II SO/Sz 3/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. R. o wymierzenie grzywny Poczcie Polskiej za nieprzekazanie sądowi skargi w terminie wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: I. wymierzyć Poczcie Polskiej grzywnę w wysokości [...] zł (słownie [...] złotych) za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę. II. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego E. N. wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w kwocie [...] zł (słownie [...] złotych) oraz kwotę [...] zł (słownie [...]) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. M.R. w dniu 7 listopada 2013 r. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym wniosek o wymierzenie grzywny PP Centrum Obsługi Finansowej Regionalnego DPD za nieprzekazanie sądowi skargi z dnia 24 lipca 2012r. na czynność PP Centrum Obsługi Finansowej Regionalnego DPD w przedmiocie zawiadomienia w sprawie opłaty abonamentowej. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że dnia 30 lipca 2012r. do Centrum Obsługi Finansowej Regionalnego D P D PP wpłynęła jej skarga na czynność tego organu z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa tj. na zakwestionowanie przysługującego jej ustawowego zwolnienia z opłaty abonamentowej rtv na podstawie art. 4 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych. M.R. podała, że do dnia złożenia niniejszego wniosku, skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę nie została przekazana do sądu mimo obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. Ponadto, organ w żaden sposób nie ustosunkował się do otrzymanej skargi i nie przesłał wnioskodawczyni żadnej informacji o sposobie jej załatwienia. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej PP w piśmie z dnia 10 grudnia 2013r. będącym odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny wniósł o odstąpienie od jej wymierzenia. Dyrektor wyjaśnił, że skarga M.R. w jednym egzemplarzu z adnotacją "egzemplarz dla Poczty" wpłynęła do Regionalnego Działu Obsługi Dokumentów i Dystrybucji w dniu 30 lipca 2012r. i przekierowana została do działu Obsługi Abonentów (wpływ pisma do działu ).W związku z odręczną adnotacją na skardze organ przyjął, że jest to jedynie odpis skargi wraz z załącznikami przeznaczony dla Poczty, a skargę właściwą skarżąca wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Organ wskazał, iż oczekiwał na przekazanie otrzymanego przez Sąd egzemplarza wraz z wezwaniem do ustosunkowania się do skargi i przekazaniem akt sprawy. Dyrektor oświadczył, iż dopiero z pisma Sądu z dnia 1 listopada 2013r. dowiedział się, iż skarga M.R. z dnia 24 lipca 2012r. nie została przekazana przez nią do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a jej egzemplarz przekazany Poczcie jest jedynym sporządzonym w sprawie. Wraz z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny organ przesłał do Sądu skargę M.R. z dnia 24 lipca 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 czerwca 2014r. sygn. akt II SO/Sz 23/13 odrzucił wniosek o wymierzenie grzywny uznając, że skarga M.R. nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), a wniosek o wymierzenie grzywny organowi może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy materii należącej do właściwości sądu administracyjnego, zatem przedmiotowy wniosek uznano za niedopuszczalny. Na skutek zażalenia, wniesionego przez ustanowionego w sprawie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, radcę prawnego E. N., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II GZ 470/14, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że poinformowanie strony przez operatora o obowiązku uiszczenia w określonej wysokości zaległej opłaty abonamentowej (wraz z odsetkami), zwłaszcza w sytuacji złożenia przez tę osobę oświadczenia o zwolnieniu od opłaty, powinno podlegać kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 i art. 52 § 3 P.p.s.a., jako czynność dotycząca stwierdzenia obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, w tym przypadku w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II GZ 470/14. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1024/06, orzeczenie dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do treści art. 55 § 1 P.p.s.a. "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny, co oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy, a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, str. 297). Ponadto w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W niniejszej sprawie organ przekazał skargę M.R. z dnia 24 lipca 2012 r., odpowiedź na tą skargę i akta sprawy wraz z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny w dniu 10 grudnia 2013r. (data nadania). Skarga została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygn. akt II SA/Sz 55/14. Skarga M.R. z dnia 24 lipca 2012 r. wpłynęła do organu w dniu 30 lipca 2012 r. Termin do wykonania obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a. upływał w dniu 29 sierpnia 2012 r. Opóźnienie organu wyniosło zatem ponad rok i trzy miesiące. Z treści odpowiedzi organu na wniosek o wymierzenie grzywny wynika, że powodem opóźnienia w przekazaniu skargi do Sądu było błędne przyjęcie, iż M.R. skargę z dnia 24 lipca 2012r. złożyła równocześnie do Sądu, a organ oczekiwał na przekazanie otrzymanego przez Sąd egzemplarza wraz z wezwaniem do ustosunkowania się do skargi. Wskazana okoliczność w żaden sposób nie usprawiedliwia zaistniałego opóźnienia w przekazaniu skargi. Przepis art. 54 § 1 P.p.s.a. wyraźnie stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zatem ustawodawca nie wymaga aby strona skarżąca składała skargę dwutorowo w organie i w sądzie. Natomiast z art. 54 § 2 P.p.s.a. wprost wynika obowiązek organu przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ograniczonym terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Opóźnienie w realizacji tego obowiązku, a co za tym idzie oddalenie w czasie możliwości rozpoznania sprawy przez sąd, ogranicza stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. Wobec powyższego Sąd uznał wniosek M.R. za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...]. Sąd wziął pod uwagę zarówno okoliczność przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy jak i czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, do daty jej przekazania przez organ do sądu. Dodać należy, że jednokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim (obwieszenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2014 r. i w drugim półroczu 2014 r., M.P. z 2015 r. poz. 221) wyniosła [...]. Wymierzona przez Sąd grzywna mieści się zatem w ustawowo zakreślonych granicach. Mając na uwadze wniosek pełnomocnika skarżącej radcy prawnego E.N. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, zawarty w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2014r. sygn. akt II SO/Sz 23/13 Sąd postanowił wskazany wniosek uwzględnić. Zgodnie z treścią przepisu art. 250 P.p.s.a., wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W myśl przepisu § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490) w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, stawka minimalna opłaty należnej radcy prawnemu z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej wynosi [...]. Natomiast w drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym stawka wynosi [...] (§ 14 ust. 2 pkt 2 lit. d wskazanego rozporządzenia). Uzyskaną łączną kwotę [...] należy w myśl przepisu § 2 ust. 3 tego rozporządzenia, podwyższyć o stawkę podatku od towarów i usług. Zgodnie z przepisami art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.) w zw. z art 146 a pkt. 1 tej ustawy, stawka podatku wynosi 23%, co daje łączną kwotę [...]. Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji stosownie do art. 250 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. d w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.