II SA/Sz 827/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na uchwałę Rady Miejskiej w Barwicach z dnia 27 lipca 2023 r. nr LX/486/2023 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Przedmiotem skargi M. T. (dalej: "strona", "skarżąca") - jest uchwała Rady Miasta z dnia 27 lipca 2023 r. nr LX/486/2023 w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Rada Miasta podjęła zaskarżoną uchwałę działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 24k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - dalej u.s.g - (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.), art. 383 § 1 pkt 7 i § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - dalej kw. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1277 z późn. zm.). Powodem stwierdzenia wygaśnięcie mandatu radnej (wybranej w okręgu wyborczym nr [...]) było niezłożenie w ustawowym terminie oświadczenia o swoim stanie majątkowym (§ 1). W § 2 zaskarżonego aktu zobowiązano Przewodniczącego Rady Miasta do doręczenia uchwały Wojewodzie Zachodniopomorskiemu i Komisarzowi Wyborczemu oraz radnej M. T.. W § 3 wskazano, iż uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że M. T. w wyniku wyborów, które odbyły się w dniu 21 października 2018 r. została wybrana w okręgu nr [...] (Gmina B., miejscowości: [...] z listy nr [...] - [...] na radnego Rady Miasta. Nadto wskazano, że w myśl art. 24h ust. 4 u.s.g radny i wójt składają pierwsze oświadczenie majątkowe w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Do pierwszego oświadczenia majątkowego radny jest obowiązany dołączyć informację o sposobie i terminie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał mandat, a wójt informację o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli taką działalność prowadzili przed dniem wyboru. Kolejne oświadczenia majątkowe są składane przez radnego i wójta co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz na 2 miesiące przed upływem kadencji. Mając na uwadze powyższe termin złożenia oświadczenia majątkowego przez skarżącą za rok 2022 upływał w dniu 30 kwietnia 2023 r. Wobec niezłożenia przez skarżącą oświadczenia majątkowego we wskazanym terminie Przewodniczący Rady Miasta na podstawie art. 24h ust. 5a u.s.g wezwał ją do niezwłocznego złożenia oświadczenia majątkowego, wyznaczając dodatkowy czternastodniowy termin. Termin ten liczy się od dnia skutecznego dostarczenia wezwania. Przedmiotowe wezwanie Przewodniczącego Rady Miasta wyznaczające dodatkowy termin zostało wysłane skarżącej za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 4 maja 2023 r., na adres korespondencyjny wskazany przez radną. Po dwukrotnym awizowaniu listu poleconego przesyłka została odebrana przez radną dnia 22 maja 2023 r. Dodatkowy czternastodniowy termin na złożenie oświadczenia majątkowego upływał więc w dniu 5 czerwca 2023 r. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego w dniu 5 czerwca 2023 r. nadała list polecony wraz z formularzami oświadczenia majątkowego, przedłożyła jednak niepodpisane formularze oświadczenia majątkowego. Przewodniczący Rady Miasta wezwał skarżącą do uzupełnienia braków złożonego formularza oświadczenia majątkowego poprzez przedłożenie podpisanego oświadczenia majątkowego wraz z kopią swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT) za rok poprzedni w dwóch egzemplarzach (tj. zgodnie z dyspozycją art. 24h ust. 3 u.s.g.) w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie to zostało wysłane skarżącej za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 7 czerwca 2023 r., na wskazany przez nią adres korespondencyjny. Po dwukrotnym awizowaniu listu poleconego przesyłka została odebrana przez nią w dniu 23 czerwca 2023 r. r. Siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków upływał więc w dniu 30 czerwca 2023 r. W zakreślonym terminie skarżąca nie przedłożyła podpisanych formularzy oświadczenia majątkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca zakwestionowała w całości uchwałę Nr LX/486/2023 Rady Miasta, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, będących podstawą podjęcia uchwały. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał przy tym, że przedłożenie niepodpisanych formularzy oświadczenia majątkowego przez skarżącą uniemożliwiło dokonanie kolejnych istotnych czynności, o których mowa w art. 24h ust. 6-9 u.s.g. Niepodpisanie przez skarżącą formularzy oświadczenia majątkowego oznacza również, że nie zostało złożone oświadczenie o świadomości radnej za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu majątkowym (art. 233 § 1 Kodeksu karnego). W konsekwencji niepodpisanie formularzy uniemożliwiło podjęcie dalszych, wymaganych przez ustawodawcę kroków i zostało potraktowane jako niezłożenie oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie. W podsumowaniu organ stwierdził, że wobec niezłożenia przez skarżącą oświadczenia o swoim stanie majątkowym w ustawowym terminie Rada, stosownie do art. 383 § 1 pkt 7 i § 2 Kodeksu wyborczego oraz art. 24k ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym zobowiązana była do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Podkreślenia wymaga, że legitymacja skarżącej do zakwestionowania podjętej uchwały w przedmiocie wygaszenia mandatu radnego, wynika z art. 384 § 1 k.w. zgodnie z którym od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2 – z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3-5 i 7, zainteresowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu. Należy zatem podkreślić, że powołana regulacja stanowi lex specialis w zakresie zasad i trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego określonych w p.p.s.a. Rozstrzygając niniejszą sprawę należy mieć na względzie, że obowiązek złożenia oświadczenia w przedmiocie stanu finansowego i majątkowego radnego, służy zapewnianiu przejrzystości lokalnych procesów politycznych. Daje także możliwość opinii publicznej zweryfikowania, czy procesy te nie są poddawane nadmiernej presji lub niewłaściwemu lobbingowi, czy też nawet otwartej korupcji. Stąd więc dokonywanie zawężającej wykładni przepisów ustawy o samorządzie gminnym i negowanie możliwości stosowania do procedury w niej opisanej, przepisów k.p.a. o doręczeniach, prowadziłoby w efekcie do pogwałcenia jednej z fundamentalnych zasad demokratycznego państwa prawnego jakim jest Rzeczpospolita Polska tj. zasady transparentności finansów osób sprawujących władzę, czy to na szczeblu centralnym, czy też na szczeblu samorządowym. Na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: "K.p.c.") dokumenty w ścisłym znaczeniu dzielą się na dokumenty urzędowe i prywatne. Zgodnie z art. 245 K.p.c. "dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie". Jak wynika z powyższego przepisu, dokument prywatny musi być własnoręcznie podpisany przez jego wystawcę lub osobę upoważnioną do jego reprezentowania. W przeciwnym razie sąd nie będzie go traktował jak dokumentu. Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2008r. (sygn. akt III CSK 299/07), zgodnie z którym dokument prywatny nie może istnieć bez podpisu. Zatem prawidłowo organ przyjął, że przesłanie oświadczenia majątkowego bez wymaganego podpisu skarżącej nie spełnia wymogu złożenia oświadczenia majątkowego. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, że okolicznością niesporną był fakt niezrealizowania przez skarżącą ciążącego na niej w myśl art. 24h ust. 4 u.s.g. obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego w terminie do 30 kwietnia 2023 r. za 2022 rok. Poza sporem pozostawało też to, że Przewodniczący Rady Miejskiej w B. wszczął procedurę opisaną w art. 24h ust. 5a u.s.g. W świetle powyższego, uznać należało, że Rada Miasta prawidłowo przyjęła, że nie podpisanie oświadczenia majątkowego stanowi o braku złożenia takiego oświadczenia majątkowego. Stąd, skoro w terminie oznaczonym w omawianym wezwaniu, strona nie złożyła wymaganego prawem oświadczenia majątkowego, to nastąpił skutek określony w art. 24k ust. 1 pkt 1 u.s.g. w postaci wygaśnięcia mandatu skarżącej jako radnej Rady Miasta. Organ był więc zobligowany do wydania zaskarżonej uchwały dla urzędowego potwierdzenia powyższego skutku. W tym stanie sprawy uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.