II SAB/Sz 3/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. C. na bezczynność Spółki A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia I. umorzyć postępowanie sądowe, II. zasądzić od Spółki A. na rzecz skarżącego S. C. kwotę [...] (słownie [...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego poniesionych w sprawie. Pismem z dnia [...] S.C. wezwał E. Spółkę do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Spółkę z jego nieruchomości, składającej się między innymi z działek rolnych o nr [...], położonych w miejscowości [...], dla których Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o nr [...] oraz ustanowienia na tej nieruchomości służebności przesyłu, za wynagrodzeniem. Na wymienionych działkach przebiegają linie energetyczne wchodzące w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez E . Spółkę z o.o. Tym samym pismem (z dnia [...] r.), S.C. wystąpił do E. Spółkę. o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy wyżej opisanych linii energetycznych, przebiegających nad działką o nr [...], w miejscowości [...]. Pismem z dnia [...] r. E. Spółka odnosząc się do żądanych przez stronę kserokopii dokumentów poinformowała S.C., że nie jest organem administracji rządowej ani samorządowej, w związku z czym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają do niej zastosowania. Spółka uznała, że nie jest zobowiązana do udzielenia wnioskowanych informacji, gdyż stanowią one wewnętrzną tajemnicę Spółki. Pismem z dnia [...] r. S.C. ponownie skierował do E. Spółka wniosek o udostępnienie żądanej informacji publicznej. E. Spółka odpowiedziała na powyższe żądanie pismem z dnia [...] r., informując wnioskodawcę, że istnieje możliwość wglądu do dokumentów dotyczących lokalizacji i budowy sieci energetycznej na przedmiotowym gruncie jedynie w siedzibie Rejonu Spółki. W kwestii udostępnienia kserokopii ww. dokumentów Spółka poinformowała stronę, że nie wykonuje usług kserograficznych. Kolejnym pismem, tj. z dnia [...] r., S.C. zwrócił się o przesłanie drogą poczty elektronicznej skanów dokumentów, do których wglądu miałby on możliwość w siedzibie Rejonu. W piśmie kierowanym do S.C. z dnia [...] r., E. Spółka poinformowała wnioskodawcę, że przepisy wewnętrzne nie pozwalają na przekazanie informacji, o których przesłanie wystąpił w piśmie z dnia [...] r. S.C., reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego Ł.B., w dniu [...] r., w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność E .Spółki, polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi S.C. wskazał, że do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie otrzymał jakichkolwiek z wnioskowanych dokumentów (decyzji) w żądanej przez niego formie, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym S.C. wniósł o stwierdzenie bezczynności E .Spółki oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji publicznej w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę E. Spółka wniosła o oddalenie skargi, ewentualnie umorzenie postępowania. Spółka podała, że po zapoznaniu się z przedmiotową skargą dokonała szczegółowej analizy sprawy oraz ponownego badania będących w jej posiadaniu dokumentów. Podjęte działania doprowadziły do zgromadzenia kilku informacji prostych, jednak nie ma wśród nich wnioskowanych przez skarżącego decyzji, stanowiących wprost podstawę lokalizacji i budowy ww. urządzeń energetycznych. W związku z powyższym, w dniu [...] r., do skarżącego została skierowana informacja o braku w zasobach archiwalnych żądanych decyzji. Udzielona informacja usunęła, zdaniem Spółki, ewentualny stan bezczynności.. Ustosunkowując się do treści udzielonej odpowiedzi na skargę S.C. oświadczył, że wobec informacji zawartej w piśmie E.Spółki z dnia [...] r. (otrzymanej w dniu [...] r.), wnosi o umorzenie postępowania sądowego w tej sprawie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do postanowień art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwaną dalej "P.p.s.a.", kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje, m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach, które wskazane zostały w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a., tj. w których organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia, czy też innego aktu lub czynności, w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym także interpretacji podatkowej i z różnych przyczyn nie podejmuje się załatwienia sprawy. Z tego względu przysługuje stronie prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, tak jak w niniejszej sprawie, na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Obojętne przy tym jest, czy brak reakcji organu spowodowany był opieszałością w załatwieniu sprawy, czy wynikał z uznania przez organ, że występują przesłanki negatywne do załatwienia sprawy. Wskazać również należy, że warunkiem skuteczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest uprzednie wyczerpanie przez stronę środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 P.p.s.a., jakie służyły przed organem właściwym w sprawie. Omawiana reguła podlega wyłączeniu w przypadku skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (patrz wyrok NSA z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 667/11, opubl. w Lex nr 969478). Kierując się tą zasadą uznać należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. W następnej kolejności koniecznym stało się ustalenie, czy żądanie udzielenia żądanej przez S.C. informacji mieści się w obszarze definiowanym jako informacja publiczna oraz, czy istniał prawny obowiązek E. Spółki do spełnienia żądania skarżącego. Jest to istotne ze względu na fakt, że wniosek nie został skierowany do organu administracji publicznej, lecz do przedsiębiorcy branży energetycznej. Skarga S.C. dotyczy bezczynności w zakresie udostępnienia przez E. Spółkę kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych (w przypadku ich istnienia). Należy zauważyć, że już w art. 61 § 1 Konstytucja RP stworzono jawne przesłanki funkcjonowania państwa i tak, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Uszczegółowienie oraz rozwinięcie art. 61 Konstytucji RP w wymiarze materialnoprawnym i proceduralnym znalazło swoje odzwierciedlenie w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.". W świetle art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Według orzecznictwa sądowego, prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, a prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już będącej w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i nie może być utożsamiane z prawem do inicjowania działań mających na celu wytworzenie informacji jakościowo nowej. Powyższe uprawnia do przyjęcia, że wniosek zainteresowanego rodzi po stronie określonego podmiotu obowiązek udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, gdy ta informacja publiczna znajduje się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 736/12, opubl. w Lex nr 1216575). Biorąc zatem pod uwagę wyżej zakreślony przedmiot informacji publicznej uznać należało, że żądanie S.C. polegające na przedstawieniu mu kserokopii decyzji o lokalizacji i budowie linii energetycznych dotyczy tego rodzaju dokumentów, które mają charakter informacji publicznej. Dopuszczalność tego rodzaju żądania potwierdza także stanowisko sądów administracyjnych, które na tle omawianej problematyki uznają, że dokumenty obejmujące lokalizację i budowę sieci energetycznej są informacjami publicznymi, do których znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SAB/Po 87/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 70/12, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 78/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Po 88/12 - opublikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, wbrew twierdzeniom E. Spółki, żądanie skarżącego było sprecyzowane w sposób umożliwiający załatwienie wniosku, zawierało bowiem skonkretyzowanie danych dotyczących sieci energetycznej dla jednoznacznie oznaczonych działek, co wystarczało aby udzielić informacji prostej w postaci udostępnienia kopii konkretnej/konkretnych decyzji. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W okolicznościach niniejszej sprawy nie powinno budzić wątpliwości, że podmiot, jakim jest E. zajmujący się m.in. dostawą energii elektrycznej, realizuje zadania publiczne w sektorze energetycznym (dostaw paliw i energii). Uznaje się, że przedsiębiorstwa energetyczne posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej, co znajduje swoje odzwierciedlenie w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059). Stanowisko takie prezentuje także orzecznictwo (por.: wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 851/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 67/12; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 14/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 268/10, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do realizacji zadań publicznych służy przedsiębiorstwu energetycznemu właśnie sieć linii energetycznych oraz urządzenia związane z wytwarzaniem i dystrybucją energii elektrycznej, zatem i decyzje stanowiące podstawę ich lokalizacji i budowy dotyczą realizacji zadania publicznego przez inwestora i jego następców prawnych – w tym przypadku E. Spółkę. Nie zachodzą tym samym przeszkody do uznania E. Spółki za podmiot określony w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Warto w tym miejscu przedstawić pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10: Pojęcie zadanie publiczne użyte w art. 4 u.d.i.p., zamiast pojęcie "zadanie władzy publicznej", jakie zostało użyte w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyja osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub w ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Uznać zatem należało, że żądanie informacji, o których mowa we wniosku S.C. wymagało załatwienia przez E. w sposób jaki przewidują to przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, o ile nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, a przy tym, gdy dana informacja może być niezwłocznie udostępniona, to jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (art. 10 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej powinno odbywać się bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem przypadków określonych w ust. 2 ww. art. 13 oraz w art. 15 u.d.i.p., nie dłużej jednak niż w 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W przypadku, gdy żądana informacja nie może być udostępniona w ciągu 14 dni od momentu złożenia wniosku, podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ma obowiązek zawiadomić w tym terminie (14 dni) wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w którym żądana informacja zostanie udostępniona. Udzielenie żądanej informacji traktowane jest jako załatwienie sprawy w drodze czynności materialno-technicznej. Natomiast odmowa udostępnienia informacji publicznej, jak stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p., następuje w drodze wydania decyzji administracyjnej. Jeżeli zaś przedmiot wniosku nie dotyczy sprawy z zakresu informacji publicznej, załatwienie sprawy następuje w drodze wystosowania do wnioskodawcy zwykłego pisma informującego, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej. Według zasad określonych w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 P.p.s.a.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność - dotyczy to także sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do ustalenia, czy właściwy w sprawie podmiot pozostaje w zwłoce w załatwieniu wniosku. Dopiero załatwienie sprawy w sposób wyżej nakreślony, powoduje ustanie stanu bezczynności. Sąd rozpatrując skargę dotyczącą bezczynności bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dniu wniesienia skargi oraz w dacie orzekania. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że do dnia wniesienia skargi (tj. [...] r.), E. nie załatwiła wniosku skarżącego w terminie oraz w sposób ustawowo przewidziany i pozostawała w zwłoce, czyniąc zasadnym zarzut skargi o pozostawaniu podmiotu zobowiązanego w stanie bezczynności. Biorąc jednak pod uwagę, że po wniesieniu skargi Spółka., pismem z dnia [...], odpowiedziała na wniosek S.C. o udostępnienie przedmiotowej informacji publicznej oraz mając na względzie oświadczenie skarżącego wyrażone w piśmie z dnia [...] r., który w zaistniałej wyżej sytuacji wniósł o umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania, zasadne jest przyjęcie, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe w świetle art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Bezprzedmiotowość postępowania wiąże się bowiem z sytuacjami, gdy zaistniały zdarzenia uniemożliwiające osiągnięcie celu postępowania, albo zaistniały zdarzenia powodujące, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna. W uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (opubl. w ONSAiWSA 2009/4/63), stwierdzono, że w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., organ załatwi sprawę, w sposób prawem przewidziany, co do której załatwienia pozostawał w bezczynności, zastosowanie powinien znaleźć właśnie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tego względu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o umorzeniu postępowania sądowego. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a.