II SA/Sz 837/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 23 ust. 3 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252) oraz art. 151 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zmianami) orzekł o odmowie przyznania B. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w sprawie zainicjował wniosek B. J. z dnia [...] o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Organ ustalił, że B. J. zarejestrowała się w Urzędzie Pracy jako bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych w dniu [...] i udokumentowała okres uprawniający do zasiłku wynoszący [...]. Ostatni stosunek pracy pracodawca rozwiązał z B. J. za wypowiedzeniem na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Organ wskazał również, że B. J. w czasie rejestracji w Urzędzie Pracy nie składała wniosku o przyznanie świadczenie przedemerytalnego, jak również nie poinformowała organu o zawisłej w Sądzie Rejonowym sprawie z jej powództwa o ustalenie trybu rozwiązania stosunku pracy z ostatnim pracodawcą. Kopię wyroku w tej sprawie złożyła w Urzędzie Pracy w dniu [...] wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Organ ustalił nadto, że B. J. w związku z wniesionym pozwem nie składała wniosku o zawieszenie postępowania w przedmiocie przyznania statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz to, że w dniu [...] utraciła status bezrobotnego z powodu uzyskania dochodu miesięcznego innego niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, wyższego od połowy najniższego wynagrodzenia. Odnosząc się do złożonego wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, organ, powołując się na treść art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, stwierdził, że może rozpatrywać sprawy o świadczenia przedemerytalne w oparciu o przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wyłącznie w odniesieniu do tych, które są sprawami wszczętymi i nie zakończonymi do dnia wejścia w życie ustawy, jak i te, w których wniosek o przyznanie świadczenia został złożony przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych. Według ustaleń organu, B. J. nie składała również wniosku o przyznanie świadczenia przed przejęciem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kompetencji w zakresie przyznawania świadczeń przedemerytalnych. W tych okolicznościach organ, do którego B. J. złożyła wniosek o świadczenie przedemerytalne uznając, iż nie jest właściwy do jego przyznawania, jak również z uwagi na utratę mocy obowiązującej art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, odmówił przyznania świadczenia przedemerytalnego. B. J. wniosła odwołanie na powyższą decyzję do Wojewody domagając się zmiany zaskarżonej decyzji oraz przyznania jej świadczenia przedemerytalnego od dnia [...]. W odwołaniu podnosiła, że składając w dniu [...] pozew do Sądu Rejonowego miała na celu przede wszystkim ustalenie takich okoliczności rozwiązania stosunku pracy, które dałyby jej prawo do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. B. J. podała, że spełniała wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia przedemerytalnego, a jedyną przeszkodą była przyczyna rozwiązania jej stosunku pracy podana przez pracodawcę w świadectwie pracy, niezgodna z rzeczywistością. Odwołująca się zarzucała, że o wszystkich tych okolicznościach poinformowała pracownika Urzędu Pracy w dacie rejestracji jako bezrobotna w dniu [...] i odniosła wrażenie, że zostały one odnotowane przez pracownika w aktach sprawy, gdyż otrzymała polecenie dostarczenia prawomocnego wyroku sadowego. B. J. wskazała nadto, że nie została poinformowana o możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz, że jej wniosek o rejestrację w dniu [...] organ winien zakwalifikować jako wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Formalne wszczęcie postępowania administracyjnego o przyznanie świadczenia przedemerytalnego umożliwiłoby jej, po dostarczeniu prawomocnego wyroku sądu, uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wojewoda decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 23 ust 3 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych w związku z art. 151 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił, że B. J. w czasie rejestracji w Urzędzie Pracy nie składała wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, jak również nie powiadamiała tego organu o fakcie złożenia w Sądzie Rejonowym pozwu o zmianę trybu rozwiązania stosunku pracy z ostatnim pracodawcą. Dopiero wraz z wnioskiem z dnia [...] o przyznanie świadczenia przedemerytalnego złożyła kopię wyroku Sądu Rejonowego ustalającego, że umowa o pracę została rozwiązana za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Wojewoda stwierdził nadto, że uprawnienia strony do świadczenia przedemerytalnego organ I instancji rozpatruje z chwilą złożenia wniosku przez stronę, a fakt rejestracji w urzędzie pracy nie jest tożsamy ze złożeniem takiego wniosku. W tej sytuacji, organ uznał, że brak jest podstaw prawnych do przyznania stronie świadczenia przedemerytalnego od dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie B. J. domagała się uchylenia decyzji Wojewody z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] i przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego. Skarżąca zarzuciła obu decyzjom rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego- art. 9 Kpa wyrażające się w zaniechaniu przez organ administracji udzielenia informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu skargi B. J. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu o decyzji organu I instancji, odnoszące się do jej prawa do świadczenia przedemerytalnego, którego nie otrzymała na skutek potraktowania jej wniosku z dnia [...] wyłącznie jako wniosku o przyznanie statusu bezrobotnego, w sytuacji, gdy był to również wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skarżąca zarzuciła, że o ile w dacie rejestracji brak było pełnych podstaw prawnych do przyznania świadczenia przedemerytalnego, to organ administracji miał obowiązek pouczenia jej o warunkach jakie winna spełnić by świadczenia otrzymać, a następnie ewentualnie zawiesić postępowanie. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej według kryterium zgodności z prawem. Oznacza to między innymi, że sąd kontrolując zaskarżoną decyzję bada, czy decyzja ta jest zgodna z przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz, czy w toku postępowania nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy procedury administracyjnej. W przypadku ustalenia, że decyzja obarczona jest istotnymi wadami prawnymi sąd - w zależności od ustalonego rodzaju i stopnia naruszenia - decyzję taką uchyla lub stwierdza jej nieważność. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, że decyzja ta jest zgodna z przepisami prawa materialnego oraz prawa procesowego obowiązującymi w dniu jej wydania i stąd uznać należało, że wniesiona skarga nie jest zasadna. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania skarżąca domagała się przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] do dnia [...] na podstawie wniosku, który złożyła w Urzędzie Pracy w dniu [...] wraz z kserokopią wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] - sygn. akt P 494/03, który w pkt II ustalał, iż umowa o pracę łącząca powódkę B. J. z pozwaną "[...] została rozwiązana za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę z przyczyn dotyczących zakładu pracy w trybie art. 10 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980). Z ustaleń dokonanych przez organy obu instancji wynikało, że B. J. zarejestrowała się w Urzędzie Pracy w dniu [...] uzyskując od tego dnia status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] ( decyzja z dnia [...] Nr [...]). Organy ustaliły również na podstawie przedłożonych świadectw pracy, iż skarżąca legitymuje się stażem pracy wynoszącym [...]. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało natomiast, że B. J. w dniu rejestracji w urzędzie pracy złożyła bądź zgłosiła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. W oparciu o powyższe ustalenia organy uznały, iż wniosek skarżącej z dnia [...] jest wnioskiem o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz.1252 ) i odmówiły B. J. przyznania świadczenia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły art. 23 ust. 3 oraz art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, z dniem 1 sierpnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejmuje zadania związane z przyznawaniem i wypłatą świadczeń przedemerytalnych. Powołany w decyzji art. 30 ust. 1 stanowi z kolei, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przez sprawy wszczęte i nie zakończone rozumie się również wnioski o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożone przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych podlegające rozpatrzeniu po dniu przejęcia w związku z art. 37 1 ust. 2 i art. 27 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przechodząc na grunt sprawy będącej przedmiotem rozpoznania stwierdzić należało, że organy orzekające w sprawie prawidłowo, zważywszy na ustalony stan faktyczny sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa, odmówiły skarżącej przyznania świadczenia przedemerytalnego. Istota rozstrzygnięcia w sprawie sprowadzała się do prawnych możliwości przyznania B. J. świadczenia przedemerytalnego na podstawie wniosku z dnia [...] w sytuacji, gdy: * wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego złożony został po raz pierwszy i w tej sprawie organ nie wydał żadnej decyzji administracyjnej na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, * strona na podstawie wniosku złożonego w dniu [...] domagała się przyznania świadczenia przedemerytalnego z datą wsteczną od [...]., * inny stan prawny obowiązywał w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, inny zaś w dacie od której skarżąca domagała się przyznania świadczenia, jednakże wówczas nie spełniała warunków koniecznych do przyznania świadczenia, określonych w art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003, Nr 58, poz. 514 ). Zdaniem Sądu, bezsporne w sprawie jest, że przyznanie skarżącej świadczenia z datą wsteczną, tj. od dnia rejestracji w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna byłoby możliwe w sytuacji, gdyby istniał przepis prawa umożliwiający przyznanie świadczenia w oparciu o przepisy, które zostały formalnie derogowane ( art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu), analogiczny w treści do szczególnych regulacji prawnych zawartych w przepisach art. 150 a i 150 b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Możliwość rozpoznania sprawy świadczenia przedemerytalnego na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stwarzałby również nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego- przepisy o wznowieniu postępowania pod warunkiem jednak, że po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia na podstawie art. 37k powołanej ustawy zostałaby wydana ostateczna decyzja administracyjna. Tymczasem w sprawie świadczenia przedemerytalnego B. J. organy administracji publicznej nie wydały decyzji ostatecznej rozstrzygającej o jej uprawnieniu do tego świadczenia na podstawie art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, co uniemożliwiło ewentualne wznowienie postępowania administracyjnego. Warte jest również podkreślenia, że organy słusznie oceniły w oparciu o zebrany materiał dowodowy, iż skarżąca uprzednio nie złożyła - -stosownie do treści art. 371 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu- wniosku o przyznanie świadczenie przedemerytalnego, stanowiącego warunek sine qua non wszczęcia postępowania w tej sprawie. Skarżąca mogła złożyć wniosek nie tylko łącznie z rejestracją w urzędzie pracy, lecz również w każdym czasie obowiązywania ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. do dnia wejścia w życie ustawy o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy, co nastąpiło w dniu 1 czerwca 2004 r. Wniosek taki powodowałby konieczność jego rozpatrzenia w trybie zwykłym. W tej sytuacji wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia przedemerytalnego mógł zostać rozpatrzony w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jego złożenia, jak uczyniły to organy, których decyzje obejmowały zarzuty skargi. Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi naruszenia przez organy administracji publicznej art. 9 Kpa wskazać należy,że przepis ten ustanawia zasadę ogólną, według której, organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania informacji faktycznej i prawnej. Zakres tego obowiązku wyznaczony jest kryterium podmiotowym i przedmiotowym. Podmiotem uprawnionym jest strona postępowania, której organ z urzędu ma obowiązek w toku całego postępowania udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych będących przedmiotem sprawy. Z normy prawnej zawartej w tym przepisie wynika jednoznacznie, że "Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Bierność organu w opisanym wyżej zakresie stanowi niewątpliwie naruszenie prawa. Zarzut oparty na powołanym wyżej art. 9 Kpa odnosi się do postępowania, które toczyło się w związku z rejestracją skarżącej jako bezrobotnej. Realizacja zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej powinna być rozumiana szeroko, jak to tylko jest możliwe, niemniej jednak obowiązek ten aktualizuje się wówczas, gdy organ wie, że strona zamierza podjąć lub podjęła działania wiążące się dla niej z określonymi skutkami Mde: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., I SA/Ka 1740/98 - Palestra 2001 nr 9-10 str. 206/. Brak wniosku strony o przyznanie innego świadczenia aniżeli to, którego dotyczyło postępowanie, czyli czyni zarzut ów bezzasadnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skoro zaskarżona decyzja jest prawidłowa a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, to na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.