II SA/Sz 786/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] ,nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych Prezydent Miasta S., po rozpatrzeniu wniosku A. K., orzekł o wymeldowaniu J. K. wraz z córką P. K. z lokalu położonego przy ul. M. w S.. W zeznaniach przed organem I instancji J. K. wyjaśniła, iż faktycznie opuściła lokal przy ul. M. w S. w [...] r. z uwagi na agresywne zachowanie męża. Zeznała również, że uczestniczy w kosztach utrzymania lokalu, posiada klucze do mieszkania, posiada w tym mieszkaniu rzeczy osobiste swoje i córki. J. K. wskazała, iż obecnie zamieszkuje w lokalu położonym przy ul. J. w S., a z chwilą uzyskania rozwodu zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania. W wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, ustalono że w Komendzie Powiatowej Policji ani w Prokuraturze Rejonowej J. K. nie zgłaszała faktu utrudniania mieszkania w miejscu stałego pobytu. Do akt sprawy załączono odpis wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. skazujący A. K. za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad J. K. oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...]r. o odmowie wszczęcia postępowania wobec A. K. z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Ponadto organ ustalił, iż J. K. nie występowała do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w S. o przywrócenie naruszonego posiadania. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. podniosła, iż nie opuściła mieszkania dobrowolnie, lecz z obawy o własne bezpieczeństwo gdyż zachowanie męża jest agresywne i niebezpieczne, a jej prawo do lokalu wynika z wyroku rozwodowego z dnia [...] r. w którym to Sąd Okręgowy przyznał jej prawo do zajmowania jednego pokoju ze współużytkowaniem wspólnych części mieszkania. Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy bezspornie wynika, że J. K. i jej córka nie mieszkają pod adresem ul. M. S. od [...] r. W ocenie organu II instancji dowody zebrane przez organ gminy pozwalają uznać za udowodnione, iż skarżąca wraz z córką spełniły przesłankę opuszczenia lokalu przy ul. M. w S. w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie organu odwoławczego, zgromadzone materiały dowodowe w żaden sposób nie wskazują aby przed organami ścigania lub w sądzie było prowadzone postępowanie, które miałoby na celu odzyskanie posiadania tego lokalu przez J. K.. Wojewoda wyjaśnił ponadto, że meldunek jest instytucją prawa administracyjnego która ma na celu uporządkowanie ewidencji ludności i zapobiega utrzymaniu fikcji, natomiast nie pozbawia osoby wymeldowanej prawa do mieszkania. Na decyzję organu drugiej instancji J. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego żądając jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca powtórzyła argumenty jak w odwołaniu dodając, iż opuszczenie przez nią miejsca pobytu nie jest trwałe gdyż przebywała w nim często, nocowała i pozostawiała tam swoje rzeczy. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej: p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. W świetle powołanych kryteriów wniesiona przez J. K. skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 cyt. ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie ma ono nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do określonego lokalu. Jeżeli zatem opuszcza ona miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Z kolei zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest także stanowisko, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (tak m.in.: wyrok NSA z dnia 25.10.2005r. sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok NSA z dnia 18.04.2000r. sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243, wyrok WSA w Lublinie z 299.11.2007r., III SA/Lu 332/07, niepubl.). Nie skorzystanie z tych środków prawnych, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ponieważ występowały elementy przymusu psychicznego czy fizycznego, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Materiał dowodowy zgromadzony przez organy obu instancji daje podstawy do przyjęcia, iż opuszczenie miejsca zamieszkania przez skarżącą odbyło się dobrowolnie. Wyrok skazujący A. K. zapadł [...] r. natomiast skarżąca wyprowadziła się rok później, poza tym organ I instancji wystąpił do właściwych organów ścigania i sądu o udzielenie informacji czy skarżąca wnosiła pozew o ochronę naruszonego posiadania, czy zgłaszała fakt utrudniania zamieszkiwania. Odpowiedzi powołanych organów były negatywne. Należy również wskazać, że powoływany przez skarżącą wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego z dnia [...] r. określa tylko sposób korzystania z mieszkania na przyszłość, natomiast J. K. nie podjęła żadnych skutecznych działań aby przyznane jej prawo wyegzekwować. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również trafna i logiczna jego ocena, stanowią wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia w przedmiocie wymeldowania skarżącej. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.