II SA/Sz 955/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2009r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Prezydent Miasta [...] , występując w roli wierzyciela, po uprzednim doręczeniu w dniu [...] r. upomnienia J.W., wystawił w dniu [...] r. tytuł wykonawczy, nr [...], obejmujący należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w strefie płatnego parkowania, obejmujący łącznie kwotę [...] zł oraz koszty upomnienia w wys. [...] zł. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) oraz uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 1 grudnia 2003 r., Nr XIII/269/03 w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w [...] oraz sposobu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 113, poz. 1932 ze zm.) oraz uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 22 listopada 2004 r., Nr XXIX/576/04 zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta [...] oraz sposobu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 99, poz. 2168). Tytuł wykonawczy doręczono J.W. [...] r. Pismem z dnia [...] r. J.W. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne i zwrócił tytuł wykonawczy. W uzasadnieniu zarzutów zobowiązany podał, że tytuł wykonawczy nie dotyczy jego osoby i się z nim nie zgadza. Zobowiązany oświadczył, że ma [...] lata a jego samochód wykorzystują członkowie jego rodziny, jednakże nie jest on w stanie określić dnia i godziny w jakich osoby te używały pojazd i czy parkowały niezgodnie z prawem. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta [...] uznał wniesiony zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Pismem z dnia [...] r. zobowiązany J.W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18, art. 33 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), postanowieniem nr [...], uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta [...] i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, celem ustosunkowania się do obu zarzutów podniesionych przez zobowiązanego, tj. nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego. W wykonaniu orzeczenia Kolegium, Prezydent Miasta [...] , w oparciu o art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...], uznając zgłoszone przez J.W. zarzuty za nieuzasadnione. W motywach swojego stanowiska Prezydent podał, że J.W. wnosząc zarzut nieistnienia zobowiązania winien okazać dowody, że obowiązek nie istnieje, gdyż nigdy nie powstał, albo powstał, jednakże wygasł w wyniku zaistnienia określonych okoliczności. Takich dowodów jednak nie przedstawił. W zakresie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ stwierdził, że zobowiązany nie wskazał osób, które kierowały pojazdem, zatem za zobowiązanego należało uznać właściciela pojazdu. Nadto, organ podał, że fakt obecności pojazdu w terminach i miejscach wskazanych w upomnieniu został stwierdzony przez wykonujących swoje obowiązki inspektorów SPP i zapisany na blankietach zawiadomień, co wyklucza możliwość pomyłki lub działanie na niekorzyść zobowiązanego. Pismem z dnia [...] r. J.W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia podał, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w zażaleniu z dnia [...] r. i podkreślił, że nie jest w stanie podać osób, które w dniach wskazanych w upomnieniu kierowały jego pojazdem. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 18, art. 33 i art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. Argumentując zasadność swojego stanowiska Kolegium wskazało, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13b ust. 1, 2, 3, 4 i 5 oraz art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz uchwała Rady Miasta Szczecina z dnia 1 grudnia 2003 r., Nr XIII/269/03 w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta [...] oraz sposobu ich pobierania i uchwała Rady Miasta Szczecina z dnia 22 listopada 2004 r., Nr XXIX/576/04. Powołując się na treść § 7 ust. 1 i § 11 ust. 1 Kolegium stwierdziło, że obowiązek wniesienia opłaty za parkowanie oraz opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa. Zatem osoba, która parkuje pojazd w strefie płatnego parkowania bez ważnego biletu parkingowego winna mieć pełną świadomość, że narusza obowiązujące prawo w tym zakresie i może otrzymać zawiadomienie, które stwierdza jedynie fakt nieuiszczenia opłaty z tytułu parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania. W zakresie błędu co do osoby zobowiązanego Kolegium stwierdziło, że faktem jest, że zobowiązanym do opłaty za płatny postój jest korzystający z drogi, jednakże, w sytuacji, gdy korzystającym z drogi nie jest właściciel pojazdu wówczas winien on wskazać osoby, które użytkowały jego samochód i nie uiściły opłaty z tego tytułu. Zobowiązany wezwany do podania tych osób nie udzielił odpowiedzi powtarzając, że nie jest w stanie wskazać konkretnych osób. Zdaniem Kolegium, nie jest możliwa - z logicznego punktu widzenia - sytuacja, w której samochód o określonej wartości, często bardzo wysokiej, udostępniany jest różnym osobom a właściciel pojazdu nie jest w stanie podać konkretnie, kiedy te osoby korzystały z pojazdu. Obowiązek ustalenia osób korzystających z drogi, które użytkowały pojazd Skarżącego spoczywa na nim, gdyż to on - podnosząc zarzut - zamierzał wywołać określony skutek prawny w postaci uchylenia się od odpowiedzialności. Skarżący nie wykazał, dysponując doręczonym upomnieniem, w jakich konkretnie terminach i jakie osoby korzystały z pojazdu, zatem zarzut błędu co do osoby zobowiązanego – jako bardzo ogólnikowy i zupełnie nieskonkretyzowany - nie może zostać uwzględniony. W tym zakresie Kolegium powołało się na stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 13/07. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Kolegium, nie ulega wątpliwości, że samochód marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], należący do Skarżącego został zarejestrowany w strefie płatnego przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisany przez nich na blankietach zawiadomień o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania, które zostały umieszczone za wycieraczką przedniej szyby samochodu. Nie jest możliwe, uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania, aby inspektor SPP wypisał zawiadomienie o nieopłaconym postoju, wpisując w nim markę i numer rejestracyjny samochodu zobowiązanego, mimo że tego dnia, o wskazanej godzinie w tej części miasta nie widział takiego pojazdu na terenie strefy, bądź też wystawił takie wezwanie, widząc prawidłowo wypełniony i ważny blankiet opłaty za postój. J.W. zaskarżył wyżej opisane postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o stwierdzenie jego nieważności. Podtrzymując zarzut błędu co do osoby zobowiązanego oświadczył, że nie pamięta kto użytkował jego pojazd w okresach wskazanych w upomnieniu, które zostało mu przekazane dopiero po [...] miesiącach. Być może byli to członkowie najbliższej rodziny, dlatego odmówił ich wskazania zgodnie z art. 83 § 2 kpa. Według Skarżącego, nie otrzymał żadnego wezwania i ukarany powinien być użytkownik samochodu, a nie on. Ponadto, poddał w wątpliwość rzetelność pracowników SPP, a jako dowód na potwierdzenie swojego stanowiska załączył zawiadomienie o nieopłaconym postoju z dnia [...] r. oraz pisma w sprawie anulowania opłaty dodatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do dołączonego do skargi zawiadomienia organ zauważył, że zostało ono wystawione na rzecz innej osoby, w innym stanie prawnym, a poza tym nie można go uznać za wiarygodne z uwagi na jego przedarcie. Nie stanowi ono, zdaniem Kolegium, dowodu nierzetelnego działania inspektorów SPP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych przez art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W trakcie tego postępowania Skarżący, po uprzednim doręczeniu mu upomnienia oraz odpisu tytułu wykonawczego z dnia [...] r., , w ustawowym terminie wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na nieistnienie obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu nieopłaconego postoju w Strefie Płatnego Parkowania oraz błąd co do osoby zobowiązanego. W związku z tym, że wierzyciel – Prezydent Miasta [...] występował w sprawie również w roli organu egzekucyjnego, rozpatrzył wniesione zarzuty w trybie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznając je, podobnie jak i organ odwoławczy, za nieuzasadnione. Przystępując do oceny stanowiska organów zaprezentowanych w sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W myśl art. 13b ust. 1 powołanej ustawy, opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3). Podejmując uchwałę Nr XIII/269/03 z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz sposobu ich pobierania, Rada Miasta Szczecin wykorzystała upoważnienie zawarte we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, jak i uchwała ją zmieniająca Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004 r., wydane na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, są aktami prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta [...]. Przepisy omawianych uchwał Rady Miasta Szczecin , jako przepisy obowiązujące na terenie [...], dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej Strefy Płatnego Parkowania. Zgodnie z § 11 ust. 1 w/w uchwały Rady Miasta Szczecin nr XIII/269/03, opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wniesiona w terminie 7 dni od nieopłaconego postoju wynosi 20 zł, a po tym terminie 50 zł. Uznać zatem należy, że działanie organów w niniejszej sprawie a w szczególności żądanie przez Prezydenta Miasta [...] uiszczenia opłat określonych w tytule wykonawczym, znajdowało oparcia w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Ponadto, przytoczone wyżej regulacje prawne prowadzą do istotnego stwierdzenia, że obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania powstaje wprost z przepisów prawa, bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego, np. decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt FSK 2580/04; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. II SA/Sz 534/06, niepubl.). Opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych, jest bowiem funkcjonalnie związana z opłatą za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania uregulowaną w art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a ustawowe określenie: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową", wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zaś ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. W konsekwencji, po stronie zarządcy (zarządu) drogi nie istnieje również obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu orzeczenia w tym zakresie. Zasadnie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Skarżący co prawda zasygnalizował, że być może w okresach wyszczególnionych w upomnieniu, pojazd użytkował ktoś z jego członków rodziny. Odmówił jednak ich wskazania powołując się w tym zakresie na art. 83 § 2 kpa. Odnosząc się do tak prezentowanego stanowiska Skarżącego należy zauważyć, że J.W. jest stroną postępowania i nie został wezwany przez organy do złożenia, pod odpowiedzialnością karną, zeznań w charakterze świadka. Nie miała tu zatem zastosowania regulacja zawarta w art. 83 § 2 kpa. Sam Skarżący w toku postępowania nie był również w stanie stwierdzić, ponad wszelką wątpliwość, kto i kiedy używał stanowiący jego własność samochód. Dowodów na tą okoliczność nie mógł przeprowadzić z urzędu sam organ, albowiem - jak to wskazano powyżej - to nie organ egzekucyjny nakłada na korzystającego z dróg publicznych obowiązek uiszczenia należnej opłaty. Ma on prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swych racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut, o którym mowa w art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błędu, co do osoby zobowiązanego, wskazując jednocześnie osoby, którym w tym czasie umożliwił korzystanie z pojazdu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, Lex nr 344875). Ustosunkowując się do kwestionowanego przez Skarżącego faktu doręczania mu "zawiadomień", należy wyjaśnić, że sporządzane przez inspektora SPP zawiadomienia dokumentują jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informują właściciela pojazdu o powstałym obowiązku dokonania opłaty, lecz nie nakładają tego obowiązku. Doręczenie tej informacji nie wymaga zatem doręczenia w sposób przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, tj. "za potwierdzeniem odbioru". W aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się [...] zawiadomień o nieopłaconym postoju pojazdu marki [...] wystawionych przez różnych inspektorów Strefy Płatnego Parkowania (o czym świadczą odmienne numery służbowe i podpisy). Z zawiadomień tych wynika, że pojazd Skarżącego, bez uiszczenia opłaty, parkowany był w Strefie Płatnego Parkowania. W zawiadomieniach wskazane są konkretne dane dotyczące ulicy postoju, godziny sporządzenia zawiadomienia, numeru rejestracyjnego i marki pojazdu, data (dzień, miesiąc, rok) oraz numer służbowy inspektora wypełniającego zawiadomienie. Posiadając takie, jak opisane wyżej dowody, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] trafnie odwołując się do wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania, dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 kpa, miało podstawę do przyjęcia, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty nieuiszczenia przez Skarżącego opłaty za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania, co skutkowało żądaniem uiszczenia opłaty dodatkowej w wys. [...] zł za każdy nieopłacony postój. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.