II SA/Sz 98/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 32, art.17 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.C. od decyzji Burmistrza z dnia [...]– utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji uchylił decyzję przyznającą J.C. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu organ ten podał, że ojciec strony S.W., jako osoba wymagająca opieki w dniu [...] r. został umieszczony na okres [...]-ciu miesięcy w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym. Zdaniem organu, S.W. jest tam objęty całodobową opieką, a odwiedziny i dowożenie choremu jedzenia jest dobrą wolą strony i wynika z obowiązku alimentacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji J.C. podniosła, że ojciec choruje od wielu lat. Po amputacji [...] lekarz zaproponował umieszczenie ojca w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, położonym obok szpitala w [...], w celu dogojenia ran oraz rehabilitacji. Strona wskazała również, że koszty pobytu ojca w zakładzie opiekuńczo-leczniczym ponosi sama, jako jego opiekun. Odwołująca się wyjaśniła, że w okresie szkolnym dojeżdża do ojca autobusem i jest u niego od godz. [...] do godz. [...]. Natomiast w czasie wakacji dojazd ma utrudniony i musi wynajmować ludzi, którzy ją dowożą. Jest wtedy u ojca co najmniej dwie godziny. Częściowo jedzenie przygotowuje w domu i dowozi ojcu. Ponadto zmienia ojcu pieluchy, pomaga mu w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, przenosi na wózek inwalidzki i wychodzi z nim na dwór. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy ww. decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium zacytowało treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wskazało, że art. 17 zawiera również negatywne przesłanki dotyczące przyznania tego świadczenia, które w przedmiotowej sprawie nie mają rozstrzygającego znaczenia. Organ odwoławczy podał dalej, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. nr 214, poz.1407) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pismem z dnia [...] r. organ I instancji został poinformowany przez Dyrektora Szpitala Powiatowego, że osoba wymagająca opieki, zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności – S.W., w dniu [...] r. przyjęty został do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego, a przewidywany termin wypisu to dzień [...] r. Zatem, w ocenie Kolegium, pobyt S.W. w ZO-L miał mieć charakter długotrwały ([...] miesięcy). Ponadto zakład ten zapewnia całodobową opiekę medyczną i pielęgniarską. Z tego względu pomoc innych osób w takim przypadku ma jedynie charakter uzupełniający. Zdaniem organu odwoławczego, już z treści odwołania wynika, że odwołująca się nie sprawowała stałej opieki nad ojcem w okresie jego pobytu w ZO-L (odwiedziny co drugi dzień, spędzała tam nawet pół dnia). Nie była to zatem pomoc stała, ale doraźna. W tej sytuacji Kolegium uznało, że zakres pomocy świadczonej faktycznie przez wnioskodawczynię w okresie pobytu ojca w ZO-L nie wykluczał możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej, a zatem nie wiązał się w sposób oczywisty z koniecznością rezygnacji z pracy. W związku z powyższym w okresie po [...]. przestał istnieć związek przyczynowo-skutkowy między tym, że wnioskodawczyni nie podejmuje pracy, z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad ojcem. Tym samym, w ocenie Kolegium, ustały okoliczności uprawniające stronę do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i dlatego decyzję przyznającą stronie prawo do przedmiotowego świadczenia, wobec zmiany sytuacji rodzinnej, należało uchylić, zgodnie z art. 32 ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] K.W. (matka J.C.) telefonicznie powiadomiła, że jej mąż zmarł w dniu [...] r. w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym. Z rozmowy tej wynikało, że w doraźnej opiece nad S.W. podczas jego pobytu w ZO-L uczestniczyła zarówno ona, jak też córka (J.C.) oraz wnuczka. Na powyższą decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła J.C., podnosząc argumenty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo wskazała, że była jedyną zdrową, dorosłą osobą sprawującą opiekę nad ojcem. Jej matka K.W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...], a córka jest małoletnia – ma [...] lat. Ich wizyty u męża i dziadka S.W. były nieregularne. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. J.C. podtrzymała skargę i dodała, że uzyskała informację, iż w przypadku pokrywania przez nią kosztów pobytu ojca w ośrodku zachowa ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów dojazdu z [...]do Sądu, które wynoszą w jedną stronę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W świetle natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym - jak wynika z treści art. 145 § 1 - Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jego wysokość oraz zasady wypłacania określa art. 17 ww. ustawy. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił w ust. 1, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W art. 17 ust. 5 tej ustawy ustawodawca wymienił przypadki wyłączenia możliwości uzyskania tego świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Analizując powyższy przepis wskazać trzeba, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, w związku z opieką (jak w rozpoznawanej sprawie) nad niepełnosprawnym ojcem nie ma charakteru uznaniowego. Aby je utrzymać, należało spełnić ustawowe przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1 o świadczeniach rodzinnych, a z drugiej strony nie mogły zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 powołanej ustawy. Brak możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ww. ustawy uzależniony jest zatem od faktycznego zapewnienia przez placówkę, w której osoba wymagająca opieki przebywa całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu oraz od tego, jaki charakter ma ta placówka. Z brzmienia bowiem tego przepisu wynika, że umieszczenie osoby niepełnosprawnej w zakładzie opieki zdrowotnej znosi wyłącznie z art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) nie zawierają definicji zakładu opieki zdrowotnej, natomiast w art. 3 pkt 7 mowa jest jedynie o instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, co oznacza: dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. W świetle powyższego konieczne było zatem ustalenie, jakiego rodzaju placówką jest Zakład Opiekuńczo-Leczniczy, do którego został skierowany S.W. Takich ustaleń zabrakło w rozpatrywanej sprawie. Kategoryczne bowiem ustalenie faktu przebywania ojca skarżącej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, który jest zarazem zakładem opieki zdrowotnej, wyłączonym z katalogu zawartego w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ww. ustawy przesądzałoby o możliwości rozstrzygnięcia w sprawie zgodnie z wnioskiem skarżącej. W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwalał na przyjęcie stanowiska o braku podstaw do przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. Uchylając się od poczynienia ustaleń w tym zakresie organy orzekające w sprawie naruszyły regulację art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Nie przesądzając o końcowym wyniku postępowania, wskazane powyżej naruszenia stanowią wytyczne dla organu, w jakim kierunku powinno zmierzać ponowne rozpoznanie sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 ww. ustawy.