II SAB/Sz 14/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. O. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zbadania zasadności zwolnienia ze służby p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r., sygn. akt II SAB/Sz 14/11 umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi R. O. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zbadania zasadności zwolnienia ze służby. Pismem z dnia [...] r. stowarzyszenie zwykłe A. wniosło o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi R. O. Do wniosku załączono formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Na wezwanie Sądu stowarzyszenie dołączyło do akt wypis z ewidencji stowarzyszeń zwykłych oraz regulamin stowarzyszenia. Postanowieniem z dnia 31 maja 2011 r. w wyniku rozpoznania wniosku stowarzyszenia A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o dopuszczeniu ww. stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi R. O. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że stowarzyszenie nie posiada jakichkolwiek środków ruchomych lub nieruchomych, także finansowych. Stowarzyszenie nie zbiera składek i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów zatrudnienia zawodowego prawnika z wyboru. Działa na zasadach non profit i pro publico bono. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stowarzyszenie zwykłe A., które jest uczestnikiem niniejszego postępowania, jak wynika z akt sprawy, jest stowarzyszeniem zwykłym.Zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Należy mieć na uwadze, że w § 8 pkt 2 regulaminu wnioskodawcy zagwarantowano możliwość pobierania składek. Wnioskodawca chcąc realizować swą statutową działalność musi zatem liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W postanowieniu z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 271/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc Państwa, a więc ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym przypadku poczynić wszelkie możliwe czynności, które pozwolą mu na uiszczenie kosztów sądowych i dopiero wtedy, gdy poczynione w ten sposób czynności okazałyby się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc Państwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonej w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd podziela, powyżej przedstawione, stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić należy, że stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku, np. poprzez zwiększenie liczby członków, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach, oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek przez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową. Stowarzyszenie może również tak podnieść liczbę członków, że nie nastąpi jego przekształcenie, jednakże wpłynie to na zwiększenie dochodów ze składek, co poprawi sytuację finansową stowarzyszenia. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszeniach, ale nie gwarantuje stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Skarb Państwa. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą z powodów od siebie niezależnych pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom, które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków lub dysponując nimi zaniechały przeznaczania ich na koszty postępowania sądowego. W ocenie Sądu Stowarzyszenie A., we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wskazało przeszkód, które uniemożliwiałyby prowadzenie działalności gospodarczej lub pobieranie składek członkowskich. Natomiast, w uzasadnieniu wniosku wskazało, że występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. Zdaniem Sądu, skoro stowarzyszenie chce aktywnie realizować swoje cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się korzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że stowarzyszenie nie wykazało, że spełniona została przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. pozwalająca na przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.