II SAB/Sz 35/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), , Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi U. M. na bezczynność Spółki A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie sądowe, II. zasądzić od Spółki A. na rzecz skarżącej U. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] U. M., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego Ł. B., wezwała Spółkę do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, składającej się z działek o numerach ewidencyjnych [...] położonej, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o nr [...] oraz ustanowienia na tych nieruchomościach służebności przesyłu, za wynagrodzeniem. Na wymienionych działkach będących własnością U. M. przebiegają – według skarżącej - linie energetyczne, wchodzące w skład przedsiębiorstwa prowadzonego przez Spółkę. Tym samym pismem (z dnia [...] ) U. M. wystąpiła Spółki o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy wyżej opisanych linii elektroenergetycznych, przebiegających nad działką o [...]. Pismem z dnia [...]Spółka, odnosząc się do żądanych przez stronę kserokopii dokumentów poinformowała U. M., że nie jest organem administracji rządowej ani samorządowej, w związku z czym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają do niej zastosowania. Spółka uznała, że nie jest zobowiązana do udzielenia wnioskowanych informacji, gdyż stanowią one wewnętrzną tajemnicę Spółki. Kolejnym pismem wnioskodawczyni U. M. w dniu [...] przesłała Spółka dokumentację dotyczącą w/w działek w nawiązaniu do pisma Spółki. Spółka pismem z dnia [...] nie wyraziła zgody na ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu i wypłaty odszkodowania z tytułu korzystania z nieruchomości U. M. Według Spółki, urządzenia posadowione zostały na przedmiotowej nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne po przeprowadzeniu stosownych procedur prawnych w tym procedur administracyjnych, niezbędnych do realizacji tego typu inwestycji, według stanu prawnego obowiązującego w okresie realizacji inwestycji, co oznacza, że Spółka w sposób legalny i w dobrej wierze korzysta z nieruchomości. Pismem z dnia [...] U. M. ponownie zwróciła się do Spółki udostępnienie kserokopii wszelkich dokumentów oraz decyzji administracyjnych lub ich oznaczenie (organ wydający, znak, data) dotyczących budowy lub przebudowy linii na nieruchomości U. M., pod rygorem wniesienia skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższe pismo Spółki, poinformowało U.M. "że stanowisko naszej firmy w kwestii udostępniania danych z naszego archiwum nie pozwala na przesłanie informacji o które wnioskuje Pan (pełnomocnik wnioskodawczyni) w w/w piśmie". (t.j. z[...].) U. M., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego Ł. B., w dniu [...], w oparciu o art. 3 § 1 pkt 4 i pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Spółki, polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi U. M. wskazała, że do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie otrzymała jakichkolwiek z wnioskowanych dokumentów w żądanej przez niej formie, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca podniosła kwestię obowiązku Spółki zajmującej się dystrybucją energii elektrycznej, do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, która w art. 4 ust. 1 pkt 5, określa, iż oprócz władz publicznych, zobowiązanym do udostępnienia informacji są również podmioty wykonujące zadania publiczne. Zdaniem skarżącej, żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji urządzeń linii elektroenergetycznych dotyczy "sprawy publicznej" i nakłada na te Przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. W związku z powyższym, U. M. wniosła o stwierdzenie bezczynności Spółki oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji publicznej w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę, Spółka wniosła o oddalenie skargi, ewentualnie umorzenie postępowania sądowego. Pismem z dnia , podmiot zobowiązany w odpowiedzi na wcześniej kierowane do niego pisma U. M. w przedmiocie udostępnienia kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy przedmiotowych linii elektroenergetycznych, znajdujących się na działkach nr [...], skierował do pełnomocnika skarżącej informację, że Spółka nie posiada dokumentów, które można zidentyfikować wprost jako wnioskowane przez skarżących decyzje stanowiące podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych.. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje, m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach, które wskazane zostały w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a., tj. w sprawach, w których organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia, czy też innego aktu lub czynności, w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym także interpretacji podatkowej i z różnych przyczyn nie podejmuje się załatwienia sprawy. Z tego względu przysługuje stronie prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, tak jak w niniejszej sprawie, na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Obojętne przy tym jest, czy brak reakcji organu spowodowany był opieszałością w załatwieniu sprawy, czy wynikał z uznania przez organ, że występują przesłanki negatywne do załatwienia sprawy. Wskazać również należy, że warunkiem skuteczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest uprzednie wyczerpanie przez stronę środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 P.p.s.a., jakie służyły przed organem właściwym w sprawie. Omawiana reguła podlega wyłączeniu w przypadku skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowoadministracyjnego, skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (patrz wyrok NSA z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 667/11, opubl. w Lex nr 969478). Kierując się tą zasadą uznać należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna. W następnej kolejności koniecznym stało się ustalenie, czy żądanie udzielenia wnioskowanej przez U. M. informacji mieści się w obszarze definiowanym jako informacja publiczna, a także, czy istniał prawny obowiązek Spółka do spełnienia żądania skarżącej. Jest to istotne ze względu na fakt, że wniosek nie został skierowany do organu administracji publicznej, lecz do przedsiębiorcy branży energetycznej. Skarga U. M. dotyczy bezczynności w zakresie udostępnienia przez Spółkę, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych. Należy zauważyć, że już w art. 61 § 1 Konstytucja RP stworzono jawne przesłanki funkcjonowania państwa i tak, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Uszczegółowienie oraz rozwinięcie art. 61 Konstytucji RP w wymiarze materialnoprawnym i proceduralnym znalazło swoje odzwierciedlenie w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.". W świetle art. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Według orzecznictwa sądowego, prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, a prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już będącej w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i nie może być utożsamiane z prawem do inicjowania działań mających na celu wytworzenie informacji jakościowo nowej. Powyższe uprawnia do przyjęcia, że wniosek zainteresowanego rodzi po stronie określonego podmiotu obowiązek udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, gdy ta informacja publiczna znajduje się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 736/12, opubl. w Lex nr 1216575). Informację publiczną stanowi także treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich, z uwzględnieniem, aby ta konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej i odnosiła się do sfery faktów (por. wyrok WSA dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 28/08, - opublikowany na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc zatem pod uwagę wyżej zakreślony przedmiot informacji publicznej uznać należało, że żądanie U.M. polegające na przedstawieniu jej kserokopii decyzji o lokalizacji i budowie linii energetycznych dotyczy tego rodzaju dokumentów, które mają charakter informacji publicznej. Dopuszczalność tego rodzaju żądania potwierdza stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne które na tle omawianej problematyki uznaje, że dokumenty obejmujące lokalizację i budowę sieci energetycznej są informacjami publicznymi, do których znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznych (por. wyrok WSA z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SAB/Po 87/12; wyrok WSA z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 70/12, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 78/12; wyrok WSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Po 88/12 - opublikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Żądanie skarżącej było przy tym sprecyzowane w sposób umożliwiający załatwienie wniosku, zawierało bowiem skonkretyzowanie danych dotyczących sieci elektroenergetycznej dla jednoznacznie oznaczonych działek, co wystarczało aby udzielić informacji prostej w postaci udostępnienia kopii konkretnej/konkretnych decyzji, w przypadku ich istnienia. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W okolicznościach niniejszej sprawy nie powinno budzić wątpliwości, że podmiot, jakim jest Spółka, zajmujący się m.in. dostawą energii elektrycznej, realizuje zadania publiczne w sektorze energetycznym (dostaw paliw i energii). Uznaje się, że przedsiębiorstwa energetyczne posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej, co znajduje swoje odzwierciedlenie w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059). Stanowisko takie prezentuje także orzecznictwo (por.: wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 851/10; wyrok WSA z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 67/12; postanowienie WSA z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 14/10; postanowienie WSA z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 268/10, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do realizacji zadań publicznych służy przedsiębiorstwu energetycznemu właśnie sieć linii energetycznych oraz urządzenia związane z wytwarzaniem i dystrybucją energii elektrycznej, zatem i decyzje stanowiące podstawę ich lokalizacji i budowy dotyczą realizacji zadania publicznego przez inwestora i jego następców prawnych – w tym przypadku Spółki. Nie zachodzą tym samym przeszkody do uznania Spółki za podmiot określony w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Warto w tym miejscu przedstawić pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10: Pojęcie zadanie publiczne użyte w art. 4 u.d.i.p., zamiast pojęcie "zadanie władzy publicznej", jakie zostało użyte w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyja osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub w ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Uznać zatem należało, że żądanie informacji, o których mowa we wniosku U. M. wymagało załatwienia przez Spółkę, w sposób, jaki przewidują to przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Udzielenie żądanej informacji traktowane jest jako załatwienie sprawy w drodze czynności materialno-technicznej. Natomiast odmowa udostępnienia informacji publicznej, jak stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p., następuje w drodze wydania decyzji administracyjnej. Jeżeli zaś przedmiot wniosku nie dotyczy sprawy z zakresu informacji publicznej, załatwienie sprawy następuje w drodze wystosowania do wnioskodawcy zwykłego pisma informującego, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej. Według zasad określonych w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 P.p.s.a.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność - dotyczy to także sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do ustalenia, czy właściwy w sprawie podmiot pozostaje w zwłoce w załatwieniu wniosku. Dopiero załatwienie sprawy w sposób wyżej nakreślony, powoduje ustanie stanu bezczynności. Sąd rozpatrując skargę dotyczącą bezczynności bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy istniejący w dniu wniesienia skargi oraz w dacie orzekania. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że do dnia wniesienia skargi (tj. [...].),Spółka nie załatwiła wniosku skarżącej w terminie oraz w sposób ustawowo przewidziany i pozostawała w zwłoce, czyniąc zasadnym zarzut skargi o pozostawaniu podmiotu zobowiązanego w stanie bezczynności. Jednakże dostrzec należy, że po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem podmiotu zobowiązanego, stan faktyczny sprawy uległ zmianie. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...],Spółka, przesłała pełnomocnikowi skarżących odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Powyższa okoliczność miała decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ze skargi na bezczynność. W uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (opubl. w ONSAiWSA 2009/4/63), stwierdzono, że w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., organ załatwi sprawę, w sposób prawem przewidziany, co do której załatwienia pozostawał w bezczynności, to postępowanie sądowe wywołane na skutek skargi staje się bezprzedmiotowe i zastosowanie powinien znaleźć w takiej sytuacji art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Bezprzedmiotowość postępowania wiąże się bowiem z sytuacjami, gdy zaistniały zdarzenia uniemożliwiające osiągnięcie celu postępowania, albo zaistniały zdarzenia powodujące, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że skoro pismem z dnia [...], już po wniesieniu skargi przez U.M., Spółka udzieliła odpowiedzi na wniosek z dnia [...] o udostępnienie informacji publicznej, to tym samym ustał stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej, co konsekwencji skutkować powinno wydaniem orzeczenia o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w tejże w sprawie. Z tego względu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w pkt I postanowienia. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, Sąd orzekł, jak w pkt II postanowienia, na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Sąd rozpoznając sprawę zauważył, że pełnomocnik skarżącej w skardze wskazał nazwisko P. K. jak i skarżącej U. M., a w piśmie z dnia [...] nazwisko H.S., ale treść skargi, treść udzielonego pełnomocnictwa jak i treść dalszych pism procesowych wskazuje, że skarżącą jest U. M.