II SA/Sz 910/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. i M. P. na Prezydenta Miasta K. w przedmiocie działania organu postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 17 czerwca 2021 r., M. P. i M. P., reprezentowane przez M. P., wystąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na działanie Prezydenta Miasta K w postaci "braku rozpatrzenia reklamacji i według uznania organu Prezydenta Miasta K, rozpatrzenie jej w sposób skandaliczny jako "skargi", dokumentowane zawiadomieniem organu [...] z dn. 4 maja 2021 r. odebranego dnia 12 maja 2021 r.". W piśmie skarżące nadmieniły, iż skarga dotyczy źle wykonanej usługi dostarczenia korespondencji do skarżących, świadczonej przez organ Prezydenta Miasta K. Natomiast doręczona skarżącym odpowiedź na "skargę" pismem z 4 maja 2021 r. jest skandaliczna, urąga zasadom jej rozpatrzenia, obiektywnego udzielenia odpowiedzi, nie ma tu nawet myślenia o załatwieniu sprawy, bowiem jest tu wyraźne uchylenie się organu od przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego. W ocenie skarżących błędne było też uznanie "reklamacji" skarżących z 12 kwietnia 2021 r., za skargę. W treści skargi pełnomocnika skarżących opisał okoliczności doręczenia przesyłki której dotyczyła "reklamacja" przywołana w piśmie skarżących z dnia 12 kwietnia 2021 r. W piśmie powyższym wywodzono wadliwość doręczania korespondencji oraz artykułowano postulaty co do oczekiwanego sposobu jej doręczania. W odpowiedzi na skargę, pismem z 3 sierpnia 2021 r., Prezydent Miasta K wniósł o jej odrzucenie. Wyjaśnił, iż skarżące żądały rozpatrzenia reklamacji tj. środka którego nie przewidują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ani inne bezwzględnie obowiązujące przepisy. Organ wyjaśnił, iż mając na uwadze, że w piśmie z 12 kwietnia 2021 r. skarżące wyrażały niezadowolenie na czynność do której nie przysługiwał im żaden przewidziany prawem środek odwoławczy, uznał zasadność rozpatrzenia skargi w trybie przewidzianym w art. 227 - 240 k.p.a. Nadmienił też, że przedmiotem skargi może być nienależyte wykonywanie zadań przez pracowników, zaś skarżące zarzucały nieprawidłowe działanie gońca. Organ administracji wskazała również, że skarga wniesiona do WSA jest reakcją pełnomocnika skarżących na pismo organu z 4 maja 2021. r, które było zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi przez Prezydenta Miasta K. Organ podkreślił, że doręczenie przesyłki jest czynnością materialno – techniczną a nie merytorycznym załatwieniem sprawy i nie przysługują od niej żadne środki odwoławcze, a ewentualne wadliwości doręczenia powinny być podnoszono w środkach odwoławczych, czy też postępowaniach zmierzających do wzruszenia prawomocnych postępowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Poddanie w przywołanym przepisie wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 oraz z 2019 r., poz. 60 z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 768 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyższych przepisów wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach skarg ściśle przez ustawę określonych. Przytoczone przepisy wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. W badanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżące pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. podniosły zarzuty dotyczące doręczenia korespondencji w toku postępowania mającego za przedmiot wydanie zaświadczenia dla nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, na którego wcześniejszym etapie zapadł wyrok WSA w Szczecinie z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt. II SA/Sz 197/20. Kwestionując działanie organu w tym zakresie skarżące uznają, iż ich pismo nalęzy traktować jako "reklamację". Przez reklamację należy rozumieć zwrócenie się do dostawcy, producenta, wykonawcy usługi w sprawie ujawnionych wad towaru, niedokładności w dostawie, w rachunku, w wykonaniu usługi itp. z żądaniem naprawienia szkód. Organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania zaświadczenia nie wykonuje usługi względem strony lecz wykonuje władztwo publiczne w oparciu o przepisy ustawy. Kwestionowanie czynności dokonywanych przez organ w toku powyższego postępowania w trybie administracyjnym jest dopuszczalne jedynie w określone przez ustawę sposoby. Doręczanie pism w toku postępowania administracyjnego stanowi czynność materialno-techniczną a ustawodawca nie przewidział odrębnego trybu zaskarżania tego rodzaju czynności. Zatem właściwym podstawowym sposobem kwestionowania doręczenia, w tym jego skuteczności i prawidłowości, jest podnoszenie stosownych zarzutów w odniesieniu do aktów administracyjnych kończących takie postępowanie (decyzji, postanowień, zaświadczeń). Działalność pracowników organu może być niewątpliwie przedmiotem skargi administracyjnej. Mając na względzie okoliczności wniesienia przez skarżące pisma z 12 kwietnia 2021 r. i wywodzone w piśmie zarzuty co do wadliwości działania osób działających na zlecenie gminy, organ gminy był uprawniony do jego zakwalifikowania jako skargi albowiem jej przedmiotem było w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 k.p.a.). Aktualnie skarżące aktualnie zmierzają do zakwestionowania powyższego przeprowadzonego przez organ postępowania skargowego. Postępowanie skargowe uregulowane w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, jest jednoinstancyjnym postępowaniem uproszczonym, nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, ale czynnością materialno-techniczną. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym, niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych stronie niezadowolonej z załatwienia skargi opartej na podstawie art. 227 k.p.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania takich skarg, nawet jeżeli zawiadomienie o załatwieniu skargi ma formę uchwały rady gminy (miasta), albowiem sprawy te nie zostały poddane jego kontroli (por. postanowienia: NSA z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Go 398/08; WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 30/10, czy WSA w Olsztynie z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 47/14). Postępowanie skargowe nie kończy się władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 28 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 534/08) Przywołane okoliczności stanowią podstawę do uznania, że badana skarga jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego, podlega odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wszystkie powoływane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).