II SA/Sz 975/14
WyrokWSA w Szczecinie2015-03-25
Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Barbara Gebel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. z powodu trwania innego postępowania w tej samej sprawie, czy też postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest uregulowane odrębnie w Dziale VII K.p.a. i nie podlega tym przepisom?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, uregulowane w Dziale VII K.p.a., jest postępowaniem uproszczonym i odformalizowanym. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu, nie rozstrzyga sprawy i może być wydawane wielokrotnie. W związku z tym, powoływanie się przez organy na fakt trwania innego postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia jako przesłankę odmowy wszczęcia kolejnego postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest bezpodstawne, gdyż przepisy Działu VII K.p.a. stanowią samodzielną i wystarczającą regulację w tym zakresie.Stan faktyczny
Skarżąca E. J. złożyła kilkukrotnie wnioski o wydanie zaświadczenia potwierdzającego oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Organ I instancji (Wójt Gminy) dwukrotnie odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na trwające postępowania i złożone wcześniej wnioski. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując możliwość stosowania art. 61a § 1 K.p.a. do spraw o wydanie zaświadczeń.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej E. J. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu koszów postępowania. .
Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...] znak: [...], odmówił E.J. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania poświadczonego oświadczenia o żądanej treści. Z uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, iż E.J. w dniu [...] wystąpiła z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego w miejscowości [...], gm. [...], o powierzchni 23 ha. Stwierdził także, iż w dniach [...] oraz [...]. wpłynęły do niego dwa identyczne wnioski strony o identycznej treści i żądaniu. W sprawie pierwszego z tych wniosków organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, przy czym wobec bierności strony po przeprowadzeniu tego postępowania wydane zostało postanowienie odmowne. Na postanowienie to strona złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które postanowieniem z dnia [...] uchyliło zaskarżone postanowienie Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W związku z tym strona ponownie wezwana została do przedłożenia wskazanych przez organ dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku, jednakże wezwaniu temu nie uczyniła zadość.
W tych okolicznościach organ ponownie wydał postanowienie odmowne.
W międzyczasie do organu I instancji wpłynęło pismo Kolegium informujące o złożeniu przez E.J. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Kolegium z dnia [...] z prośbą o przekazanie akt sprawy celem ich doręczenia sądowi. Wójt Gminy akta sprawy przesłał do Kolegium w dniu [...]. W dniu [...] strona złożyła zażalenie na drugie odmowne postanowienie organu I instancji z dnia [...]. Organ zażalenie to przesłał do Kolegium w dniu [...] wraz z informacją o dołączeniu go do akt sprawy, które wcześniej wysłane zostały wraz ze skargą strony do WSA w Szczecinie.
W dalszej części uzasadnienia postanowienia organ I instancji podniósł, iż strona złożyła po raz drugi w dniu [...] identyczny wniosek (oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego). W odpowiedzi organ pismem z dnia [...] poinformował stronę, że w tej samej sprawie nie wydaje się dwóch decyzji czy postanowień, a poza tym sprawa toczy się przed WSA w Szczecinie, gdzie zostanie przesłany wniosek strony i będzie rozpatrzony po wydaniu wyroku Sądu. W odpowiedzi na to pismo strona złożyła w dniu [...] wezwanie do wydania przez organ I instancji aktu administracyjnego w sprawie oraz zażalenie na pismo organu, które przez stronę potraktowane zostało jako decyzja administracyjna, od której strona złożyła odwołanie do Kolegium. Mimo przesłania wszystkich dokumentów zgodnie z wolą strony, E.J. przesłała w dniu [...] dalszą część "uzasadnienia do swojego wcześniejszego zażalenia". Ponownie wszystkie pisma skarżącej wysłano do Kolegium.
W dniu [...] strona po raz trzeci złożyła identyczny wniosek do organu I instancji. Wójt Gminy, powołując się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 lutego 2012 r. (sygn. akt II SA/Kr 13556/11), w myśl którego zaistnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania - czyli, jak w przedmiotowej sprawie, sytuacja, gdy w tej samej sprawie toczy się postępowanie administracyjne, konkretnie zaś toczy się sprawa przed WSA w Szczecinie - stanowi przeszkodę do wszczęcia ponownego postępowania, postanowił jak w sentencji postanowienia, odmawiając wszczęcia postępowania z wniosku E.J..
Na powyższe postanowienie E.J. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie, zaskarżając postanowienie organu I instancji w całości i zarzucając mu:
- naruszenie ustawy zasadniczej RP,
- rażące naruszenie przepisów postępowania,
- gwałt na prawie materialnym poprzez błędne zastosowanie, błędną wykładnię, wadliwą interpretację norm prawnych,
- naruszenie ustawy o ustroju rolnym,
- błąd w ustaleniach faktycznych.
Z powyższych przyczyn wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzeczenie, że postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, a nadto o "przeprowadzenie badania pod kątem wystąpienia przesłanek do stwierdzenia jego nieważności", zaś z ostrożności procesowej także "...o stwierdzenie nieważności postępowania jak i wszystkich wydanych postanowień z powodu rażących naruszeń prawa i wad powodujących ich nieważność z mocy prawa".
W uzasadnieniu podała, iż wnioskiem z dnia [...] zwróciła się do Wójta Gminy z żądaniem potwierdzenia oświadczenia o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego, następnie przytoczyła interpretację prawa w zakresie treści przepisów K.p.a. regulujących zasady wydawania zaświadczeń, końcowo stwierdzając, iż "ciąg dalszy uzasadnienia zostanie przesłany w terminie późniejszym".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...], numer [...], wydanym na podstawie art. 61 a § 1 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu zażalenia utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 217 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Z kolei w myśl art. 217 § 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
W świetle art. 218 § 1 K.p.a., w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Jak z kolei stanowi art. 218 § 2 K.p.a, organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Zaświadczenie zawiera jedynie informacje o określonym stanie prawnym lub faktycznym, który został już ustalony odpowiednim aktem prawnym albo jest znany organowi ze względu na dane zawarte w prowadzonych przez niego ewidencjach, rejestrach lub innych urzędowych zbiorach (postanowienie NSA z dnia 20.11.1981 r., sygn. akt: II SA 848/81).
Z akt sprawy wynika, iż E.J. złożyła w dniu [...] do Wójta Gminy wypełniony druk (wzór "A"): "OŚWIADCZENIE O OSOBISTYM PROWADZENIU GOSPODARSTWA ROLNEGO - DOTYCZY OSOBY SPEŁNIAJĄCEJ WARUNKI ART. 7 USTAWY Z DNIA 16.09.2011 R. O ZMIANIE USTAWY O GOSPODAROWANIU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI SKARBU PAŃSTWA ORAZ O ZMIANIE NIEKTÓRYCH USTAW".
W jego treści oświadczyła, iż na dzień [...] osobiście prowadziła gospodarstwo rolne położone w miejscowości [...], na terenie gminy [...], w powiecie [...] w województwie [...], o ogólnej powierzchni 23,00 ha, w tym użytków rolnych 23,00 ha, oraz nadal je prowadzi. Według stanu na dzień złożenia oświadczenia powierzchnia prowadzonego przez składającą oświadczenie gospodarstwa rolnego nie uległa zmianie i obecnie wynosi 23,00 ha, w tym użytków rolnych 23,00 ha. Okoliczności sprawy niewątpliwie wskazują, iż intencją strony było uzyskanie poświadczenia złożonego oświadczenia, którego to poświadczenia miałby dokonać właściwy w sprawie organ, tj. Wójt Gminy.
Kolegium przytoczyło ustalenia organu I instancji w zakresie dotychczasowego przebiegu postępowań w przedmiocie rozpatrzenia wniosków E.J. o poświadczenie jej oświadczeń oraz stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wydanym w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a.
Stwierdziło, że zgodnie z tym przepisem "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania." Przepis art. 61 stanowi z kolei w § 1, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wprawdzie do organu I instancji wpłynęło żądanie strony w rozumieniu art. 61 § 1 K.p.a.,co teoretycznie implikowałoby konieczność wszczęcia postępowania w sprawie, jednakże ustawodawca w treści art. 61a § 1 K.p.a. dopuścił możliwość odmowy wszczęcia postępowania z dwóch powodów:
1) gdy żądanie wniesione przez osobę niebędącą stroną, lub
2) z innych uzasadnionych przyczyn.
Zdaniem Kolegium, przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie.
Podane przez organ I instancji powody uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie faktycznie występują. Zostały one opisane, stąd, w ocenie Kolegium, brak jest potrzeby ich powtarzania w tym miejscu. Ich istota sprowadza się do tego, że strona występowała dwukrotnie do organu I instancji z identycznym wnioskiem, organ dwukrotnie odmawiał spełnienia żądania strony, o czym każdorazowo orzekał postanowieniem, postanowienia te były zaś przez stronę zaskarżane do Kolegium, dalej natomiast na postanowienie Kolegium strona złożyła skargę do WSA w Szczecinie.
Na dzień orzekania w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wprawdzie wyrok w sprawie ze skargi E.J. na postanowienie Kolegium z dnia [...], jednakże wyrok sądu nie jest prawomocny. Informację o wyroku Kolegium pozyskało poprzez dostęp do Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/2A95022B5F). Nie wdając się w treść wyroku Kolegium podało, iż przedmiotowym wyrokiem (sygn. akt II SA/Sz 972/13 z dnia 6 czerwca 2014 r.) sąd skargę E.J. oddalił, przychylając się w uzasadnieniu wydanego orzeczenia do argumentacji Kolegium w zakresie, w jakim organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie Wójta Gminy i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Z powyższego, w ocenie Kolegium, w sposób jednoznaczny wynika, iż po pierwsze sprawa wywołana wnioskiem strony została już wszczęta i nie została zakończona, po drugie zaś, że wyrok sądu nie jest prawomocny, a więc na dzień orzekania przez Kolegium nie stanowi podstaw co do dalszego prowadzenia postępowania. Jednakże postępowanie w identycznej podmiotowo i przedmiotowo sprawie zostało wszczęte, tak więc oczywistym jest, iż w tej samej sprawie nie można go wszcząć ponownie. To z kolei przesądza o tym, iż zaskarżone postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] zgodne jest z obowiązującym prawem, zatem brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia E.J.
Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, iż jakkolwiek strona zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie Konstytucji RP, przepisów postępowania, ustawy o ustroju rolnym oraz gwałt na prawie materialnym, poprzez błędne zastosowanie, błędną wykładnię, wadliwą interpretację norm prawnych a nadto błąd w ustaleniach faktycznych, to jednak żadnego z tych zarzutów w treści zażalenia z dnia [...] nie sprecyzowała. Bez względu jednak na tę okoliczność, Kolegium uznało za bezsporne, iż organ I instancji nie dopuścił się ani błędów w ustaleniach faktycznych, ani też naruszenia jakichkolwiek norm prawa materialnego, gdyż ustalenia okoliczności faktycznych w sprawie nie budzą najmniejszej wątpliwości i wynikają z prawidłowo zgromadzonego i opisanego w zaskarżonym postanowieniu materiału dowodowego, natomiast zaskarżone postanowienie dotyczyło tylko i wyłącznie kwestii proceduralnych (odmowa wszczęcia postępowania), zaś organ I instancji w żadnym fragmencie postanowienia nie odniósł się do jakichkolwiek norm prawa materialnego. Nie mógł więc dokonać ich wadliwej interpretacji, błędnego zastosowania, czy też błędnej wykładni.
Jeśli zaś chodzi o sformułowany przez stronę wniosek o stwierdzenie nieważności wszystkich wydanych postanowień z powodu rażących naruszeń prawa i wad powodujących ich nieważność z mocy prawa, Kolegium stwierdziło, iż tak sformułowany wniosek jest wysoce ogólnikowy i całkowicie pozbawiony jakiejkolwiek precyzji - nie wiadomo o jakie postanowienia chodzi, ani tym bardziej jakie to rzekomo rażące naruszenia prawa miałyby mieć miejsce.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez E.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zarzuciła:
- naruszenie ustawy zasadniczej RP,
- rażące naruszenie przepisów postępowania,
- wadliwą interpretację, błędne zastosowanie norm prawnych,
- błąd w ustaleniach faktycznych
i wniosła o;
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,
- orzeczenie, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa
ewentualnie;
- przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia SKO,
ponadto
- przeprowadzenie badania pod kontem występowania przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.
W piśmie procesowym z dnia [...] E.J. stwierdziła, że występuje o poświadczenie swojego oświadczenia z uwagi na to, że urzędy, instytucje, organy państwowe wymagające przedłożenia powyższych zaświadczeń, uznają jego ważność tylko przez 35 dni od daty jego wystawienia przez Wójta.
Zdaniem skarżącej, wydawanie zaświadczeń regulują przepisy działu VII K.p.a. zaliczane do uproszczonego postępowania administracyjnego - art.217-220 K.p.a. Żądanie wydania zaświadczenia z dnia [...] było zgodne z wymogami art. 217 § 1 K.p.a.
Zaświadczeniom nie przysługuje cecha aktu administracyjnego, nie są decyzjami, ani postanowieniami, w rozumieniu przepisów K.p.a., stanowią samoistną formę żądania poprzez podjęcie czynności faktycznych. Zaświadczenia nie są oświadczeniami woli, lecz oświadczeniami wiedzy, są potwierdzeniem istnienia faktów, okoliczności, stanu prawnego tylko i wyłącznie w dacie jego wydania, nie zmieniają one sytuacji prawnej osoby żądającej, ponieważ poprzez zaświadczenia nie można przyznać, ani ograniczyć żadnych uprawnień. Postępowanie ma charakter gabinetowy i polega na weryfikacji żądania wydania zaświadczenia poprzez pryzmat przesłanek opisanych w art. 217 § 2 K.p.a. Zaświadczenie definiowane jest jako specyficzny dokument czynności materialno-technicznej organu, stanowiący potwierdzenie określonych faktów, jest aktem wiedzy a nie woli organu. Zaświadczenia tej samej treści organy wydają wielokrotnie bez lub po wszczęciu postępowania trwającego 7 dni, każdorazowo po zgłoszeniu żądania osoby o nie się ubiegającej.
Tak więc, zdaniem skarżącej, każde zgłoszone organowi żądanie wydania zaświadczenia takiej samej treści, przez tę samą osobę, jest odrębną sprawą dla organu, a ilość zgłoszonych przez nią żądań, przekłada się wprost na taką samą ilość odrębnych postępowań w sprawie o wydanie zaświadczeń.
Postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia może zakończyć się w trojaki sposób:
1/ poprzez wydanie zaświadczenia o treści zgodnej z żądaną,
2/ poprzez wydanie zaświadczenia o treści odmiennej,
3/ bądź poprzez odmowę wydania zaświadczenia.
Odmowa wydania zaświadczenia następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zaświadczeniom nie przysługuje cecha prawomocności w znaczeniu materialnym - czyli powaga rzeczy osądzonej, co czyni powoływanie się na trwające lub zakończone spory przed sądami o niewydanie zaświadczeń o takiej samej treści, z żądań zgłoszonych w różnych datach, jest niezgodne z przepisami i orzecznictwem NSA.
W związku z wydawaniem zaświadczeń poza ramami postępowania administracyjnego ogólnego, tylko w ramach postępowania uproszczonego, brak jest podstaw do stosowania w jego toku instytucji nadzwyczajnych zawartych w art. 156, art. 145, art. 97 § 1 pkt 4, czy art. 61a § 1 K.p.a.
Zdaniem skarżącej, powyższe wynika wprost z cytowanych wyżej przepisów działu VII i szerokiego orzecznictwa, chociażby z wyroku NSA sygn. akt I SA 268/83 z dnia 28.06.1983 r. nie wspominając już o nowelizacji przepisów w kwestii zaświadczeń, oświadczeń - przyjazny urząd.
Skarżąca podkreśliła, że sprawy opisane w zaskarżonym postanowieniu są dwoma odrębnymi sprawami, wszczętymi z odrębnych żądań, zgłoszonych w odrębnych datach - innym czasie i nie ma tu znaczenia, że w obu przypadkach występowała o zaświadczenie, które ma, czy miało mieć taką samą treść, oba i tak, gdyby zostały wystawione, dawno utraciłyby swoją ważność.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.).
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że bezspornie poświadczenie przez wójta oświadczenia prowadzącego gospodarstwo rolne następuje w prawnej formie zaświadczenia.
Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, uregulowane w Dziale VII K.p.a. – Wydawanie zaświadczeń - (art. 217 – 220), jest rodzajem postępowania administracyjnego o charakterze uproszczonym i odformalizowanym. Zaświadczenie jest urzędowym poświadczeniem określonych faktów lub stanu prawnego, potwierdzającym istnienie uprawnienia lub obowiązku przyznanego lub potwierdzonego wcześniej w decyzji (konstytutywnej lub deklaratoryjnej) bądź w innym indywidualnym akcie prawnym. Jako dokument urzędowy zaświadczenie korzysta z domniemania dwojakiego rodzaju: domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi ( wyrok NSA z 18 marca 2011 r. I OSK 1898/10).
Zaświadczenie jest aktem wiedzy a nie woli organu, nie rozstrzyga więc żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego( wyrok NSA z 26 lutego 2013 r. I OSK 1778/11). Jako akt wiedzy zaświadczenie nie korzysta z res iudicata, co oznacza, że może być wydawane wielokrotnie, bez potrzeby anulowania wcześniejszego zaświadczenia ( wyrok NSA z 29 lutego 2012 r. II GSK 186/11). Kwestia ta nie podlega dyskusji, albowiem wartość zaświadczenia należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej co do faktów lub prawa i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Z takim stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych, skład sądu orzekający w niniejszej sprawie, w całości się zgadza.
W świetle powyższego, powoływanie się przez organy w wydanych postanowieniach na fakt trwania postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia, jako przesłankę odmowy wszczęcia kolejnego postępowania należy uznać za całkowicie bezpodstawne.
Ponadto sąd stwierdza, że skarżąca kilkakrotnie występując z wnioskiem o potwierdzenie jej oświadczenia, za każdym razem składała oświadczenie w innym terminie, co całkowicie znosiło przesłankę tożsamości składanych wniosków.
Zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania poświadczonego oświadczenia o żądanej treści, wydane zostały w oparciu o art.61a § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 § 1 (Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym.
W ocenie sądu, powyższe przepisy nie mają zastosowania do wydawania zaświadczeń, gdyż przepisy Działu VII K.p.a. w tym zakresie stanowią samodzielną i wystarczającą regulację. Po pierwsze, zaświadczenie jest wydawane tylko na żądanie osoby ubiegającej się o nie, a więc nie na wniosek strony lub z urzędu (art.217 § 1), a po drugie postępowanie organu kończy wydanie zaświadczenia, a więc czynność materialno-techniczna (art.218 § 1), bądź odmowa wydania zaświadczenia sformułowana w postanowieniu, na które przysługuje zażalenie (art.219).
W świetle powyższego organy błędnie uznając, że postępowanie w sprawie poświadczenia oświadczenia nie może zostać wszczęte z tego powodu, iż trwają uprzednio wszczęte postępowania, w oparciu o wcześniej złożone wnioski przez tę samą osobę i w tym samym przedmiocie, wydały postanowienia z naruszeniem art. 217 i 219 K.p.a. oraz art. 61a § 1 K.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutów i wniosków zawartych w skardze dodać należy, że sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności wydanych postanowień. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy interpretacja obowiązującego przepisu prawa nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, zaś organ narusza go w sposób oczywisty i nie dający się w żadnej mierze pogodzić z zasadą praworządności. Innymi słowy z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy pozostawienie takiej decyzji ze względu na oczywiste i nie podlegające sporom interpretacyjnym naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest w żadnej mierze możliwe do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Ponadto za rażące naruszenie prawa uznaje się takie naruszenie porządku prawnego, które wywołuje nie akceptowane skutki społeczno-gospodarcze. W ocenie sądu, naruszenie prawa spowodowane wydaniem zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji nie miało tak drastycznego charakteru i nie doprowadziło do skutków nie dających się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym.
Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić zaprezentowaną powyżej ocenę sądu.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło