II SA/Sz 955/25
WyrokWSA w Szczecinie2026-03-12
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Wiesław Drabik, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut przedawnienia obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka jest dopuszczalny w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także czy obowiązek szczepień jest wymagalny, gdy istnieje zaświadczenie lekarskie o czasowym odroczeniu szczepień?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie uległ przedawnieniu w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jego wymagalność nie jest wyłączona przez czasowe odroczenie wynikające z zaświadczenia lekarskiego. Ochrona zdrowia publicznego i dobro dziecka uzasadniają ograniczenia w sferze praw jednostki, a mechanizmy prawne, takie jak badanie kwalifikacyjne, zapewniają indywidualną ocenę stanu zdrowia.Stan faktyczny
Strona wniosła zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, podnosząc zarzuty przedawnienia, braku wymagalności oraz kwestionując moc prawną komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Organ egzekucyjny uznał zarzut przedawnienia za niedopuszczalny, a zarzut braku wymagalności za zasadny z uwagi na zaświadczenie lekarskie o czasowym odroczeniu szczepień. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 15 października 2025 r. nr NEP.906.68.2025 w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę .
J. M. (dalej: "strona", "skarżąca") pismem z 31 marca
2025 r., wniosła zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego
w oparciu o tytuł wykonawczy nr 10/2025 z 24 lutego 2025 r.,
wydany w celu przymuszenia do poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka – W. M., urodzonego [...] października 2022 r.
Skarżąca zarzuciła przedawnienie obowiązku szczepień, brak wymagalności obowiązku szczepień oraz że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem obowiązującego prawa, które to zostały wymienione w art. 87 Konstytucji RP.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z uchyleniem w całości zaskarżonego postanowienia z 28 maja 2025 r., nr EP.9011.3.139.2025, przez Z. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. postanowieniem wydanym 16 lipca 2025 r., nr NEP.906.68.2025, postanowieniem
z 27 sierpnia 2025 r., nr EP.9011.3.139.2025, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. (dalej: "wierzyciel"), na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 i pkt 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(j. t. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") w związku z art. 123 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), oddalił wniesiony przez stronę zarzut przedawnienia oraz uznał zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień za zasadny - nie z przyczyn podniesionych przez pełnomocnika, lecz z uwagi na przeciwwskazania (zaświadczenie lekarskie z 10 kwietnia 2025 r. o zwolnieniu czasowym ze szczepień obowiązkowych).
W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel odnośnie zarzutu przedawnienia obowiązku stwierdził, że nie mieści się w katalogu podstaw wniesienia zarzutu
w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z przepisem 33 § 2 u.p.e.a. Uprzednio podstawy zarzutu wyliczone w art. 33 § 1 pkt. 1 były następujące: "wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku". Obecnie podstawy zarzutu wyliczone
są w art. 33 § 2 u.p.e.a., w których ustawodawca nie przewidział zarzutu przedawnienia.
Odnośnie zarzucanego braku wymagalności szczepień wierzyciel podkreślił,
że poddanie się szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem ustawowym wynikającym
z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 924 ze zm., dalej: "u.z.z.z.", "ustawa o chorobach zakaźnych"). W myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy, osoby określone
na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1.
Wskazano, że szczegółowy przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2025 r. poz. 782 ze zm., dalej : "rozporządzenie z 27 września 2023 r.", "rozporządzenie o szczepieniach ochronnych"). Przytoczono zakres uregulowania aktu wykonawczego.
Zgodnie z ustaleniami wierzyciela, syn skarżącej nie został poddany szczepieniom. Karta uodpornienia małoletniego wskazywała, iż dziecko nie miało wykonanego żadnego szczepienia ochronnego. U dziecka, w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, nie wykonano szczepień [...]
Dalej wierzyciel zrelacjonował, że 24 sierpnia 2023 r. wystosował do skarżącej pismo informacyjne, wskazujące na procedurę postępowania przed wydaniem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Korespondencję odebrano 31 sierpnia 2023 r. Matka w żaden sposób nie odniosła się do przesłanego pisma. Od tamtego czasu dziecko w dalszym ciągu było zgłaszane przez przychodnię, w sprawozdaniach kwartalnych, jako nadal niemające uzupełnionych zaległych szczepień. W związku z powyższym 19 kwietnia 2024 r. wystosował do skarżącej upomnienie do dobrowolnego wykonania obowiązku dot. stawienia się z dzieckiem w punkcie szczepień w celu poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym, które odebrano 29 kwietnia 2024 r. Matka nie odniosła się do otrzymanego upomnienia, nie przedstawiła w tamtym czasie żadnej dokumentacji, z której wynikałoby, iż dziecko ma przeciwwskazania do wykonania szczepień, jest odroczone od szczepień bądź ma ustalony indywidualny kalendarz szczepień.
Następnie wierzyciel cytując orzecznictwo sądowe wyjaśnił, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na odroczenie terminu wykonania. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, w każdym kolejnym sprawozdaniu kwartalnym pielęgniarka punktu szczepień zgłaszała, iż dziecko skarżącej nadal nie ma uzupełnionych zaległych szczepień. W związku z powyższym, w dniu 24 lutego 2025 r. wierzyciel wystosował do Wojewody Z. wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącej wraz z tytułem wykonawczym nr 10/2025 oraz upomnieniem
z 19 kwietnia 2024 r. Postanowieniem z 18 marca 2025 r. znak: WZPS- 1.3151.124.2025.EP Wojewoda Zachodniopomorski nałożył grzywnę na skarżącą.
Wierzyciel podkreślił, że to, że został wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej.
Wierzyciel dodał, że art. 17 ust. 11 u.z.z.z., przewiduje, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczególnymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi
z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Ta metoda ustalania rodzajów szczepień daje gwarancję wykorzystania postępów medycyny i sytuacji epidemiologicznej. Terminy szczepień w nim zawarte obowiązują wszystkie osoby mieszkające w Polsce, za wyjątkiem osób odroczonych od szczepień z powodu przeciwskazań zdrowotnych. Wykonanie szczepień ochronnych w świetle przepisów obowiązujących w Polsce nie ma charakteru uznaniowego. Z tego wynika, że należy wykonać wszelkie obowiązkowe szczepienia bądź przedstawić zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniu do ich wykonania.
Zgodnie z art. 17 ust 2 ustawy o chorobach zakaźnych wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do jego wykonania. To właśnie podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub jego opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić o ewentualnych przeciwwskazaniach do szczepień, powinien poinformować o tym fakcie lekarza. Podkreślono, iż to na skarżącej, jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym - na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie - spoczywa obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną, w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych potwierdzających bądź wykluczających przeciwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy
do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art.17 ust. 5), a zatem jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia. Zgodnie zaś z treścią § 11 rozporządzenia z 27 września 2023 r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Wierzyciel odnotował, że 24 kwietnia 2025 r. do wierzyciela wpłynął,
za pośrednictwem Z. Urzędu Wojewódzkiego w S., wniosek pełnomocnika strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wraz
z zaświadczeniem lekarskim wystawionym 10 kwietnia 2025 r. przez dr n. med. I. K., specjalistę pediatrii i neurologii dziecięcej, zawierające zalecenie czasowego odroczenia szczepień obowiązkowych do kwietnia 2026 r., w związku
z rozpoznaniem [...] złożonych w wywiadzie rodzinnym. Biorąc pod uwagę powyższe zaświadczenie wierzyciel 28 maja 2025 r. przekazał do ZUW
w S. wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do kwietnia 2026 r., który to został rozpatrzony korzystnie dla skarżącej i postępowanie zostało zawieszone do ww. daty.
Na powyższe postanowienie wierzyciela z 27 sierpnia 2025 r. strona wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów:
1. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z., poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek szczepień jest wymagalny, podczas, gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień,
nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych;
2. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanej - kiedy obowiązek zaszczepienia jej syna przeciw poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestanie na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji;
3. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;
4. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;
5. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie,
iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Postanowieniem z 15 października 2025 r., nr NEP.906.68.2025, wydanym
na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Pracy oraz art. 18 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela z 27 sierpnia 2025 r.
Organ II instancji, odnosząc się do ujętego w zażaleniu w punktach 1, 2 i 4 zarzutu w zakresie braku wymagalności obowiązku szczepień wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych określony jest wprost w przepisach prawa i był wymagalny
w dniu wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego z 24 lutego 2025 r.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z., jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,
za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy.
Orzekający organ wskazał, że wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie z 27 września 2023 r., w szczególności Załącznik 1 do cyt. rozporządzenia, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom przeciw chorobom zakaźnym uwzględniając ich wiek.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, iż w rozporządzeniu w sprawie szczepień ochronnych wskazane zostały przedziały wiekowe poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym do 19 roku życia, niemniej taka rozpiętość czasowa nie oznacza dowolności wykonania szczepienia w tych okresach, ale związana jest m.in. z coroczną zmianą terminów obowiązkowych szczepień ochronnych ujętych w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok (PSO co roku ulega modyfikacji, stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej).
Jednocześnie orzekający organ zaznaczył, że art. 5 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych wskazuje, iż w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (w przedmiotowej sprawie - dziecko), odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku spoczywa na osobie, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Analizując przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 5 o chorobach zakaźnych organ II instancji wskazał, że jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia. Z kolei wskazując na brzmienie § 11 rozporządzenia o szczepieniach ochronnych organ stwierdził, że to nie rodzic ustala indywidualny kalendarz szczepień a lekarz specjalista podczas wizyty konsultacyjnej z dzieckiem w poradni konsultacyjnej ds. szczepień ochronnych lub lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej sprawujący opiekę nad dzieckiem (zwany dalej: lekarz POZ).
Zgodnie zaś z treścią § 11 rozporządzenia o szczepieniach ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Jednak to nie rodzic ustala indywidualny kalendarz szczepień, a lekarz specjalista podczas wizyty konsultacyjnej z dzieckiem w poradni konsultacyjnej ds. szczepień ochronnych lub lekarz POZ sprawujący opiekę nad dzieckiem.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że wierzyciel postanowieniem z 27 sierpnia 2025 r.,
nr EP.9011.3.139.2025, uznał za zasadny zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień, określonych w tytule wykonawczym nr 10/2025 z 24 lutego 2025 r.,
w związku z przedłożeniem przez dr n. med. I. K. dokumentacji medycznej z wizyty neurologicznej małoletniego z zaleceniem czasowego zwolnienia ze szczepień obowiązkowych na okres 1 roku. Jednak wskazano, że wierzyciel trafnie podkreślił w skarżonym postanowieniu pogląd prawny orzecznictwa sądowego, że stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na odroczenie terminu wykonania.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny ustalił, że w dniu wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego nr 10/2025, tj. 24 lutego 2025 r. małoletni W. M. ukończył drugi rok życia i był już zobowiązany do przyjęcia dawek szczepień obowiązkowych, tj. wg schematu szczepienia określonego w treści tytułu wykonawczego. Zatem wystawienie tytułu wykonawczego było zasadne, a obowiązek nałożony na skarżącą dotyczący dokonania immunizacji dziecka istniał w chwili wydania przedmiotowego tytułu wykonawczego, a jedynie został odroczony termin jego wykonania z uwagi na istnienie przeciwskazań.
W odniesieniu do kwestii wskazanej w punkcie 3 zażalenia Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że nie można zgodzić się ze skarżącą że wierzyciel naruszył, cyt.: "art. 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a.", albowiem wierzyciel ustosunkował się merytorycznie do zarzutów oraz okoliczności podnoszonych w zarzutach, uwzględniając przy tym sytuację indywidualną zobowiązanej oraz istotne okoliczności faktyczne i prawne mające wpływ na wynik postępowania. Powyższe zostało wyrażone szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, gdzie zostały opisane podstawy prawne, w związku z którymi przeprowadzono przedmiotowe postępowanie oraz ustalenia faktyczne dotyczące prowadzonego postępowania w stosunku do skarżącej, w związku z brakiem realizacji szczepień u jej małoletniego syna.
Jednocześnie Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że wierzyciel podjął wszelkie starania, aby rzetelnie ocenić stan faktyczny w sprawie i zebrać materiał potrzebny do jej rozstrzygnięcia zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, w konsekwencji czego w punkcie 2 postanowienia z 27 sierpnia 2025 r. uznał zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr 10/2025 z 24 lutego 2025 r., w zakresie braku wymagalności obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego W. M.,
z uwagi na znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie o czasowym zwolnieniu
ze szczepień obowiązkowych.
Przy tym w nawiązaniu do kwestii wskazanej w punkcie 5 zażalenia, Wojewódzki Inspektor Sanitarny poinformował, że powyższa kwestia nie może być rozpatrywana, ponieważ zawiera zastrzeżenia niemieszczące się w zamkniętym katalogu przypadków będących podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z przepisem art. 33 § 2 u.p.e.a.
J. M., zastępowana przez adwokata, wystąpiła
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na powyższe postanowienie organu II instancji z 15 października 2025 r., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania według norm przepisanych.
Wydanemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w zw. z rozporządzeniem
z 27 września 2023 r., poprzez wprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane
z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo, że obowiązek wygasł;
2) art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo że rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
3) art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw.
z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
4) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie,
że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty. Nadto wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia
z dnia 27 września 2023 r. jako niezgodnego z art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z., art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz - jego zdaniem - wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z. oraz w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie skarżąca wniosła o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na wstępie wymaga wskazania, że niniejsza sprawa została rozpoznana
na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd uznał, iż nie ma powodu, aby sprawę niniejszą rozpoznać na rozprawie. Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pisma procesowe zawierają sformułowane z przywołaniem przepisów prawa zarzuty, a także argumentację na ich poparcie, stanowisko skarżącej i organu zostało przedstawione w sposób jasny i klarowny, nie było zatem, w ocenie Sądu, podstaw do skierowania sprawy na rozprawę.
Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyższych kryteriów, nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane
w sprawie egzekucji administracyjnej w odniesieniu do obowiązku poddania małoletniego syna skarżącej obowiązkowi szczepień ochronnych.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).
Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Zgłoszony przez skarżącą zarzut dotyczył braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych.
Sąd nie podzielił argumentacji skargi upatrującej naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC) oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 i art. 68 Konstytucji RP w ograniczeniu prawa skarżącego do ochrony życia prywatnego oraz ochrony zdrowia.
W ocenie Sądu, chroniona konstytucyjnie wolność decydowania o życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i podlega ustawowym ograniczeniom m.in. ze względu na ochronę zdrowia publicznego (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym na władzach publicznych spoczywa szczególny obowiązek zapewnienia opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Realizacja obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym stanowi bezpośrednie urzeczywistnienie tych powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.
W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma również treść art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak wymaga tego dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego oba te parametry wymagają, aby rodzice korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny i poddawali dzieci szczepieniom ochronnym. Działanie takie chroni podmiotowe prawa dziecka (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP) i pozwala uniknąć stosowania przez organy państwa środków przymusu niezbędnych do egzekucji obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15).
Należy nadto wskazać, że ustawodawca wprowadził bezpiecznik w postaci badania kwalifikacyjnego, mającego na celu wykluczenie przeciwwskazań do szczepienia w każdym indywidualnym przypadku. Istnienie takiego mechanizmu wyklucza tezę o naruszeniu praw i wolności strony (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16). Materia dotycząca szczepień ochronnych, jako służąca bezpieczeństwu sanitarnemu, nie pozostaje zatem w związku z prawnie chronioną sferą prywatności jednostki (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18).
Powyższą wykładnię potwierdza orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W wyroku Wielkiej Izby z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej (skarga nr 47621/13) Trybunał wskazał, że choć obowiązek szczepień stanowi ingerencję w integralność fizyczną i wchodzi w zakres art. 8 Konwencji, to jest ona uzasadniona realizacją ważnych celów społecznych – ochrony zdrowia publicznego i praw innych osób. Szczepienia chronią nie tylko osoby im poddane, ale i te, które z przyczyn medycznych nie mogą zostać zaszczepione, budując tzw. odporność zbiorową ("stadną"). Trybunał podkreślił, że obowiązkowe szczepienia stanowią właściwą reakcję organów państwa na potrzebę ochrony społeczeństwa przed ciężkimi chorobami, a nadrzędną przesłanką pozostaje zawsze dobro dziecka. Skoro celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka przed poważnymi zagrożeniami zdrowotnymi, ingerencja w prywatność strony skarżącej nie może być uznana za naruszenie art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC..., LEX/el 2021).
W konsekwencji Sąd uznał, że brak jest przesłanek do wystąpienia z pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, gdyż wykładnia przepisów w tym zakresie jest utrwalona i jednolita.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło