jej podstawie strona uzyskała pewność co do samego faktu wydania decyzji oraz pewność co do treści rozstrzygnięcia. Wiadomość ta musi mieć charakter obiektywny, tj. taki by dla dorosłego prawidłowo rozumiejącego człowieka była ona równoznaczna z uzyskaniem informacji o fakcie wydania i treści decyzji. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że decyzja o wymeldowaniu nie została skarżącemu doręczona. W takiej sytuacji, to organ powinien wykazać, że złożenie przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło po terminie tj. że złożenie wniosku nastąpiło przeszło miesiąc po uzyskaniu przez stronę obiektywnej, wiarygodnej pełnej informacji o podjęciu rozstrzygnięcia i jego treści. Tymczasem, organ administracyjny oparł się wyłącznie na enigmatycznej i szczątkowej pisemnej informacji strony, odnośnie rozmowy mającej miejsce po powrocie do kraju. Z przepisu art. 148 § 2 k.p.a. wynika, wprost, że termin do wniesienia żądania o wznowienie postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a nie od dnia, w którym miała taką możliwość. Okoliczność, że strona nie dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości, jest z punktu widzenia zachowania terminem bez znaczenia (wyrok NSA z dnia 14 października 1999r., IV SA 1662/97, Lex nr 48730). Wobec powyższego, bez bardziej szczegółowego wyjaśnienia okoliczności udzielenia i treści informacji przekazanej skarżącemu w dniu [...]r. rozstrzygnięcie organu jawi się jako wadliwe. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na treść skargi i wnioski w niej zawarte wyjaśnić trzeba, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca wznowienia postępowania w sprawie o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. D. w S. i tylko ta decyzja podlega kontroli sądu w zakresie jej zgodności z prawem. Ponadto sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrzenia, a tym bardziej do przywrócenia stronie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, bowiem rozpatrzenie takiego wniosku należy wyłączenie do organu administracji publicznej. Wyjaśnić też trzeba, że postępowanie o wznowienie postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przebieg jest uregulowany w przepisach rozdziału 12 k.p.a. Stwarza ono prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie o wznowienie składa się z dwóch etapów: w pierwszym etapie organ właściwy do rozpoznania wniosku (art. 150 k.p.a.) bada legitymację podmiotu składającego wniosek , a więc czy jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy wniosek dotyczy decyzji ostatecznej, czy został złożony w terminie, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. oraz czy podane we wniosku przyczyny mieszczą się w kategorii podstaw do wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.. W drugim etapie po wydaniu postanowienia o wznowieniu tj. po ustaleniu, że podanie o wznowienie zostało wniesione przez stronę, z zachowaniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. oraz powołana została chociażby jedna z przyczyn wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 k.p.a., organ bada zasadność wskazanych przyczyn wznowienia i w zależności od ustaleń wydaje rozstrzygnięcie przewidziane w art. 151 k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. W oparciu o przepis art. 148 § 1 i 2 kpa wniosek o wznowienie postępowania składa się do organu, który wydał decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Jeżeli strona żąda wznowienia z tej przyczyny, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, w jaki sposób strona dowiedziała się o decyzji. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynności jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła z którego pochodzi informacja (vide wyrok NSA z dnia 10 marca 23006r., II OSK 622/05, OSAiWSA 2006/5/133, wyrok NSA z dnia 15 maja 2008r., II OSK 547/07, LKEX 489632). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że chybione są wywody pełnomocnika skarżącego zawarte w piśmie uzupełniającym skargę. Organy nie naruszyły art. 148 § 2 k.p.a. i zasadnie ustaliły, że skarżący podanie o wznowienie postępowania w sprawie o wymeldowanie złożył po termin określonym w tym przepisie. Jak wynika z treści pisma z dnia [...]r. (k.[...] akt administracyjnych ) skarżący o decyzji o wmeldowaniu dowiedział się w dniu [...]r. od oficera Straży Granicznej na lotnisku W. i od tego dnia rozpoczął się bieg terminu (jednego miesiąca), o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją kwestionowaną przez skarżącego. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania skarżący złożył w dniu [...]r. (data nadania wniosku – koperta k.[...] akt administracyjnych). Niewątpliwie zatem D. P. uchybił terminowi określonemu w art. 148 § 2 k.p.a., co trafnie ustaliły organy w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu nie jest decyzją złożoną, zawierającą wielość rozstrzygnięć, a zatem dla przyjęcia, że skarżący powziął wiadomość o decyzji, nie jest niezbędne zapoznanie się z jej treścią na piśmie. Informacja, że ktoś został wymeldowany z określonego miejsca stałego pobytu nie jest skomplikowana w swej treści i prosta do zapamiętania. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie mają zatem znaczenia argumenty przedstawione w piśmie pełnomocnika skarżącego. Chybione są również , a właściwie bezprzedmiotowe zarzuty skargi, które nie dotyczą materialnoprawnej i procesowej sprawy. Z tych względów oraz wobec niedostrzeżenia przez Sąd działający z urzędu jakichkolwiek istotnych naruszeń prawa, należało na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.