SA/Sz 1054/03

WyrokWSA w Szczecinie2004-11-24

Skład orzekający: Krystyna Zaremba, Alicja Polańska, Kazimierz Maczewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i prowadząc postępowanie wyjaśniające, a następnie utrzymując w mocy własne rozstrzygnięcie, prawidłowo rozpoznał zarzuty odwołania, czy też ograniczył się jedynie do oceny tych zarzutów, naruszając tym samym zasady postępowania odwoławczego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie, nie może ograniczać się jedynie do oceny zasadności zarzutów podnoszonych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Istota postępowania odwoławczego polega na ponownym merytorycznym i prawnym rozstrzygnięciu sprawy. Organ odwoławczy jest zobowiązany ustosunkować się do wszystkich zarzutów, wskazując udowodnione fakty, dowody, którym dał wiarę, oraz przyczyny odmowy wiarygodności innym dowodom. Naruszenie tych zasad, poprzez ograniczenie się do oceny zarzutów odwołania i brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący D. i R. G. złożyli korektę zeznania podatkowego PIT-31 za 1996 r., odliczając wydatki związane z budową budynku mieszkalnego. Urząd Skarbowy odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając, że podatnicy przeprowadzili remont kapitalny, a nie budowę, i określając należny podatek oraz zaległość. Izba Skarbowa, po uchyleniu pierwszej decyzji Urzędu Skarbowego i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która ponownie określiła podatek i zaległość. Skarżący zaskarżyli decyzję Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania, a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba /spr/ Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004r. sprawy ze skargi D. i R. G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996r. I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm./ oraz art. 6 ust.2 i art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. z 1993r. Nr 90, poz. 416 ze zm./ utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] odmawiającą D. i R. G. stwierdzenia nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r. w wysokości wynikającej ze złożonej w dniu [...] korekty zeznania podatkowego /PIT-31/ oraz jednocześnie określającą należny podatek dochodowy za 1996r. od wspólnych dochodów małżonków w wysokości [...] zł, zaległość podatkową z tego tytułu w kwocie [...] zł i traktowaną na równi z zaległością podatkową, nienależnie wykazaną w zeznaniu podatkowym i zwróconą przez organ podatkowy nadpłatę tego podatku w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że D. i R. G. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej w zakresie usług hotelowych i żywienia pod nazwą "G." w dniu [...] złożyli w Urzędzie Skarbowym zeznanie o wysokości wspólnych dochodów osiągniętych w 1996r. które następnie sami skorygowali w dniu [...] i w dniu [...]. Ze złożonej w dniu [...] korekty zeznania wynika, że podatnicy odliczyli od dochodu z tytułu budowy własnościowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych na wynajem i zakupu działki pod budowę tego budynku wydatki w kwocie [...] zł. W wyniku czynności sprawdzających Urząd Skarbowy stwierdził, że poniesione wydatki nie uprawniają podatników do skorzystania z ulgi, o której mowa w art. 26 ust.1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1996r. skoro nie budują budynku, lecz przeprowadzają remont kapitalny budynku. Z przedłożonych dokumentów wynikało bowiem, że D. i R. G. zakupili w 1994r. od Gminy budynek wielorodzinny wpisany do ewidencji zabytków posadowiony na działce przy ul. [...] oddanej im w użytkowanie wieczyste i zobowiązani byli do wykonania remontu kapitalnego tego budynku zgodnie z opinią Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Małżonkowie przedłożyli również pozwolenie na modernizację budynku z dnia [...] Nr [...]. W złożonej w związku z tym w dnu [...] korekcie zeznania podatkowego za 1996r. podatnicy wykazali nadpłatę w kwocie [...] zł. /uprzednio: [...] zł./, podwyższając koszty uzyskania przychodu z działalności gospodarczej o kwotę wydatków, które poprzednio zostały wykazane w zeznaniu podatkowym jako odliczenia z tytułu budowy budynku mieszkalnego z lokalami na wynajem. Dalej z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że Urząd Skarbowy po przeprowadzeniu kontroli działalności gospodarczej podatników, wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996r. w wysokości wynikającej ze złożonej korekty zeznania podatkowego, a także określającą D. i R. G. należny podatek dochodowy za 1996r. w wysokości [...] zł zaległość podatkową w kwocie [...] zł oraz traktowaną na równi z zaległością podatkową nienależnie wykazaną w zeznaniu podatkowym i zwróconą przez organ podatkowy nadpłatę podatku za 1996r. w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy podkreślił, że Urząd na podstawie pisma Starostwa Powiatowego z dnia [...] uznał, że budowa budynku w K. przy ul. [...] poprzedzona była rozbiórką całego budynku oprócz elementów sklepień znajdujących się w piwnicy. Proces budowlany, zdaniem organu I instancji, polegał na rozbiórce istniejącego obiektu, a następnie na jego odtworzeniu z modernizacją. Analizując poniesione w tym celu wydatki Urząd stwierdził, że część z nich związana była z budową części budynku mieszkalnego z lokalami na wynajem. D. i R. G. złożyli odwołanie od w/w decyzji organu I instancji podnosząc, że odliczenie w kwocie [...] zł jakiego dokonali było prawidłowe. Izba Skarbowa rozpatrując przedmiotowe odwołanie uznała, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów w sprawie. Dlatego decyzją z dnia [...] Nr [...] organ podatkowy II instancji uchylił decyzję Urzędu Skarbowego. Należy zaznaczyć, że w opisanym uzasadnieniu rozstrzygnięcia Izby z dnia [...] przytoczono w całości na str. 9-16 treść decyzji z dnia [...]. Następnie Urząd Skarbowy wydał w dniu [...] decyzję , w której przyjęto, że kwota [...] zł nie stanowi kosztu uzyskania przychodu w roku w którym poniesione zostały wydatki lecz stanie się kosztem poprzez dokonywane odpisy amortyzacyjne od wartości początkowej środka trwałego obejmującego również w/w kwotę. W konsekwencji organ podatkowy I instancji określił małżonkom G. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1996r. i zaległość w tym podatku. Izba Skarbowa utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie przytoczyła na str. 19-22 swojej decyzji treść uzasadnienia w/w rozstrzygnięcia, a następnie dodała, że w odwołaniu podatnicy zarzucili rażące naruszenie prawa tj. art. 6 ust.2, art. 23 ust1 pkt 1 lit.g, art. 26 ust.1 pkt 6 i art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez błędne zastosowanie tego prawa, a także rażące naruszenie prawa procesowego poprzez dokonanie ustaleń tylko w oparciu o niektóre dowody w sprawie, a także pominięcie istotnych faktów dotyczących stanu technicznego budynków oraz zakresu robót budowlanych, w szczególności pominięcie stopnie zużycia budynków, w tym ścian konstrukcyjnych. Organ odwoławczy stwierdził, że po przeanalizowaniu akt sprawy i rozpatrzeniu zarzutów podniesionych w odwołaniu: - nie uzasadniono na czym polega rażące naruszenie art. 6 ust.2 cyt. ustawy, wobec czego zarzut ten należy pominąć, - nie uzasadniono, na czym polega rażące naruszenie art. 23 ust.1 pkt 1 lit. "c" cytowanej ustawy, wobec czego zarzut ten również należy pominąć, - powołanie natomiast w decyzji art. 26 ust.1 pkt 6 i art. 45 ust.6 omawianej ustawy o podatku dochodowym nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jest bowiem podstawą wydania zaskarżonej decyzji . Organ II instancji stwierdził, również, że dokonanie ustaleń tylko w oparciu o niektóre dowody w sprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa w sytuacji gdy ocenie podlegają wszystkie zebrane dowody, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Izba zwróciła również uwagę, że w odwołaniu występuje niekonsekwencja skoro za istotę sporu strona odwołująca uważa prawidłowość odliczenia wydatków od dochodu w ramach ulgi budowlanej /art. 26 ust.1 pkt 6 ustawy/, a z drugiej strony wnosi o stwierdzenie nadpłaty wysokości wynikającej z korekty zeznania złożonej w dniu [...] gdzie odliczeń od dochodu w kwocie [...] zł małżonkowie nie dokonywali, powiększając o tę kwotę koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Opisana wyżej decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagając się uchylenia decyzji I i II instancji skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że podatnicy nie wybudowali budynku z przeznaczeniem na wynajem mieszkań, a także naruszenie prawa procesowego poprzez dokonanie ustaleń a niektóre dowody w sprawie i dokonanie ich oceny o nierzetelne i nielogiczne wnioski oraz brak wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i niewskazanie dlaczego dowody powołane przez podatników nie mają mocy dowodowej i nie są wiarygodne. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania skargi z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeśli ustawy nie stanowią inaczej). Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Przypomnieć należy, że istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podnoszonych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji. Z treści art. 233 ustawy z dna 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 929 z późn.zm.) wynika, że organ odwoławczy nie może udzielać "odpowiedzi na odwołanie " lecz powinien wydać decyzję administracyjną dokonując merytorycznej i prawnej oceny zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Obowiązany jest zatem ustosunkować się do wszystkich podnoszonych w odwołaniu zarzutów przez wskazanie faktów , które uznał za udowodnione, dowodów , którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej ). Jeżeli organ odwoławczy uchyli się od obowiązku uzasadnienia wydanej decyzji ostatecznej zgodnie z wymaganiami art. 210 § 4 cyt. ustawy - to w przypadku zaskarżenia jej do Sądu administracyjnego kontrola legalności (zgodności z prawem) takiego rozstrzygnięcia jest w zasadzie niemożliwa. Sytuacja taka występuje w przedmiotowej sprawie. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że Izba Skarbowa przedstawiła przebieg postępowania podatkowego przeprowadzonego przed wniesieniem przez podatników pierwszego odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego i postępowania uzupełniającego , po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, ze wskazaniem ustaleń faktycznych leżących u podstaw wydania obu decyzji organu I instancji oraz, że rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy sprowadziło się tylko do oceny zasadności zarzutów i argumentów przytoczonych w drugim odwołaniu podatników. W tych warunkach należało zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylić zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy a o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do przepisu art. 152 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło