II SAB/Sz 10/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), , Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. i S. S. na bezczynność Spółki A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie sądowe, II. zasądzić od Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Pismem z dnia [...] r. M. i S. S. , reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego Ł. B. , wezwali E. do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, składającej się z działek rolnych o numerze [...] położonych w miejscowości R. stanowiących ich własność oraz ustanowienia na nieruchomościach służebności przesyłu, za wynagrodzeniem. Na wymienionych działkach przebiegają bowiem – według skarżących - linie elektroenergetyczne, wchodzące w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez E. Tym samym pismem M. i S. S. , wystąpili do E. o udostępnienie, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy wyżej opisanych linii energetycznych. W odpowiedzi na powyższe pismo E. odnosząc się do żądanych przez stronę kserokopii dokumentów poinformowała stronę, że nie jest organem administracji rządowej ani samorządowej, w związku z czym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają do niej zastosowania. Spółka uznała, że nie jest zobowiązana do udzielenia wnioskowanych informacji, gdyż stanowią one wewnętrzną tajemnicę Spółki. Pismem z dnia [...] r. M. i S. S. ponownie skierowali do E. wniosek o udostępnienie opisanej powyżej informacji publicznej. E. odpowiedziała na powyższe żądanie pismem z dnia [...] r. informując wnioskodawcę, że istnieje możliwość wglądu do dokumentów dotyczących lokalizacji i budowy sieci energetycznej na przedmiotowym gruncie jedynie w siedzibie Rejonu Spółki. W kwestii udostępnienia kserokopii dokumentów Spółka poinformowała stronę, że nie wykonuje usług kserograficznych. Kolejnym pismem z dnia [...] r. M. i S. S. zwrócili się do Spółki A. o przesłanie drogą poczty elektronicznej skanów żądanych dokumentów, do których wgląd mieliby możliwość w siedzibie Rejonu. Skarżący poinformowali w tym piśmie, że w przypadku odmowy skierują skargę do sądu administracyjnego. Pismem z dnia [...] r. M. i S. S. reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego Ł. B. , w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność E. , polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że do dnia jej sporządzenia nie otrzymali jakichkolwiek z wnioskowanych kserokopii dokumentów (decyzji) w żądanej przez nich formie, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym wnieśli o stwierdzenie bezczynności E. oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji publicznej w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę E. wniosła o oddalenie skargi, ewentualnie umorzenie postępowania. Spółka podała, że po zapoznaniu się z przedmiotową skargą dokonała szczegółowej analizy sprawy oraz ponownego badania będących w jej posiadaniu dokumentów. Podjęte działania doprowadziły do zgromadzenia kilku informacji prostych, jednak nie ma wśród nich wnioskowanych przez skarżącego decyzji, stanowiących wprost podstawę lokalizacji i budowy opisanych urządzeń energetycznych. W związku z powyższym, w dniu [...] r. do skarżących została skierowana informacja o braku w zasobach archiwalnych żądanych decyzji. Udzielona informacja usunęła, zdaniem Spółki, ewentualny stan bezczynności. Do skargi Spółka dołączyła pismo z dnia [...] r., zatytułowane "Informacja w sprawie dostępu do informacji publicznej", skierowane do pełnomocnika skarżących, zwierające oświadczenie, że Spółka nie posiada dokumentów, które można zidentyfikować wprost jako wnioskowane przez skarżących decyzje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje, m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach, które wskazane zostały w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a., tj. w sprawach, w których organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia, czy też innego aktu lub czynności, w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym także interpretacji podatkowej i z różnych przyczyn nie podejmuje się załatwienia sprawy. Z tego względu przysługuje stronie prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, tak jak w niniejszej sprawie, na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Obojętne przy tym jest, czy brak reakcji organu spowodowany był opieszałością w załatwieniu sprawy, czy wynikał z uznania przez organ, że występują przesłanki negatywne do załatwienia sprawy. Wskazać przy tym należy, że zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 667/11, Lex nr 969478). Kierując się tą zasadą uznać należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. W następnej kolejności koniecznym stało się ustalenie, czy żądanie udzielenia wnioskowanej przez M. i S. S. informacji mieści się w obszarze definiowanym jako informacja publiczna, a także, czy istniał prawny obowiązek E. do spełnienia żądania skarżących. Jest to istotne ze względu na fakt, że wniosek nie został skierowany do organu administracji publicznej, lecz do przedsiębiorcy branży energetycznej. Przedmiotowa skarga dotyczy bezczynności w zakresie udostępnienia przez E. , kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych (w przypadku ich istnienia). Należy podkreślić, że w art. 61 § 1 Konstytucja RP stworzono jawne przesłanki funkcjonowania państwa i tak, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Uszczegółowienie oraz rozwinięcie art. 61 Konstytucji RP w wymiarze materialnoprawnym i proceduralnym znalazło swoje odzwierciedlenie w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.". W świetle art. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Według orzecznictwa sądowego, prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, a prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już będącej w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i nie może być utożsamiane z prawem do inicjowania działań mających na celu wytworzenie informacji jakościowo nowej. Powyższe uprawnia do przyjęcia, że wniosek zainteresowanego rodzi po stronie określonego podmiotu obowiązek udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, gdy ta informacja publiczna znajduje się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 736/12, opubl. w Lex nr 1216575). Informację publiczną stanowi także treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich, z uwzględnieniem, aby ta konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej i odnosiła się do sfery faktów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 28/08, - opublikowany na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc zatem pod uwagę tak określony przedmiot informacji publicznej uznać należało, że żądanie M. i S. S. dotyczy tego rodzaju dokumentów, które mają charakter informacji publicznej. Dopuszczalność tego rodzaju żądania potwierdza stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne, które uznaje, że dokumenty obejmujące lokalizację i budowę sieci energetycznej są informacjami publicznymi, do których znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznych (por. wyrok WSA w Poznaniu 20 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SAB/Po 87/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 70/12, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 78/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Po 88/12 - opublikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Żądanie skarżących było przy tym sprecyzowane w sposób umożliwiający załatwienie wniosku, zawierało bowiem skonkretyzowanie danych dotyczących sieci elektroenergetycznej dla oznaczonych numerami i zlokalizowanych działek, co wystarczało aby udzielić informacji prostej w postaci udostępnienia kopii konkretnej/konkretnych decyzji, w przypadku ich istnienia. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Zdaniem Sądu, podmiot, jakim jest E. zajmujący się m.in. dostawą energii elektrycznej, realizuje zadania publiczne w sektorze energetycznym (dostaw paliw i energii). Uznaje się, że przedsiębiorstwa energetyczne posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej, co znajduje swoje odzwierciedlenie w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059). Stanowisko takie prezentuje także orzecznictwo (por.: wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 851/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 67/12; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 14/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 268/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do realizacji zadań publicznych służy przedsiębiorstwu energetycznemu właśnie sieć linii energetycznych oraz urządzenia związane z wytwarzaniem i dystrybucją energii elektrycznej, zatem i decyzje stanowiące podstawę ich lokalizacji i budowy dotyczą realizacji zadania publicznego przez inwestora i jego następców prawnych – w tym przypadku E. Nie zachodzą tym samym przeszkody do uznania E. za podmiot określony w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Warto w tym miejscu przedstawić pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyja osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub w ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Uznać zatem należało, że żądanie informacji, o których mowa we wniosku skarżących wymagało załatwienia przez E. w sposób, jaki przewidują to przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej organ winien ocenić żądanie udzielenia informacji publicznej pod kątem tego, czy stanowi ona informację publiczną w rozumieniu ustawy i czy dana informacja znajduje się w jego posiadaniu, a następnie podjąć, w ustawowym terminie, alternatywnie czynności : - udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10), - odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1), - umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1). Natomiast w przypadku, gdy organ administracji publicznej nie dysponuje żądanymi informacjami, nie wydaje decyzji, ale winien odpowiedzieć na wniosek zainteresowanego i poinformować wnioskodawcę o nieposiadaniu danej informacji publicznej. Informacja ta jest również informacją publiczną i winna być udzielona w określonych przepisami terminach (por. M. Bidziński, M.Chmaj i P.Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej Komentarz, C.H.Beck Warszawa 2010 str. 151). W niniejszej sprawie Spółka udzieliła skarżącym w dniu [...] r. (po wniesieniu skargi) pisemnej informacji o nieposiadaniu żądanej informacji publicznej w swoich zasobach. Wskazać należy, że według przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 P.p.s.a.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność - dotyczy to także sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do ustalenia, czy właściwy w sprawie podmiot pozostaje w zwłoce w załatwieniu wniosku. Dopiero załatwienie sprawy w sposób wyżej nakreślony, powoduje ustanie stanu bezczynności. Sąd rozpatrując skargę dotyczącą bezczynności bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dniu wniesienia skargi oraz w dacie orzekania. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że do dnia wniesienia skargi E. nie załatwiła wniosku skarżących w terminie oraz w sposób ustawowo przewidziany i pozostawała w zwłoce, czyniąc zasadnym zarzut skargi o pozostawaniu podmiotu zobowiązanego w stanie bezczynności. Dopiero po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny sprawy uległ zmianie. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] r., E. przesłała pełnomocnikowi skarżących odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Powyższa okoliczność miała decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ze skargi na bezczynność. W uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (opubl. w ONSAiWSA 2009/4/63), stwierdzono, że w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., organ załatwi sprawę, w sposób prawem przewidziany, co do której załatwienia pozostawał w bezczynności, to postępowanie sądowe wywołane na skutek skargi staje się bezprzedmiotowe i zastosowanie powinien znaleźć w takiej sytuacji art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Bezprzedmiotowość postępowania wiąże się bowiem z sytuacjami, gdy zaistniały zdarzenia uniemożliwiające osiągnięcie celu postępowania, albo zaistniały zdarzenia powodujące, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że stan bezczynności Spółki ustał, co konsekwencji skutkować powinno wydaniem orzeczenia o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w tejże w sprawie. Z tego względu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w pkt I postanowienia. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł w pkt II postanowienia na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a.