II SAB/Sz 91/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2014 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2014 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. K.S. wnioskiem z dnia 29 września 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Sz 91/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił K. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma żadnych dochodów ani oszczędności, ale posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. 81m2 i garaż. Z przedłożonego zeznania podatkowego za [...] wynika, że przychód wnioskodawczyni z pozarolniczej działalności gospodarczej w ubiegłym roku wyniósł [...], a koszty uzyskania tego przychodu wyniosły [...]. Skarżąca nie wyjaśniła z jakich środków ponosi koszty swojego utrzymania, mimo wezwania nie przedłożyła dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie jej mieszkania i garażu. Nie przedłożyła też dowodów potwierdzających, że faktycznie zalega z opłatami za mieszkanie. Mimo deklarowanego braku jakichkolwiek dochodów, wnioskodawczyni nie ubiegała się o wsparcie ze środków opieki społecznej oraz oświadczyła w piśmie z dnia [...] że zrzekła się wszelkich świadczeń z ZUS mimo tego, że jest w wieku emerytalnym. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Treść wniosku ani przedłożonych dowodów nie pozwoliła Sądowi na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a skarżąca nie dołożyła starań mających na celu wykazanie, jak rzeczywiście wygląda jej sytuacja finansowa i majątkowa, co pozwoliłoby Sądowi na ocenę jej możliwości poniesienia kosztów sądowych, w sprawie zainicjowanej jej skargą. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lutego 2015r., sygn. akt II GZ 52/15 oddalił zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Sąd drugiej instancji podzielił ocenę WSA , iż podane przez skarżącą informacje uznać należy za niewystarczające do odtworzenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. NSA podkreślił, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie tutejszego Sądu z dnia 30 marca 2015r. do uiszczenia wpisu od skargi, K.S. w piśmie z dnia 27 kwietnia 2015r. wniosła o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014r., poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Jako dowód załączyła kopie prawomocnych postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: - z dnia 30 marca 2015r. sygn. akt VI SA/Wa 3450/14 w przedmiocie zwolnienia K. S. od kosztów sądowych w sprawie, - z dnia 31 marca 2015r. sygn. akt VI SA/Wa 2008/13 w przedmiocie ustanowienia na rzecz K. S. radcy prawnego z urzędu; wskazując, że postanowienia powyższe mają bezpośredni związek z niniejszym postępowaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. W sytuacji złożenia przez stronę wniosku w przedmiocie zmiany wydanego wcześniej przez Sąd postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, rolą Sądu jest zbadanie, czy strona powołała nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu. Innymi słowy, warunkiem bezwzględnym weryfikacji prawomocnego orzeczenia w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że jej sytuacja materialna uległa zmianie na tyle, że uzasadnia zmianę orzeczenia prawomocnego (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mogłoby się to stać tylko w przypadku zmiany polegającej na pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona winna przedstawić nowe, istotne okoliczności, które mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Brak wskazania takich okoliczności przy ponownym złożeniu wniosku powoduje, że raz już dokonana, w prawomocnym postanowieniu sądu, ocena możliwości płatniczych strony, pozostaje nadal aktualna. Analiza informacji przedstawionych przez K. S. w piśmie z dnia 27 kwietnia 2015r. w zestawieniu z dokumentami i oświadczeniami dołączonymi do akt sprawy przed rozpoznaniem jej wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 29 września 2014r., prowadzi do stwierdzenia, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa skarżącej, nie uległa pogorszeniu w stosunku do poprzednio prezentowanych danych we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. K.S. we wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, nie powołała nieznanych dotychczas Sądowi informacji, a także nie dołączyła do wniosku takich dokumentów, z których wynikałoby, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub prawne, stanowiące podstawę do zmiany wydanego w sprawie postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Za dokumenty tego rodzaju nie można uznać załączonych przez skarżącą odpisów postanowień WSA z dnia 30 marca 2015r. sygn. akt VI SA/Wa 3450/14 w przedmiocie zwolnienia K. S. od kosztów sądowych w sprawie i z dnia 31 marca 2015r. sygn. akt VI SA/Wa 2008/13 w przedmiocie ustanowienia na rzecz K. S. radcy prawnego z urzędu. Postanowienia te bowiem nie stanowią okoliczności potwierdzających niekorzystną zmianę sytuacji majątkowej skarżącej, lecz wskazują na odmienną ocenę tej samej sytuacji finansowej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ponadto należy zauważyć, że powołane wyżej postanowienia WSA nie przeszły kontroli instancyjnej, w przeciwieństwie do orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014r., w stosunku do którego NSA postanowieniem z dna 4 lutego 2015r. sygn. akt II GZ 52/15 oddalił zażalenie K.S., podzielając stanowisko tutejszego Sądu, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w niniejszej sprawie, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, nie znajdując podstaw do zmiany, bądź uchylenia postanowienia z dnia 9 grudnia 2014r., polegającego na odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.