II SA/Sz 871/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2009r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 5 ust. 1 pkt 9 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2004 r. Nr 24, poz. 215 ze zm.) – odmówił M. R. wydania prawa jazdy kat. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że M. R. złożył w dniu [...] r. wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oświadczając, że posiada prawo jazdy kat. [...]. Prezydent ustalił, że Prokurator Prokuratury Rejonowej S. postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) zatrzymał stronie prawo jazdy odebrane w dniu [...] r., Sąd Rejonowy w S. Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) za czyn z art. 177 § 1 kk orzekł w stosunku do M. R. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres [...], zaliczając na poczet tego zakazu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] r. W związku z powyższym, Prezydent Miasta S. w dniu [...]r. decyzją znak:[...], cofnął M. R. uprawnienia do kierowania pojazdami wg. kat. [...] na okres [...], tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r. włącznie. W dniu [...]r. wpłynął do organu wyrok Sądu Rejonowego w S. Wydział [...]Grodzki z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), w którym orzeczono wobec M. R. za czyn z art. 87 § 1 kw, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres [...] miesięcy. Po wpłynięciu tego wyroku, organ na mocy art. 182 § 2 k.kw. w dniu [...] r. decyzją znak: [...], cofnął M. R. uprawnienia do kierowania pojazdami wg. kat. [...na okres [...] miesięcy, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r. włącznie. M. R. w dniu [...] r. złożył podanie o wydanie zatrzymanego prawa jazdy wraz z odpisem decyzji cofającej uprawnienia na okres [...] miesięcy. W odpowiedzi organ I instancji poinformował stronę o konieczności zdania egzaminu kontrolnego z uwagi na cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami na okres przekraczający [...] rok. Ponadto organ wystąpił do Sądu Rejonowego w S. o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania środka karnego orzeczonego w wyroku o sygn. [...] w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres [...] miesięcy, w tym co do tego, czy w związku z brzemieniem art. 10 § 1 kw. zakaz prowadzenia pojazdów powinien być wykonany oraz jaką datę należy przyjąć jako datę początkową biegu okresu z uwagi na brzmienie art. 29 § 4 kw. i fakt zatrzymania prawa jazdy przed wydaniem wyroku. W dniu [...]r. wpłynęło do organu postanowienie sądu, w którym wskazano datę uprawomocnienia się wyroku, jako datę początkową okresu zakazu. Sąd wskazał też, że orzeczony wobec strony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za wykroczenie podlega wykonaniu niezależnie od środka karnego orzeczonego za przestępstwo. Organ ustalił, że w niniejszej sprawie okres zatrzymania prawa jazdy wynikający z decyzji o cofnięciu uprawnień obejmował okres od [...]r. do [...]r. (pierwsza decyzja od [...]r. do [...]r. i druga decyzja od [...]r. do dnia [...]r.) łącznie [...] dni. W ocenie organu I instancji faktyczny okres zatrzymania prawa jazdy przekroczył okres jednego roku, wobec czego w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a więc strona w celu otrzymania zatrzymanego prawa jazdy musi się poddać kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do prowadzenia pojazdów. Takie stanowisko wyrażone zostało też w wyrokach sądów administracyjnych: NSA w wyroku z dnia 10 listopada 1998r. II SA 1291/98 i z dnia 24 czerwca 1999r. II SA 652/99 oraz WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2006r., VI SA/Wa 1566/04; WSA w Białymstoku z dnia 21 maja 2008r. II SA/Bk 27/2008. M. R. nie zdał wymaganego egzaminu kontrolnego, dlatego Prezydent Miasta S. odmówił wydania zatrzymanego prawa jazdy. Od decyzji tej M. R. wniósł odwołanie podnosząc, że Sąd Rejonowy w S. w postanowieniu z dnia [...] r. wskazał, iż zakazy wynikające z wyżej wskazanych orzeczeń (tj. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.) wykonywane są niezależnie i nie ma możliwości połączenia ich wyrokiem łącznym. Stąd też, zdaniem odwołującego się, nieuzasadnione jest twierdzenie, iż orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów na okres [...] miesięcy i [...] dni, co w konsekwencji rodzi obowiązek z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. M. R. podniósł, że "z uwagi na to, że orzeczono wobec mnie zakaz prowadzenia pojazdów na [...] rok, a następnie na [...] miesięcy i wykonanie tego drugiego nastąpiło z dniem [...] r." zwrócił się z wnioskiem o wydanie zatrzymanego prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. "b" oraz art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. R. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielając ustalenia organu I instancji wskazał, że organ ten wydał decyzję między innymi w oparciu o przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy Prawo o ruchu drogowym (którego treść organ przytoczył). Kolegium podniosło, że zasadniczą kwestią podlegającą ocenie w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie faktycznego okresu pozbawienia strony prawa jazdy. Zdaniem organu odwoławczego poza sporem pozostają faktyczne okresy zatrzymania stronie prawa jazdy. Pierwszy z nich wynosił dokładnie jeden rok (w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. włącznie), drugi natomiast wynosił dokładnie [...] miesięcy (w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. włącznie), a więc powyższe okresy nakładają się na siebie. Gdyby przyjąć, że ani pierwszym, a tym bardziej drugim wyrokiem, nie pozbawiono M. R. uprawnień do kierowania pojazdami na okres przekraczający [...], to wówczas faktycznie brak byłoby podstaw do uzależniania wydania zatrzymanego prawa jazdy od sprawdzenia kwalifikacji (zdanie egzaminu). Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega bowiem osoba, która była pozbawiona prawa jazdy na okres przekraczający [...]. W ocenie Kolegium, faktyczny okres pozbawienia strony prawa jazdy w istocie przekroczył okres [...]. Okresy pozbawienia M. R. prawa jazdy nakładają się na siebie: pierwszym wyrokiem pozbawiono stronę prawa jazdy w terminie do [...]r., drugim wyrokiem od dnia [...]r. do dnia [...]r. Tym samym pomiędzy wyrokami nie było ani jednego dnia przerwy, wobec czego jedynym możliwym wnioskiem jest stwierdzenie, że M. R. pozbawiony był prawa jazdy na okres przekraczający [...]. Organ I instancji prawidłowo zatem postąpił, odmawiając stronie wydania zatrzymanego prawa jazdy i jednocześnie uzależniając wydanie go od zdania egzaminu kontrolnego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zmianę zaskarżonej decyzji. Na powyższą decyzję M. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc argumenty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego prawo jazdy zatrzymane miał dwukrotnie i żaden z okresów zatrzymania nie przekroczył [...], w związku z czym powinien otrzymać zwrot prawa jazdy bez sprawdzania kwalifikacji. Wskazał też, że za jedno zdarzenie był sądzony dwukrotnie: raz przez Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział G., który orzekł pozbawienie prawa prowadzenia pojazdów na okres [...] zaliczając okres faktycznego zatrzymania prawa jazdy i po raz drugi przez Sąd Rejonowy [...]Wydział Grodzki, który orzekł pozbawienie prawa do prowadzenia pojazdów na okres [...] miesięcy nie zaliczając już okresu faktycznego zatrzymania prawa jazdy. W ocenie skarżącego, są to dwa wyroki niezawisłych Sądów za jedno zdarzenie i nie powinny być łączone przez administrację. Prawo administracyjne nie powinno stać ponad prawem niezawisłych sądów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej P.p.s.a), które uzasadniają uchylenie kwestionowanej decyzji. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z art. 114 ust.1 pkt 2 lit.b) tej ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający [...]. Natomiast stosownie do art. 114 ust.4 powyższej ustawy, w przypadkach określonych w ust.1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Z przytoczonego art. 114 ust.1 pkt 2 lit. b) wynika zatem, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlegają osoby, którym zatrzymano prawo jazdy, a faktyczny okres nieposiadania uprawnień (z powodu zatrzymania prawa jazdy) przekroczył rok – niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy. Zdaniem Sądu, przez "pozbawienie prawa jazdy" zawarte w cytowanym przepisie art. 114 ust.1 pkt 2 lit.b), należy rozumieć określone kategorie prawne przewidziane w Kodeksie karnym i w Kodeksie wykroczeń oraz w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Zawarty w treści cytowanego przepisu zwrot "pozbawiony na okres przekraczający 1 rok" oznacza czasową utratę prawa jazdy, mającą swoje umocowanie prawne w określonym wyroku, postanowieniu czy też decyzji administracyjnej. Wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy, wynikający wprost z określonych tytułów prawnych, przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że wobec M. R. Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia [...]. (sygn. akt [...]) orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres [...] roku, zaliczając na poczet tego zakazu okres zatrzymania prawa jazdy od [...]r. Ponadto Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia [...]r. (sygn. akt [...]) orzekł wobec M. R. zakaz prowadzenia pojazdów na okres [...] miesięcy. W tych okolicznościach faktycznych trafnie wywiodło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że okresy pozbawienia prawa jazdy nakładają się na siebie: pierwszym wyrokiem pozbawiono skarżącego prawa jazdy w terminie do dnia [...]r., drugim wyrokiem od dnia [...]r. do dnia [...]r.. Pomiędzy tymi wyrokami nie było ani jednego dnia przerwy, zatem niewątpliwie skrzący pozbawiony był prawa jazdy na okres przekraczający[...]. Dlatego zgodnie z art. 114 ust.4 ustawy Prawo o ruchu drogowym wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami (wydanie prawa jazdy) nastąpi po zdaniu przez skarżącego odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. W ocenie Sądu, skarga opiera się na błędnym rozumieniu przez skarżącego pojęcia "łączenia kar", które jest właściwe prawu karnemu. Zasady łączenia kar za przestępstwa określone zostały w Rozdziale IX Zbieg przestępstw oraz łączenie kar i środków karnych – ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, p9z. 553 ze zm.), w którym wskazuje się na sposób łączenia kar i środków karnych. W niniejszej sprawie zasady te nie miały i nie mogły mieć zastosowania, gdyż nastąpił zbieg dwóch środków karnych zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wymierzonych za czyn z art. 177 § 1 k.k., będący przestępstwem i za czyn z art. 87 § 1 k.w. będący wykroczeniem. W sytuacji zbiegu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego za przestępstwo i za wykroczenie, przepisy kodeksu karnego nie przewidują łączenia tych środków karnych. Nie oznacza to jednak, że wykonaniu podlega tylko jeden z tych środków, o ile bowiem istota łączenia kar i środków karnych wynikająca z art. 85 k.k. polega na tym, że kara łączna nie może być wyższa od sumy kar wymierzonych za przestępstwa i niższa od najsurowszej z tych kar, o tyle tego rodzaju reguły nie działają w przypadku wykonywania środków karnych orzeczonych wyrokami za przestępstwo i wykroczenia. Oznacza to, że te środki karne wykonuje się po kolei, wykonanie pierwszego z tych środków karnych orzeczonego na mocy wcześniejszego wyroku albo wcześniej wprowadzonego do wykonana, otwiera drogę do wykonania następnego środka karnego. Należy przy tym podkreślić, że dla prawidłowej interpretacji art. 114 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, w przypadku orzeczenia więcej niż jednego środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych nie mają znaczenia okresy na jakie orzeczono poszczególne zakazy, lecz łączny okres faktycznego pozbawienia uprawnień będącej konsekwencją wykonywania kolejno po sobie poszczególnych orzeczeń wymierzających ten środek karny. Zaliczenie na poczet środka karnego okresu zatrzymania prawa jazdy, podlega wyłącznie okres zatrzymania prawa jazdy w sprawie, w której ten środek zapobiegawczy był zastosowany. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika to z treści wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...]r., sygn. akt [...], na poczet środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego za przestępstwo z art. 177 § 1 k.k., Sąd zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...]r., bowiem w tej sprawie środek zapobiegawczy został zastosowany. Nie mógł zatem ten sam środek zapobiegawczy być stosowany i jak wynika z akt sprawy nie był stosowany w postępowaniu wykroczeniowym. Z tych wszystkich względów Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi. Dlatego orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).