II SA/Sz 785/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata A. L. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącemu na zasadzie prawa pomocy . Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), Burmistrz \orzekł o wymeldowaniu W. K. z miejsca pobytu stałego w B. , przy ul.[...] Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji podniósł, że B. M. w dniu [...]r. złożyła wniosek o wymeldowanie byłego męża W. K. z pobytu stałego, z lokalu, położonego w B. , przy ul.[...] . Wnioskodawczyni podała, że W. K. opuścił przedmiotowy lokal ponad sześć miesięcy temu i prawdopodobnie przebywa w zakładzie karnym na terenie N. Wskazała, że były mąż został skazany prawomocnym wyrokiem za znęcanie się nad nią i starszym synem. Do wniosku, B. M. dołączyła prawomocny wyrok Sądu Rejonowego (z dnia [...] r., sygn. akt [...] ) skazujący W. K. na karę łączną [...] roku i [...] miesięcy pozbawienia wolności oraz przedłożyła odpis wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., nakazujący W. K. , aby opróżnił, opuścił i wydał powódce, powołany na wstępie lokal mieszkalny. Organ ustalił, że W. K. od dnia [...] r. jest zameldowany w lokalu przy ul. [...] . Na podstawie zebranych dowodów w postaci przesłuchania uczestniczki postępowania i świadków, a także informacji z Komendy Powiatowej Policji organ ustalił, że W. K. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Lokal opuścił zimą [...] r. i to dobrowolnie. W. K. ukrywał się poza miejscem stałego zameldowania, gdyż popadł w konflikt z prawem. Na podstawie informacji z Krajowego Rejestru Karnego organ ustalił, że W. K. od [...] r. był poszukiwany listem gończym, a od [...] r. przebywa w Areszcie Śledczym. W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji, W. K. złożył wyjaśnienia i podał, że w okresie od [...] r. przebywał w areszcie na terenie N. Oświadczył, że nie wyraża zgody na wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, tj. przy ul. [...]. Wskazał, że nie opuścił mieszkania dobrowolnie, a w trakcie zamieszkania ponosił koszty zajmowanego pokoju. Wskazał, że po opuszczeniu aresztu ma zamiar wrócić do tego lokalu. Organ pierwszej instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż W. K. opuścił dobrowolnie i w sposób trwały, tj. na okres trwający ponad trzy miesiące, miejsce stałego zameldowania przy ul. [...] i nie dopełnił przy tym obowiązku wymeldowania. Jednocześnie organ zaznaczył, że fakt przebywania strony w zakładzie karnym nie powoduje wyłączenia przesłanek wymeldowania z miejsca pobytu stałego, gdyż z okoliczności sprawy wynika, że to nie fakt osadzenia w areszcie śledczym spowodował opuszczenie stałego miejsca zamieszkania, lecz fakt ukrywania się przed organami ścigania. Strona nie przedstawiła przy tym dowodów przeczących ustaleniom organu. W. K. wniósł odwołanie do Wojewody od powyższej decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że został ukarany wyrokiem karnym za czyny, których tłem był konflikt z mężem B. M. Wyjaśnił, że w czasie niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, tj. przez okres pół roku, przebywał w areszcie na terytorium N. W tym czasie był poszukiwany listem gończym. Obecnie przebywa w Areszcie Śledczym. W związku z tym uważa, że nie opuścił lokalu dobrowolnie. Zdaniem strony, organ pierwszej instancji nie dochował staranności, gdyż nie ustalił w jakich warunkach mieszkał. Dodał również, że partycypował w kosztach utrzymania lokalu, a także ponosił koszty jego remontu. Z tych przyczyn, W. K. uznał, że jego odwołanie jest zasadne. Decyzją z dnia [...] r., Nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] r. w sprawie wymeldowania W. K. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, fakt aresztowania, nie uzasadnia uznania, że doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Organ odwoławczy, kierując się powyższym wskazał, że kluczowe jest zatem ustalenie, czy W. K. przed aresztowaniem, mieszkał i koncentrował interesy życiowe w lokalu przy ul [...] Opierając się na oświadczeniach A. K., B. M. oraz wyjaśnieniach odwołującego się, organ odwoławczy przyjął, że już przed aresztowaniem W. K. nie zamieszkiwał w miejscu stałego pobytu, a przedmiotowy lokal opuścił prawdopodobnie zimą [...] r. Organ podkreślił, że W. K. był poszukiwany listem gończym od dnia [...] co w świetle art. 278 K.p.k. oznacza, że jego miejsce pobytu nie było organom znane. Ponadto Wojewoda podniósł, że od dnia [...] r., prawomocny jest wyrok Sądu Rejonowego Wydział z dnia [...] r., orzekający eksmisję W. K. (bez prawa do lokalu socjalnego), z lokalu przy ul. [...] Wojewoda stwierdził, że oceniając obiektywne wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, uznać należało, iż skoro W. K. nie mieszkał w miejscu stałego pobytu co najmniej od [...] r. i orzeczona została wobec niego eksmisja z przedmiotowego lokalu, to spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza o wymeldowaniu W. K. W. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Wojewody z dnia [...] Skarżący zakwestionował przyjęte przez organy stanowisko i ustalenia faktyczne. Podniósł, że wyrok nakazujący eksmisję toczył się bez jego udziału, aktualnie stara się o jego podważenie, gdyż nie miał szansy wówczas obrony swych racji. Przyznał, że od [...] r. nie przebywał w miejscu stałego zameldowania, ale nie z powodu ukrywania się przed listem gończym, lecz z powodu przebywania w tym czasie w zakładzie karnym na terytorium N. Skarżący zauważył, że fakt aresztowania nie stanowi przesłanki przemawiającej za wymeldowaniem z miejsca stałego pobytu. Dodatkowo W. K. wskazał, że obie decyzje o wymeldowaniu, opierają się na nieprecyzyjnych ustaleniach faktycznych, gdyż udowodni, że okresie niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, przebywał w areszcie śledczym w N. oraz oświadczył, że podważy wyrok eksmisyjny. Ponadto udowodni, że była małżonka była poinformowana o fakcie jego aresztowania na terenie N. Na koniec stwierdził, że do dnia złożenia skargi nie opuścił miejsca stałego zameldowania, tam bowiem znajdują się jego rzeczy osobiste i meble. Wojewoda udzielając odpowiedzi na skargę W. K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia [...] r., będącym uzupełnieniem skargi, W. K. przytoczył tożsamą, jak wcześniej argumentację i okoliczności, świadczące jego zdaniem o wadliwości kwestionowanej decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego W. K. został wyznaczony adw. A. L. , o czym świadczy pismo Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] r. (k. [...] akt sądowych). Uczestniczka postępowania B. M. , w piśmie z dnia [...] r., podtrzymała stanowisko o zasadności wymeldowania skarżącego W. K. Udział w postępowaniu sądowym zgłosił Prokurator Prokuratury Apelacyjnej B. R., która na rozprawie w dniu [...] r. wniosła o oddalenie skargi. Pełnomocnik skarżącego, adw. A. L., na rozprawie w dniu [...] r., poparł skargę W. K. i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Sprawowana w tej mierze kontrola opiera się na ustaleniu zgodności z prawem administracyjnoprawnych działań organu (art. 1 § 2 powołanej ustawy). Kontrola sądowa, sprawowana według powołanego wyżej kryterium, nie potwierdziła zarzutów o wadliwości podjętych w sprawie decyzji. Przedmiotem oceny Sądu na skutek skargi W. K. jest decyzja Wojewody z dnia [...] r., mocą której organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu, przy ul. [...] Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić trzeba, że dane objęte ewidencją ludności mają jedynie charakter porządkowy i nie świadczą o istnieniu po stronie osób ewidencjonowanych, jakichkolwiek tytułów prawnych do lokalu mieszkalnego. Z tego względu zarzuty stawiane organowi, że nie uwzględnił prawa skarżącego do lokalu i nakładów na niego poniesionych, nie mogły odnieść zamierzonego skargą skutku. Przy ocenie zaistnienia przesłanki wymeldowania, organ winien przede wszystkim ustalić zamiar osoby mającej być wymeldowaną. Stosownie bowiem do treści art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamiar opuszczenia miejsca pobytu stałego to nie tylko wyrażona werbalnie chęć koncentrowania w dalszym ciągu spraw życiowych w lokalu, ale przede wszystkim postrzegane na zewnątrz więzi z miejscem pobytu stałego. W orzecznictwie wskazuje się, że rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, tzn. poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób dorozumiany, tzn. poprzez zachowanie, które nie wyraża woli danej osoby do stałego zamieszkania i koncentrowania swojej aktywności życiowej w dotychczasowym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2313/10, opubl. w Lex nr 1138138). Do okoliczności istotnych należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania. Wymeldowanie powinno być następstwem definitywnego zerwania więzi z miejscem stałego pobytu (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt SA/Bk 253/12, opubl. w Lex nr 1170774). Należy podkreślić, że okoliczności faktyczne, które posłużyły organom do stwierdzenia, że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie wiązały się z faktem przebywania przez skarżącego w areszcie śledczym. W przedmiotowej sprawie, podstawowe znaczenie mają te ustalenia faktyczne i ich ocena, które wpłynęły na wynik sprawy, wskazujące, że już przed aresztowaniem skarżącego, wystąpił stan trwałego dobrowolnego opuszczenia lokalu, na okres trwający ponad [...] miesiące. Przesłankę opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, będzie można uznać za wypełnioną, także w przypadku, gdy osoba ta opuściła lokal w sposób trwały ze względu na ukrywanie się przed wymiarem sprawiedliwości. Skarżący nie może wywodzić dla siebie pozytywnych skutków z faktu ukrywania się przed Policją. Skoro osoba ta ukrywając się przed organami ścigania opuściła przedmiotowy lokal to opuszczenie to należy traktować jako dobrowolne. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 916/06 opubl. w Lex nr 340055; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 27/07 opubl. w Lex nr 506404, wyrok NSA z 11 grudnia 2008r., sygn. akt II OSK 1607/07, opubl. w Lex nr 540050). Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, wyjaśnień uczestniczki B. M., informacji pochodzących z Policji, w pełni uzasadnił ustalenie, że skarżący nie mieszka w lokalu podanym w kwestionowanej decyzji, od [...] r. Fakt ten potwierdził w istocie sam skarżący, który w uzasadnieniu skargi wskazał, że nie przebywał w miejscu stałego zameldowania od [...] r. Twierdzenie skarżącego, że nie opuścił miejsca stałego zamieszkania i od [...] r. przebywał w areszcie śledczym na terytorium N., nie podważa prawidłowych ustaleń o dobrowolnym opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Trzeba więc wyjaśnić, że twierdzenie postawione przez skarżącego nie zostało poparte żadnym dowodem. Należy także wskazać, że Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] , orzekł o eksmisji W. K. z lokalu przy ul. [...] bez prawa do lokalu socjalnego. Orzeczenie to jest prawomocne. Nie przebywanie w miejscu stałego zamieszkania przy zbiegu skutków orzeczenia eksmisji, należy traktować, jako ustanie miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i w świetle art. 15 ust. 2 tej ustawy, winno być ocenione jako równoznaczne z trwałym i dobrowolnym opuszczeniem lokalu (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK1515/10, opubl. w Lex nr 1145560; wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 893/07, opubl. w Lex nr 488536; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 131/10 opubl. w Lex nr 674751). Podnoszona przez skarżącego kwestia wzruszenia wyroku eksmisyjnego, nie ma żadnego wpływu na byt decyzji o wymeldowaniu. Przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest bowiem nie eksmisja z lokalu, ale opuszczenie i nieprzebywanie w nim (por. np. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 1391/10, opubl. w Lex nr 992486). Także sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały nie może przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10, opubl. w Lex nr 1145567). Zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy, spełniał wymogi stawiane w art. 7 K.p.a., tzn. uwzględniał obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków służących wyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności i służących załatwieniu sprawy. Prawidłowe były także ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 107 § 3 K.p.a.), że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Strona miała także zagwarantowane prawo udziału w postępowaniu administracyjnym, w tym zawiadomiona została o zebraniu materiału dowodowego oraz miała możliwość wypowiedzenia się co do tego materiału i składania wniosków (art. 10 § 1 K.p.a.). Reasumując świetle reguł procesowych oraz przesłanek materialnoprawnych, przedstawionych w decyzji o wymeldowaniu W. K., organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący opuścił lokal przed aresztowaniem na okres trwający ponad [...] miesiące, w związku z ukrywaniem się przed organami ścigania, co przy zbiegu następstw prawomocnego wyroku eksmisyjnego, należało wiązać z faktem dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu, którego dotyczyła zaskarżona decyzja. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) należało orzec, jak w pkt I wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, należało orzec, jak w pkt II wyroku, na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).