II SA/Sz 982/24
WyrokWSA w Szczecinie2025-03-27
Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Marzena Iwankiewicz, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zarzucie w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczące obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym, zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie wymagalności obowiązku i prawidłowości podstawy prawnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa i jest bezpośrednio wykonalny. Brak dostarczenia przez skarżącą dokumentów potwierdzających przeciwwskazania do szczepień, a także fakt, że dziecko nie zostało poddane wszystkim wymaganym szczepieniom, uzasadniały wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w tym Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ponieważ obowiązek szczepień realizuje ważne cele społeczne, takie jak ochrona zdrowia publicznego i ochrona praw innych osób, a ingerencja w prawo do prywatności jest uzasadniona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. K. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku szczepienia małoletniej córki skarżącej. Skarżąca kwestionowała wymagalność obowiązku, podstawę prawną egzekucji oraz prawidłowość doręczenia upomnienia. Organy administracji uznały obowiązek za wymagalny, wskazując na brak przeciwwskazań zdrowotnych i uchylanie się skarżącej od jego wykonania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 25 października 2024 r. nr NEP.906.54.2024 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę
Postanowieniem z 5 sierpnia 2024 r., na podstawie art. 34 § 2 pkt 1, art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), art. 123 ustawy
z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako "k.p.a."), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. (dalej jako "wierzyciel"), oddalił wniesiony przez E. K. opiekuna prawnego małoletniej H. K., dalej jako ("skarżąca", "zobowiązana") zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 13 czerwca 2024 r., nr 29/2024.
W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel ustosunkował się do zarzutu skarżącej dotyczącego określenia w tytule wykonawczym obowiązku niezgodnie
z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zauważył, że obowiązek wykonania szczepienia wynika wprost z przepisów prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (dalej: "u.z.z.z."), który to przepis został wskazany w tytule wykonawczym. Wskazany w upomnieniu art. 17 ust 1 ww. ustawy, mówi o obowiązku poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym a badanie lekarskie kwalifikacyjne jest elementem tego obowiązku,
w związku w powyższym, nie ma konieczności przywołania w upomnieniu
art. 17 ust. 2 i 4 ww. ustawy.
Wierzyciel nie podzielił zarzutu dotyczącego brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. art. 15
§ 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu. W dniu wydania upomnienia, organowi nie był znany numer PESEL zobowiązanej. Brak wskazania numeru PESEL nie powoduje unieważnienia upomnienia.
Jak zauważył wierzyciel, w dniu wydania upomnienia, tj. 15 listopada 2022 r. dziecko skarżącej miało ukończony 4 rok życia i podlegało obowiązkowym szczepieniom: p/gruźlicy (dawka jednorazowa), p/ wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (dawka II, III), p/ błonicy, tężcowi i krztuścowi (dawka I, II, III, IV), poliomyelitis (dawka I, II, III), inwazyjnemu zakażeniu Haeomophilus Influenzae typu b (dawka I, II, III, IV), inwazyjnemu zakażeniu Streprococcus pneumoniae (dawka I, II, III), p/ odrze, śwince i różyczce (dawka I). Natomiast w dniu wydania tytułu wykonawczego, tj.
13 czerwca 2024 r. dziecko skarżącej ukończyło 6 rok życia i zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na rok 2024, nie podlegało obowiązkowi szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haeomophilus Influenzae typu b oraz inwazyjnemu zakażeniu Streprococcus pneumoniae, które zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077 ze zm., dalej zwane: "rozporządzeniem z 27 września 2023 r.") jest wymagalne do ukończenia przez dziecko 5 roku życia.
Wierzyciel nie podzielił zarzutu: braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepień ochronnych, braku wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, braku wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej oraz prawnej określenia wymagalności obowiązku. Stwierdził, że sama skarżąca wskazała, iż u jej dziecka przeprowadzono dwa badania kwalifikacyjne przed szczepieniem, a w przesłanej dokumentacji brak jest informacji o stwierdzeniu przeciwskazań do szczepień. W wypisie z 6 maja 2024 r. ustalono indywidualny kalendarz szczepień, natomiast matka nie wyraża zgody na szczepienia. Brak jest również w dokumentacji medycznej informacji o przeciwskazaniach zdrowotnych. Wierzyciel podniósł,
że podstawę prawną określenia wymagalności obowiązku wskazał ustosunkowując się do pierwszego zarzutu.
Dalej wierzyciel ustosunkował się do zarzutu skarżącej o naruszeniu przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez przystąpienie do egzekucji podczas, gdy tytuł nie spełniał wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj. niewłaściwie została podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym z pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z., wskazanie jako podstawy prawnej art 17 ust. 11 u.z.z.z., który został uznany za niezgodny z Konstytucją, błędnie wskazana zostala przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawa prawna powadzonej egzekucji.
Organ wyjaśnił, że Program Szczepień Ochronnych wynika bezpośrednio z przepisu prawnego jakim jest ustawa u.z.z.z. i terminy szczepień w nim zawarte obowiązują wszystkie osoby mieszkające w Polsce, za wyjątkiem osób odroczonych od szczepień z powodu przeciwskazań zdrowotnych. W upomnieniu wskazano prawidłowo art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 wskazanej ustawy. Nie ma konieczności wskazania w upomnieniu ust. 2 i 4. Ponadto art. 17 ust 11 u.z.z.z. jest wskazany prawidłowo w upomnieniu. Organ zwrócił uwagę, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikających z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 nie uchylił art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Artykuł 27 u.z.z.z. wskazuje elementy składowe tytułu wykonawczego m.in. wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji, które to podstawy zostały wskazane w tytule nr 29/2024.
Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie wierzyciela z 5 sierpnia 2024 r., któremu zarzuciła naruszenie:
1. art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z., poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu, w szczególności poprzez nieuwzględnienie faktu niewydania przez lekarza orzeczenia o wykluczeniu przeciwskazań do szczepień ochronnych oraz braku zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;
2. art. 17 ust. 2 u.z.z.z., poprzez stwierdzenie wymagalności obowiązku pomimo niewykluczenia przeciwskazań do szczepienia oraz braku w dokumentacji medycznej jakiejkolwiek informacji o braku przeciwskazań do wykonania szczepienia oraz poprzez ustalenie istotnych faktów w tym zakresie nie na podstawie orzeczenia lekarskiego, ale niezweryfikowanej informacji uzyskanej od pielęgniarki Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ);
3. art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., poprzez uznanie, że zobowiązanej zostało skutecznie doręczone upomnienie, pomimo iż wymagalność obowiązku została w upomnieniu oparta na podstawie prawnej § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia
2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który to przepis
w dniu 9 maja 2023 r. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 81/19, został uznany za niezgodny z Konstytucją;
4. art. 29 § 2 u.p.e.a, poprzez uznanie w szczególności, że podstawa prawna obowiązku została prawidłowo wskazana pomimo powołania się na przepis art. 17 ust. 11 u.z.z.z. i wskazanie w uzasadnieniu na Program Szczepień Ochronnych ogłaszany w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego, który nie może stanowić podstawy obowiązku nakładanego na obywatela i tym samym przyjęcie,
że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej córki zobowiązanej, określony
w zakresie zwłaszcza podania poszczególnych dawek szczepionek na podstawie komunikatu GIS, jest wymagalny.
Skarżąca wniosła o "umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, ewentualnie o jego zawieszenie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy".
Postanowieniem z 25 października 2024 r., nr NEP.906.54.2024, Zachodniopomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie, dalej jako: ("Wojewódzki Inspektor Sanitarny" lub "organ odwoławczy"),
po rozpatrzeniu zażalenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 123 i 144 k.p.a.
w zw. z art. 18, art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, pkt 4 oraz pkt 6 lit. c, art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
(Dz. U. z 2024 r., poz. 416 ze zm.), uchylił w całości postanowienie wierzyciela
z 5 sierpnia 2024 r. i orzekł w ten sposób, że:
1. oddalił wniesione zarzuty braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a), braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a) oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a)
2. umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia przypominał, że w piśmie
z 9 lipca 2024 r. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu
o tytuł wykonawczy z 13 czerwca 2024 r. skarżąca podniosła następujące zarzuty:
1. "określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego
z przepisu prawa, tj. art. 17 ust 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, 90, dalej: uz.z.ch.), poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia,
2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 upea brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r.
w sprawie danych zawartych w upomnieniu,
3. brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwskazań
do szczepień ochronnych, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej oraz prawnej określenia wymagalności obowiązku,
oraz podniosła zastrzeżenie niemieszczące się w zamkniętym katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a., tj.
4. naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnienia wymogów określonych w art. Tl ww. ustawy, tj.:
a) niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm.),
b) wskazanie jako podstawy prawnej obowiązku art. 17 ust. 11 uzzch, który został uznany za niezgodny z Konstytucją,
c) błędnie wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawa prawna prowadzonej egzekucji".
Organ odwoławczy stwierdził, że wierzyciel orzekł odnośnie wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą, nie zaś wyłącznie odnośnie tych wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. zawierającym zamknięty katalog podstaw do wniesienia zarzutów. Dlatego w oparciu o wskazany przepis organ II instancji orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia oraz umorzył postępowanie w zakresie rozstrzygnięcia wierzyciela odnoszącego się do pkt 4 zażalenia strony.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że podstawa prawna prowadzonej egzekucji administracyjnej została przedstawiona skarżącej zarówno w tytule wykonawczym
z 13 czerwca 2024 r., jak i w poprzedzającym go upomnieniu z 15 listopada 2022 r.
Odnosząc się do punktów 1 i 2 zażalenia dotyczących nieuwzględnienia faktu niewydania przez lekarza orzeczenia o wykluczeniu przeciwskazań do szczepień ochronnych oraz braku zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych
u małoletniej był wymagalny w dniu wystawienia wskazanego wyżej tytułu wykonawczego oraz wydania przez wierzyciela postanowienia z 5 sierpnia 2024 r. Wskazuje na to m.in. dokumentacja z Poradni Rodzinnej, wykazująca małoletnią córkę skarżącej, jako dziecko, u którego nie wykonano wszystkich wymaganych szczepień ochronnych. Potwierdza ten fakt również Raport
o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych za III kwartał 2024 r. złożony przez ww. Poradnię, w którym dziecko skarżącej nadal wykazywane jest jako osoba, u której nie dopełniono obowiązku szczepień ochronnych.
Dalej organ odwoławczy podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z., jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie RP, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące (z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych), która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy (art. 17 ust. 1a). Zaznaczył, że jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia, natomiast w dołączonej dokumentacji brak jest dowodów wskazujących na istnienie długotrwałych przeciwskazań do szczepień u dziecka skarżącej. Wskazał, że przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz na dzień wydania niniejszego orzeczenia określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r., w szczególności Załącznik 1 do rozporządzenia oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego.
Według Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, nie znajduje uzasadnienia merytorycznego stwierdzenie przez skarżącą, że w związku z niewykluczeniem wszystkich przeciwskazań do stosowania szczepionki obowiązek szczepień jest niewymagalny, albowiem – jak podniósł organ - szczepienie ochronne poprzedzone jest konsultacją lekarską, podczas której oceniany jest stan zdrowia dziecka
w oparciu o aktualną wiedzę medyczną lekarza. Jednocześnie zauważył, że znajdujący się w dokumentacji indywidualny kalendarz szczepień dziecka wskazuje proponowany przez lekarza schemat szczepień. Pomimo jego wystawienia skarżąca nadal nie zrealizowała obowiązku szczepień ochronnych u swojej córki. W dniu wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego z 13 czerwca 2024 r., małoletnia córka skarżącej, miała 6 lat i 3 miesiące i za wyjątkiem I dawki "wzw typu B", nie miała wykonanych żadnych szczepień ochronnych. Rodzice dziecka nie przedstawili aktualnego zaświadczenia o czasowym lub długotrwałym odroczeniu szczepień, czy zaświadczenia od lekarza specjalisty stwierdzającego przeciwskazania do szczepień, a także zaświadczenia stwierdzającego dokonanie immunizacji w innej placówce. Powyższe wskazuje wprost na uchylanie się od tego obowiązku, zatem wystawienie tytułu wykonawczego było zasadne, a obowiązek nałożony na skarżącą dokonania immunizacji dziecka, istniał w chwili wydawania przedmiotowego tytułu i nadal istnieje. Ponadto obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, co – jak stwierdził organ - wykazał powyżej.
Odnosząc się do punktu 3 zażalenia zawierającego zarzut dotyczący braku skutecznego doręczenia upomnienia przez wierzyciela, Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na dzień wystawienia upomnienia określało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a o wymagalności obowiązku przesądzała treść komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (zwanego dalej: GIS), wydanego w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Natomiast w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania tytułu wykonawczego z 13 czerwca 2024 r. oraz postanowienia wierzyciela z 5 sierpnia 2024 r., a także niniejszego postanowienia, (tj. po wejściu w życie w dniu 01.10.2023 r.) obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r., w szczególności Załącznik 1 do tego rozporządzenia oraz Charakterystyka Produktu Leczniczego.
Zdaniem organu odwoławczego, zmiana przepisów po wystawieniu upomnienia nie spowodowała, że obowiązek szczepień ochronnych stał się niewymagalny - zmieniły się jedynie przepisy prawne go określające. Nie można zatem zgodzić się z zobowiązaną, że upomnienie nie zostało skutecznie doręczone.
Jednocześnie w nawiązaniu do kwestii wskazanej w zażaleniu w punkcie 4, organ odwoławczy stwierdził, że kwestie w tym punkcie podniesione nie mogą być rozpatrywane, ponieważ nie mieszczą się w zamkniętym katalogu sytuacji, które mogą być podstawą wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy zaznaczył, że wierzyciel obowiązku, prawidłowo sformułował w tytule wykonawczym z 13 czerwca 2024 r. oraz w poprzedzającym go upomnieniu z 15 listopada 2022 r., obowiązujące na dzień ich wydania, podstawy prawne i treść obowiązku, ustalając zakres szczepień niezrealizowanych u dziecka skarżącej. Natomiast w nawiązaniu do zgłoszonego w 4 punkcie zażalenia naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a., wobec wejścia
w życie rozporządzenia o szczepieniach ochronnych, organ odwoławczy poinformował, że kwestia zaliczenia komunikatu GIS do katalogu źródeł prawa straciła na aktualności, a tym samym jej rozpatrywanie jest bezprzedmiotowe.
Skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższe postanowienie organu II instancji z 25 października 2024 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.z., poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniej nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, a co więcej, małoletnia posiada zaświadczenie o przeciwwskazaniach do poddania jej szczepieniom,
2. art. 33 § 2 pkt 1c u.p.e.a. w zw. z (rozporządzeniem) Ministra Zdrowia w sprawie szczepień ochronnych z 27 września 2023 r., poprzez określenie obowiązku zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia, które zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego,
3. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanej - kiedy obowiązek zaszczepienia jej córki przeciw poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek szczepień u małoletniej jest wymagalny i może być wykonany, jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumpcji,
4. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego,
5. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego,
6. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych naruszenie art. ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie,
iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty. Nadto skarżąca w uzasadnieniu skargi wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia jako niezgodnego z art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z. z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz
art. 68 ust. 1,2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 uz.z.z. oraz w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikła "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób
u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie skarżąca wniosła o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
o wykładnię treści art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sprawa jako dotycząca postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym i kończącego postępowanie podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd uznał, iż nie ma powodu, aby sprawę niniejszą rozpoznać na rozprawie. Skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pisma procesowe zawierają sformułowane z przywołaniem przepisów prawa zarzuty, a także argumentację na ich poparcie, stanowisko skarżącego i organu zostało przedstawione w sposób jasny i klarowny, nie było zatem, w ocenie Sądu, podstaw do skierowania sprawy na rozprawę.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie objęte jest postanowienie wierzyciela wydane w sprawie egzekucji administracyjnej w odniesieniu
do obowiązku poddania małoletniej córki skarżącej obowiązkowi szczepień ochronnych.
Nie jest przy tym sporne, że wystawienie tytułu egzekucyjnego z 13 czerwca 2024 r., nr 29/2024, nastąpiło po potwierdzeniu, że dziecko skarżącej nie zostało poddane szczepieniom ochronnym przeciw: gruźlicy (dawka jednorazowa), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (dawka II i III), błonicy tężcowi i krztuścowi (dawka I, II, II, IV), poliomyelitis (dawka I, II, III), odrze, śwince i różyczce (dawka I).
Jednocześnie skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego
nie dostarczyła tego rodzaju zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka, które mogłoby prowadzić do uznania braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Jak wynika z okoliczności sprawy, dla dziecka skarżącej został ustalony indywidualny kalendarz szczepień. Z informacji przedstawionej w piśmie z 6 listopada 2023 r. z Poradni Rodzinnej do której przynależy córka skarżącej wynika, że córka skarżącej została zarejestrowana do szczepienia 10 stycznia 2024 r.
Z adnotacji urzędowej organu I instancji z 13 czerwca 2024 r. wynika, że u dziecka skarżącej nie zostały uzupełnione szczepienia ochronne. Tak więc na dzień wystawienia upomnienia z 15 listopada 2022 r. oraz tytułu wykonawczego
z 13 czerwca 2024 r. skarżąca uchylała się od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Sąd zauważa, że w załączeniu do skargi znajduje się zaświadczenie lekarskie z 3 sierpnia 2024 r. wskazujące, na czasową niemożność poddania dziecka skarżącej, jednakże nie jest do dowód na długotrwałą niemożność poddania dziecka immunizacji. Zaświadczenie to nie może więc podważyć ustalenia że w okresie zakreślonym zaskarżonym postanowieniem, skarżąca uchylała się od poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Stąd przedmiotowe zaświadczenie nie mogło mieć wpływu na wynik kontrolowanej sprawy.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel zaś wydaje postanowienie,
w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Skarżąca zarzuciła organowi błędne zastosowanie w zaskarżonym postanowieniu przepisów, skutkujące uznaniem, że obowiązek podania małoletniej córki skarżącej poszczególnych dawkom szczepionek stał się wymagalny.
Sąd wyjaśnia, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika
z mocy prawa. W tytule wykonawczym wskazano w sposób wystarczający właściwe przepisy prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 i ust. 11 u.z.z.z. oraz
rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych
w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.).
Z powyższych przepisów wynika, że obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba niż ta, której ten obowiązek dotyczy.
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym.
Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane
w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3).
Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy
do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).
Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z. urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.
Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. i obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Rozporządzenie to określiło:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;
3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;
4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;
5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;
6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;
7) wzory:
a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
b) książeczki szczepień,
c) karty uodpornienia;
8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;
9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;
10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania.
I tak, wskazane rozporządzenie określa w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr [...] do rozporządzenia.
Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, wynika, że skarżąca uchylała się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych u małoletniej córki skarżącej. Jednocześnie brak w tej dokumentacji dowodów na długotrwałe odroczenie obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka, jak również dokumentów potwierdzających zwiększone ryzyko wystąpienia u dziecka niepożądanego odczynu poszczepiennego. Dziecko skarżącej zostało objęte indywidualnym kalendarzem szczepień, jednakże nie zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zaświadczenie lekarskie dołączone do skargi nie wskazuje na istnienie długotrwałej przeszkody, uniemożliwiającej egzekwowanie obowiązku poddania córki skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Powyższe świadczy o tym, że skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Podkreślenia wymaga, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem ustawowym. Uchybienie termu obowiązkowi powoduje w konsekwencji konieczność jego wyegzekwowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11 wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.
W odniesieniu do zarzutu skargi, co do wymagalności obowiązku szczepień małoletniej córki skarżącej w oparciu o rozporządzenie Ministra Zdrowia
z 27 września 2023 r., które według skarżącej - zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, to w ocenie Sądu zarzut ten jest niezasadny. Należy jeszcze raz podkreślić, że sam obowiązek szczepień wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Jego realizacja odbywa się zaś według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z. W komunikacie tym wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Podstawą jednak obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Z przepisu tego, jak i z innych obowiązujących źródeł prawa, w tym przepisów Konstytucji RP, nie wynika, aby przy egzekwowaniu obowiązku szczepień ochronnych organ miał obowiązek uwzględniać podnoszone przez skarżącą
kwestie jak: bazowanie na dobrowolności szczepień i "świadomej zgody na wykonanie tej procedury medycznej", uwzględnianie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, badanie zachorowalności, wystąpienia Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP), brak celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek. Sąd nie dostrzega wadliwości przedmiotowego rozporządzenia
z powodu nieuwzględnienia w nim aspektów podnoszonych przez skarżącą. Stąd podniesiony skargą zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 33 § 2 pkt 1 c u.p.e.a. w zw. z rozporządzeniem z 27 września 2023 r. okazał się nietrafny.
Sąd zaznacza, że jedynie określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, pozostawione zostało regulacji w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2547/18).
Ocena powyższa pozostaje aktualna również po wydaniu powołanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym stwierdzono, że artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki winno być unormowane wyłącznie rozporządzeniem, a sytuacja, w której treść obowiązku szczepienia jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP), jest niedopuszczalna. Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału – wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy – nie zaś art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, jak i § 5 rozporządzenia jako takich – zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał podkreślił, że wyrok nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być – w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa – wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
W tym zakresie Trybunał wyjaśnił, że z uwagi na to, iż wyrok w niniejszej sprawie nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznano za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.
Zdaniem Sądu, wskazana przez Trybunał Konstytucyjny konieczność zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez Trybunał przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.
Reasumując, w świetle powyższych rozważań, Sąd nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie choroby objęte tytułem wykonawczym są objęte obowiązkowym szczepieniem ochronnym, a córka skarżącej – jako osoba małoletnia – podlega obowiązkowi tych szczepień (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 265/23; wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 148/23).
Zdaniem Sądu, powyższe wskazuje, że w świetle obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania córki skarżącej szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym, a skarżącą obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia i ogłaszanych corocznie Programów Szczepień Ochronnych.
Z dokumentacji dostępnej organowi wynika, że dziecko skarżącej zostało poddane immunizacji tylko jedną dawką szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Prawidłowe jest stanowisko organu I instancji, iż skoro w dniu wydania upomnienia z 15 listopada 2022 r. córka skarżącej miała ukończony 4 rok życia, to podlegała obowiązkowym szczepieniom: p/gruźlicy (dawka jednorazowa), p/ wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (dawka II, III), p/ błonicy, tężcowi i krztuścowi (dawka I, II, III, IV), poliomyelitis (dawka I, II, III), inwazyjnemu zakażeniu Haeomophilus Influenzae typu b (dawka I, II, III, IV), inwazyjnemu zakażeniu Streprococcus pneumoniae (dawka I, II, III), p/ odrze, śwince i różyczce (dawka I). Natomiast skoro w dniu wydania tytułu wykonawczego
z 13 czerwca 2024 r. córka skarżącej ukończyła 6 rok życia, to zgodnie z PSO na rok 2024 nie podlegała obowiązkowi szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haeomophilus Influenzae typu b oraz inwazyjnemu zakażeniu Streprococcus pneumoniae, bowiem zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia
z 29 września 2023 r. jest wymagalne do ukończenia przez dziecko 5 roku życia. Skoro zatem córka skarżącej (ur. 12 marca 2018 r.) w dniu wystawienia tytułu wykonawczego miała ukończony 6 rok życia, a tak więc była zobowiązana do przyjęcia dawki szczepienia przeciwko chorobom wskazanym w tytule wykonawczym. Wymienione w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane
w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 i § 3 rozporządzenia.
W rezultacie jako niezasadne należało zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniej córki skarżącej w kontekście osiągnięcia przez nią przedziału wiekowego.
Mając na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia
za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 8,
art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organ w sposób wyczerpujący
i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii podnoszonych w zażaleniu.
W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku skarżącej szczepionek.
Nie można także podzielić argumentacji, że doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.
W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 k.r.o. - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16).
Wskazać również należy, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak Trybunału ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, że ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżącej nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).
W rezultacie Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze.
Z wymienionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło