II SA/Sz 954/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie J. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opisaną w sentencji decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania. Do skargi załączył urzędowy formularz wniosku wg wzoru PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku podał, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania własnego i rodziny ponieść koszty niniejszej sprawy. Skarżący jest emerytem, mieszka z żoną i dorosłą córką. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2, córka posiada samochód o wartości [...] zł na którego zakup, pozostało jej do spłaty [...] zł kredytu. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem wynoszą ok. [...] zł., przy dochodzie w wysokości [...] zł na, który składa się emerytura skarżącego w wysokości [...] zł, żony w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie córki z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł. Jako stałe wydatki J. P. podał: czynsz – [...] zł, gaz – [...] zł, prąd [...] zł, leki - [...] zł, internet - [...] zł, telefony – [...] zł, utrzymanie samochodu – [...] zł, koszty utrzymania, żywność, środki czystości i higieny osobistej – [...] zł. Dodatkowo podał, że córka spłaca pożyczkę na samochód. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W rozpoznawanej sprawie skarżący w związku z wniesioną skargą domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, na które aktualnie składa się wpis w wysokości [...] zł, zatem należy zbadać, czy skarżący wykazał, że uiszczenie przez niego ww. kwoty w niniejszej sprawie spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Jak wynika z treści wniosku strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Trzyosobowa rodzina dysponuje miesięcznie dochodem wynoszącym [...] zł na który składają się świadczenia emerytalne wnioskodawcy i jego żony oraz pensja córki. Według oświadczenia miesięczne zobowiązania kształtują się na poziomie ok. [...] zł, tj. czynsz – [...] zł, gaz – [...] zł, prąd – [...] zł, leki [...] zł, internet- [...] zł, telefony – [...] zł, telewizja kablowa – [...] zł, koszty utrzymania, żywności, środki czystości i higieny osobistej – [...] zł. Przy czym do kosztów tych nie wliczono podanych wydatków na utrzymanie samochodu, ponieważ nie stanowią one kosztów niezbędnego utrzymania. Skarżący powołuje się również na fakt spłaty przez córkę pożyczki na zakup samochodu, jednak jak to już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie, konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może też mieć priorytetu (pierwszeństwa) zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12). Mając na uwadze opisane okoliczności, sytuacji finansowej J. P. nie można określić jako uniemożliwiającej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zestawienie wysokości miesięcznego dochodu z wysokością kosztów niezbędnego utrzymania wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe w zainicjowanej sprawie. Zaznaczyć należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.