II SA/Sz 777/21

WyrokWSA w Szczecinie2021-08-12

Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj, Krzysztof Szydłowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnuczce przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad babcią, jeśli dzieci babci (rodzice wnuczki) są zdolne do sprawowania opieki lub zapewnienia środków finansowych, mimo że pracują zawodowo lub mają trudności lokalowe?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom zobowiązanym do alimentacji, zgodnie z kolejnością wynikającą z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wnuczce świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać tylko w sytuacji, gdy dzieci osoby niepełnosprawnej nie są w stanie z obiektywnych i niemożliwych do usunięcia powodów wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych. Sam fakt wykonywania pracy zawodowej lub posiadania trudności lokalowych przez dzieci osoby niepełnosprawnej nie stanowi takiej obiektywnej przeszkody, gdyż obowiązek alimentacyjny może być realizowany poprzez pomoc finansową.
Stan faktyczny
Skarżąca E. R. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią K. K.. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak obowiązku alimentacyjnego skarżącej jako wnuczki w pierwszej kolejności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, stwierdzając, że dzieci babci, mimo pracy zawodowej lub trudności lokalowych, nadal są zobowiązane do alimentacji i opieki. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów materialnych, twierdząc, że dzieci nie są w stanie zapewnić opieki, a organ nie ustalił ich faktycznej zdolności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia z dnia [...] E. R. (dalej "Skarżąca" lub "Strona") wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią - K. K.. Decyzją z dnia [...] roku Burmistrz N. odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, że Strona jest osobą zstępną w drugim stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki, w związku z czym nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji w pierwszej kolejności i tym samym nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Jako inną okoliczność uniemożliwiającą przyznanie wnioskowanego świadczenia wskazano stwierdzenie niepełnosprawności od u babci Strony w wyższym wieku niż określony w ustawie. Od powyższej powyższą decyzji, pismem z dnia [...], Strona wniosła odwołanie wnosząc o jej zmianę i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazała, że nikt z grupy osób w zaliczanych do pierwszego stopnia pokrewieństwa nie ma możliwości opieki na K. K. ze względów: zdrowotnych, lokalowych lub braku możliwości pogodzenia zatrudnienia z opieką nad babcią. Wskazała też, iż pomimo, że niepełnosprawność babci powstała po ukończeniu 25 roku życia, zarówno jej wiek tj. 86 lat jak i stan zdrowia udokumentowane orzeczeniem o niepełnosprawności przyczyniają się do braku możliwości samodzielnej egzystencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej powoływanej jako: "k.p.a.") decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy po przytoczeniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.) stwierdził, że przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1a u.ś.r. należy odczytywać łącznie. Warunkiem koniecznym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest stwierdzenie ciążenia na osobie występującej z wnioskiem obowiązku alimentacyjnego względem osoby nad którą sprawowana jest opieka. Sama okoliczność faktycznego sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą nie jest wystarczająca, jeśli na osobie sprawującej opiekę nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Kolegium nadmieniło także, że wprawdzie Strona jest osobą zaliczoną do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, gdyż zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Jednakże K. K. ma ośmioro dzieci z których żadne z nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnoprawności. Organ opisał też poszczególne okoliczności mające stanowić o braku możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką przez jej dzieci. I, tak: - matka Strony, D. M., pobiera rentę chorobową i nie posiada warunków lokalowych do sprawowania opieki and matką, - A. U. jest na rencie chorobowej i sama sprawuje opiekę nad chorym mężem, - S. P. do dnia [...] sama sprawowała opiekę nad matką, ale stan zdrowia nie pozwala jej sprawować stałej opieki and matką. Sama pobiera rentę chorobową, - J. M. jest na rencie chorobowej i nie posiada warunków lokalowych aby sprawować opiekę nad matką, - S. J. pracuje zawodowo i nie posiada warunków lokalowych do sprawowania opieki nad matką, - J. K. pracuje zawodowo i nie może sprawować opieki nad matką, - J. K. prowadzi działalność gospodarczą i nie może sprawować opieki nad matką, - S. K. prowadzi gospodarstwo rolne i sam pobiera rentę chorobową. Organ popierając swoje stanowisko cytowanym orzecznictwem sądów administracyjnych wskazał, że nie można automatycznie wykluczać wnuczki osoby niepełnosprawnej z kręgu osób, którym mogłoby być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której dzieci osoby niepełnosprawnej nie byłyby w stanie z obiektywnych i niemożliwych do usunięcia powodów wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych. Takimi szczególnymi okolicznościami byłaby śmierć osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności, stałe zamieszkiwanie za granicą, czy też opiekowanie się inną osobą niepełnosprawną, która uniemożliwiałaby sprawowanie opieki nad kolejną osobą, która tego wymaga. W ocenie Kolegium fakt pozostawania w zatrudnieniu, czy też odległe miejsca zamieszkiwania pozostają bez wpływu na istnienie obowiązku alimentacyjnego i możliwość sprawowania opieki. Nie są to bowiem okoliczności nieodwracalne. Ponadto, realizacja obowiązku alimentacyjnego może polegać nie tylko na bezpośredniej i stałej opiece, ale może być realizowana poprzez pomoc finansową skierowaną na opiekę nad matką, czy też dorywczą, uzupełniającą pomoc w opiece nad osobą niepełnosprawną. Organ odwoławczy uznał, iż z akt sprawy nie wynika, aby zachodziły okoliczności obiektywnie uniemożliwiające dzieciom osoby wymagającej opieki spełnienia obowiązku alimentacyjnego wobec matki, czy to w formie bezpośredniej opieki, uzupełnianiu się w tej opiece, czy też dostarczania środków pieniężnych koniecznych do zapewnienia stosownej opieki. Pełnomocnik Skarżącej pismem z [...] zaskarżył opisaną wyżej decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a u.ś.r. i niezasadne uznanie, że wnuczka niepełnosprawnej K. K. nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem nad nią osobistej opieki, pomimo, że zobowiązane w pierwszej kolejności dzieci niepełnosprawnej pracują zawodowo bądź przebywają na rencie chorobowej i ich stan zdrowia nie pozwala na stałą opiekę lub nie posiadają odpowiednich warunków lokalowych. Wskazując na powyższe pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej w całości. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącej zarzucił także, iż organ nie podjął żadnych czynności, aby ustalić, czy dzieci K. K. są faktycznie zdolne do zapewnienia matce opieki lub dostarczania środków na jej utrzymanie. Tymczasem dzieci K. K. nie mogą sprawować opieki nad niepełnosprawną matką, ponieważ albo pracują zawodowo, albo ich stan zdrowia, sytuacja życiowa i lokalowa uniemożliwia sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Córka A. U. pozostaje na rencie chorobowej, opiekuje się chorym mężem, córka S. P. także pozostaje na rencie chorobowej, aktualny stan zdrowia nie pozwala na stałą opiekę nad matką, córka D. M. również pozostaje na rencie chorobowej, stan zdrowia nie pozwala jej na opiekę nad matką. Córka J. M. pozostaje na rencie chorobowej, nie posiada odpowiednich warunków mieszkaniowych aby opiekować się matką, córka S. J. pracuje zawodowo, także nie posiada odpowiednich warunków mieszkaniowych. Z kolei synowie J. K. oraz J. K. pozostają czynni zawodowo, co uniemożliwia im faktyczną, stała opiekę nad chorą matką. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm. – powoływana jako "u.ś.r."). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślenia wymaga, że powołane wyżej przepisy zawierają zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ściśle związany z istnieniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą ubiegającą się o to świadczenie względem osoby będącej pod jej opieką. Pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 powoływana jako "k.r.o.") i polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają również kolejność zobowiązanych stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Innymi słowy, w świetle tych przepisów obowiązek alimentacyjny dzieci (w stosunku do rodziców) jest pierwszoplanowy i wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 87, art. 128, art. 129 § 1 i art. 132 k.r.o. Przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. w konfrontacji z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie określają katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji, według kolejności tego zobowiązania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że możliwe jest przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności np. dzieci osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i niewynikających z ich woli, nie są zdolne do sprawowania nad nią opieki. Przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może jednak obejmować sytuacji, w których dzieci osoby wymagającej opieki mają obiektywną możliwość sprawowania tej opieki (pozwala im na to wiek i stan zdrowia), lecz odmawiają jej sprawowania. Stąd też zgodzić należy się z organem odwoławczym, że to dzieci w pierwszej kolejności zobowiązane są do sprawowania opieki nad rodzicami i tylko zbieg nadzwyczajnych zdarzeń, o jakich mowa w art. 132 k.r.o., może spowodować przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na kolejne osoby zobowiązane. Z niezakwestionowanych ustaleń organu odwoławczego wynika, że osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagająca opieki – K. K. na ośmioro dzieci. Żadne z dzieci nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast Skarżąca jest jej wnuczką K. K., a zatem osobą spokrewnioną w drugim stopniu. Oznacza to, że aby zaktualizował się jej obowiązek alimentacyjny wobec babci, po stronie dzieci osoby wymagającej opieki musiałyby wystąpić niezależne od nich obiektywne okoliczności uniemożlwiające realizację obowiązku alimentacyjnego. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie daje podstaw do uznania iżby żadne z ośmiorga dzieci niepełnosprawnej nie było w stanie realizować obowiązku alimentacyjnego wobec matki z powodu opisanych wyżej przeszkód. Stanowiska tego w żaden sposób nie podważa argumentacja skargi. Powoływana przez Skarżącą okoliczność niemożność sprawowania opieki przez dzieci osoby niepełnosprawnej z powodu pracy ich zawodowej czy z uwagi na brak odpowiednich warunków lokalowych nie zwalnia bowiem ich z obowiązku alimentacyjnego, którego przedmiotem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Zauważyć należy, na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium, że obowiązek alimentacyjny może polegać nie tylko na osobistych staraniach, ale także na pokrywaniu niezbędnych wydatków potrzebnych na sfinansowanie pomocy przez osoby trzecie. Dopuszczalna jest bowiem każda postać świadczeń alimentacyjnych która zabezpieczy w należyty sposób interesy uprawionego. Przyjęcie odmiennego stanowiska spowodowałby niczym nieuzasadnione przerzucenie na Państwo (a w istocie na podatników) wydatków związanych z opieką na niepełnosprawną osobą, w sytuacji gdy istnieją osoby z kręgu jej najbliższej rodziny, które w świetle obowiązujących regulacji prawnych mają względem tej osoby obowiązek pokrywania takich kosztów w ramach obowiązku alimentacyjnego, w oparciu o art. 128 i następne k.r.o. (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 306/21 czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1008/20, publ. CBOSA – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych też względów organ odwoławczy słusznie uznał, że sam fakt wykonywania pracy zawodowej nie stanowi o istnieniu obiektywnych przyczyn braku możliwości zajmowania się swoim rodzicem. Podobnie należało ocenić ‘brak odpowiednich warunków lokalowych". W tych przypadkach realizacja obowiązku alimentacyjnego przez dzieci powinna następować przez wspieranie niepełnosprawnej matki poprzez świadczenia w postaci stosownych sum pieniężnych. Zważyć przy tym należy, iż tak rozumiany obowiązek alimentacyjny w realiach badanej sprawy ciąży na co najmniej kilkorgu dzieci niepełnosprawnej, co umożliwia im wspólną lub zamienną realizację obowiązku, znacznie ograniczając obciążenia osobiste każdego z nich. W wyroku z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1700/12 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, dalsza osoba - w stosunku bliskości do potrzebującego pomocy - uzyska dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to jest, gdy takiej osoby nie będzie albo, gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad potrzebującym (art. 17 ust. 1a ustawy). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej kategorii osób. O ile przy tym - z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej - może okazać się celowym - w danym stanie faktycznym - przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna - niż wymienione expressis verbis w ustawie - kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (por.: np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności nabywania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne a decyduje o tym przepis prawa. Z tego powodu, zawarte w art. 17 ust. 1a u.ś.r. uregulowanie prawne, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu. Również w wyroku z dnia 16 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1115/19 NSA wskazał, że tylko obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności (wyroki dostępne w CBOSA). Sąd poglądy te w pełni podziela, i choć nie kwestionuje faktycznego sprawowania przez Skarżącą opieki nad babcią i jej zaangażowania oraz poświecenia, jednak nie można było nie dostrzegać, iż jedynymi wskazywanymi przez Skarżącą przyczynami niemożności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jedną z córek oraz dwóch synów była ich praca zawodowa. W takim zaś przypadku Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż zaistniały okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować jej obowiązek alimentacyjny wnuczki względem babci z pominięciem dzieci osoby wymagającej opieki. Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika Skarżącej, iż żaden przepis nie wymaga od osób spokrewnionych w bliższym stopniu rezygnacji z pracy ani nie zobowiązuje też tych osób do rezygnacji z własnego miejsca zamieszkania, czy sprowadzenia osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji do siebie (rezygnacji osoby wymagającej opieki z własnego miejsca zamieszkania) w celu sprawowania nad nią opieki, warto zauważyć, iż obowiązki dzieci względem rodziców wynikają z obowiązku alimentacyjnego uregulowanego w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Świadczenie pielęgnacyjne służy natomiast wsparciu tych osób, które w ramach realizacji powyższego obowiązku zrezygnowały z zarobkowania tracąc w ten sposób bieżące dochody i możliwość utrzymania. Świadczenie pielęgnacyjne jest przy tym wypłacane w wysokości wynikającej z przepisów i nie jest uzależnione od dochodów uzyskiwanych z pracy zawodowej. Zatem to osoba obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, stosownie do swoich możliwości (w tym finansowych, lokalowych itd.) oraz stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej i jej potrzeb, ostatecznie decyduje czy rezygnacja z pracy jest w jej w konkretnym przypadku zasadna (potrzebna). Dopiero w razie rezygnacji z pracy i po spełnieniu warunków ustawowych, osoba sprawująca opiekę nad osoba niepełnosprawną może skorzystać z uprawnienia w postaci finansowego wsparcie Państwa w określonej z góry wysokości. O ile co do zasady zgodzić się można z tezą pełnomocnika Skarżącej przedstawioną w skardze że, zły stan zdrowia osób spokrewnionych w pierwszym stopniu może stanowić przeszkodę w sprawowaniu przez nich opieki, jednakże w realiach niniejszej sprawy taka okoliczność była podnoszona jedynie w odniesieniu do części dzieci K. K.. W przypadku pozostałych dzieci jako przeszkodę w sprawowania opieki nad niepełnosprawną podnoszono jedynie okoliczności zamiaru dalszego wykonywania pracy zawodowej oraz trudności lokalowych. Stąd jako chybiony jawi się zarzut, iż organ nie podjęły żadnych czynności, aby ustalić, czy dzieci K. K. są faktycznie zdolne do zapewnienia matce opieki lub dostarczania środków na jej utrzymanie. W tym zakresie organ bowiem oparł się bowiem na danych z oświadczeń Skarżącej, przy czym czym również w skardze nie wskazano na żadne obiektywne okoliczności, które wymagałyby dodatkowej weryfikacji. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że Skarżąca zabiegała o świadczenie którego jedną z głównych przesłanek przyznania jest nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem brak rezygnacji z aktywności zawodowej przez osoby zobowiązane w ramach obowiązku alimentacyjnego do udzielania niepełnosprawnej pomocy w pierwszej kolejności nie może uzasadniać przejścia takiego prawa na osoby zobowiązane w dalszej kolejności. W tym stanie rzeczy, z uwagi na bezzasadność podniesionych w skardze zarzutów, przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło