II SA/Sz 777/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2008r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda Z. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...] o wymeldowaniu H. K. z pobytu stałego w K. przy ul. [...]. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W dniu 15 lutego 2006 r. pracownicy Urzędu Miasta K., działający w imieniu Prezydenta Miasta K. jako organu egzekucyjnego, dokonali na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, eksmisji H. K. z lokalu przy ul. [...] w K. do lokalu przy ul. [...] w K. Z wnioskiem o wymeldowanie H. K. wystąpił w dniu 16 maja 2006 r. właściciel lokalu – O. Spółka z o.o. z siedzibą w K. W toku postępowania organ ustalił, że H. K. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w K. od 15 lutego 2006 r., drzwi wejściowe lokalu zostały zamurowane, natomiast w mieszkaniu trwają prace modernizacyjne i remontowe polegające na adaptacji pomieszczeń mieszkalnych na cele biurowe. Na podstawie kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy z Komendy Powiatowej Policji w K. organ stwierdził, że H. K. zamieszkiwał bez zameldowania u syna Z. K. w lokalu przy ul. [...] w K. Organ ustalił nadto, że wyrokiem z dnia [...] Sąd Okręgowy w K. ( sygn. akt [...]) oddalił apelację H. K. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] (sygn. akt [...])oddalającego powództwo w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...]. Organ wskazał również, że H. K. nie uczestniczył w czynnościach egzekucyjnych w dniu 15 lutego 2006 r., jednakże jego pełnomocnik P. K. odebrał w dniu 16 lutego 2006 r. klucze od lokalu przy ul. [...] w K. W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu H. K. z lokalu przy ul. [...] w K. uznając, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. H. K. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji do W. Z. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez nierzetelne i stronnicze zebranie oraz ocenę materiału dowodowego, naruszenie art. 6, art. 7 art. 8 i art. 77 w związku z art. 107 § 3 Kpa. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie na podstawia art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, albowiem w jego ocenie eksmisji z lokalu przy ul. [...] w K. dokonano wbrew przepisom prawa. Odwołujący się podniósł nadto, że ma 77 lat i z tego powodu nie odwiedzał budynku przy ul. [...] w K. w sytuacji, gdy drzwi mieszkania były zamurowane. Stwierdził również, że "nie ma potrzeby stawiania się na każde zawołanie urzędników (wizje lokalu) czy zapoznawanie się z aktami, które ma sens jeśli postępowanie prowadzone jest zgodnie z przepisami obowiązującego prawa". Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, że jedyną przesłanką warunkującą rozstrzygnięcie spraw o wymeldowanie jest opuszczenie przez osobę miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania. Organ odwoławczy wskazał, że bezsprzecznym jest, w oparciu o dokonane przez organ I instancji ustalenie, iż H. K. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w K. od 15 lutego 2006 r. oraz, że w lokalu tym nie koncentrują się jego interesy życiowe. Wojewoda stwierdził nadto, że analiza materiału dowodowego wskazuje, że opuszczenie ww. lokalu stanowi opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a potwierdzeniem tej okoliczności jest wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] [...] oddalający powództwo H. K. o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu przy ul. [...] w K. Wyrok ten stał się prawomocny na skutek oddalenia przez Sąd Okręgowy w K. w dniu [...] apelacji powoda. Wojewoda wskazał także, że wymeldowanie z miejsca pobytu stałego jest czynnością mającą na celu zapobieżenie utrzymywania fikcji w rejestracji meldunkowej i nie wpływa na sferę praw osoby podlegającej wymeldowaniu, w szczególności nie wiąże się z utratą uprawnień o charakterze cywilnoprawnym. H. K. zaskarżył decyzję Wojewody Z. z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze domagał się uchylenia decyzji organu II instancji jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...], wstrzymania wykonania decyzji do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucał: 1/ naruszenie art. 15 Kpa poprzez ograniczenie przez organ II instancji postępowania do jednego aspektu:" Kontrolując zaskarżoną decyzję należy zatem tylko zbadać, czy organ gminy udowodnił, że Pan H. K. spełnił tę przesłankę (tzn. opuszczenie lokalu)", natomiast pominięcie zarzutów odwołania i zawartych w nim wniosków dowodowych, co narusza również art. 107 § 3 Kpa. 2/ naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 art. 10 § 1 i 3, art. 77 § 1 i 4, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 Kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. H. K. zarzucał, że pomimo tego, że przez opuszczenie miejsca pobytu stałego należy rozumieć takie opuszczenie, które ma charakter dobrowolny i trwały, organ w istocie nie zbadał charakteru opuszczenia przez skarżącego lokalu. Wskazał nadto, że pomimo niekorzystnego wyroku sądu w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania czyni starania o zwrot lokalu, m.in. poprzez wniesienie skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie. Skarżący przedstawił również w skardze swoje stanowisko dotyczące uprawnień do lokalu przy ul. [...] w K., który w 1971 r. otrzymał jako mieszkanie służbowe, zmienione następnie w 1974 r. w mieszkanie funkcyjne, którego najem wypowiedziano po przejściu ww. na emeryturę, a czego konsekwencją był wyrok orzekający eksmisję Wojewoda Z. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odniósł się do naruszenia zasady dwuinstancyjności i wskazał, że nie prowadził dodatkowego postępowania albowiem w sprawie nie było konieczne uzupełnianie materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd nie podziela poglądu skarżącego o braku podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymeldowania go z pobytu stałego z lokalu w K. przy ul. [...]. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana dopełnić obowiązku wymeldowania się. Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W przepisie tym wskazano, iż opuszczenie lokalu jest podstawową przesłanką, której zaistnienie rodzi obowiązek danej osoby zainicjowania postępowania o wymeldowanie z lokalu lub też może doprowadzić do wymeldowania na skutek wniosku złożonego przez inną osobę, a nawet z urzędu. Brak ustawowej definicji pojęcia opuszczenia lokalu spowodował, że stało się ono przedmiotem licznych orzeczeń i komentarzy. Z uwzględnieniem jednolitego stanowiska doktryny i judykatury należy stwierdzić, iż przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu. W świetle powyższego, przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego H. K. z lokalu przy ul. [...] w K. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organu II instancji w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Na pierwszy plan w niniejszej sprawie wysuwało się to, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] opatrzonego klauzulą wykonalności z dnia [...] została orzeczona eksmisja H. K. z lokalu przy ul. [...] w K.. W związku z powyższym, organ egzekucyjny w dniu 15 lutego 2006 r. wykonał nakazane wyrokiem czynności egzekucyjne. Zobowiązany H. K. nie brał udziału w czynnościach, natomiast jego pełnomocnik odmówił w nich udziału. H. K. od dnia eksmisji nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, zamieszkał u syna pomimo przyznania mu prawa do mieszkania przy ul. [...] w K. (stanowiącego własność wierzyciela) i odbioru kluczy do tego lokalu. Okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, iż doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu. Ponadto, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż skarżący może wrócić do tego lokalu. Wskazuje na to m.in. prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] ( sygn. akt [...]) oddający apelację H. K. od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] (sygn. akt [...]) oddalającego powództwo w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...]. Kwestią sporną zostało natomiast ustalenie, czy opuszczenie mieszkania w tych okolicznościach może zostać uznane za dobrowolne. Znamiennym jest w przedmiotowej sprawie to, iż wprawdzie przymusowe wykonanie eksmisji z lokalu na podstawie wyroku sądowego nie nosi samo w sobie cech dobrowolności, niemniej jednak z uwagi na charakter prawny i skutki tej czynności, należy przyjąć na potrzeby art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) konstrukcję prawną dobrowolności i trwałości opuszczenia danego lokalu. Stanowisko takie znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądowo - administracyjnym. W wyroku z dnia 6 października 2005 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż "opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693). Ponadto w wyroku z dnia 25 października 2005 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, iż "za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne" (sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427). Również w wyroku z dnia 6 lutego 2003 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż "egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania" (sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). Skład orzekający podziela powyższe poglądy. Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż organy obu instancji prawidłowo dokonały wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu uznając, iż doszło do jego opuszczenia. W praktyce bowiem zaistnienie w/w okoliczności faktycznych oznacza, że dla wymeldowania danej osoby z pobytu stałego niezbędne jest spełnienie jedynie wymogu opuszczenia miejsca pobytu stałego. Zauważyć należy, że zameldowanie w lokalu ma charakter jedynie ewidencyjno-porządkowy i odzwierciedla wyłącznie określony stan faktyczny tj. okoliczność stałego lub czasowego przebywania określonej osoby w konkretnym miejscu. Podobnie wymeldowanie ma to tylko znaczenie, iż ewidencjonuje trwałą i dobrowolną zmianę miejsca przebywania oznaczonego podmiotu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 15 Kpa, czyli zasady dwuinstancyjności postępowania należy stwierdzić, że jakkolwiek decyzja Wojewody Z. zawiera stwierdzenie dotyczące zakresu prowadzenia postępowania odwoławczego, to jednak stan sprawy wskazuje, że ustalenia organu II instancji są prawidłowe i pomimo pewnych niedoskonałości zawartych w samej decyzji, w istocie odnoszą się zarówno do stanu faktycznego i prawnego sprawy, jak i zarzutów zawartych w odwołaniu. Wskazać nadto należy, że istotą niniejszej sprawy była kwestia wymeldowania skarżącego z lokalu przy ul. [...] w K., zaś podnoszone w skardze argumenty dotyczące statusu tego lokalu oraz zasadności orzeczenia z niego eksmisji wykraczają w tym postępowaniu poza zainteresowanie Sądu. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).