SA/Sz 571/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Polańska /spr./ Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant: Krzysztof Kapelczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2004r. sprawy ze skargi "A" S.A. w B. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1999r, oddala skargę W wyniku kontroli skarbowej przeprowadzonej w S. S.A. z/s w S. w zakresie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1999r Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w S. odmówił uznania za koszty uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust.. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 106 z 1993r poz. 482 wraz z późn.zm.) wydatków Spółki, udokumentowanych fakturami wystawionymi przez B. s c. z siedzibą w G.. Według ustaleń Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu 20 lipca 1999r. Spółka zawarła z B. umowę prowizji, której przedmiotem było pośrednictwo B. w pozyskaniu przez Spółkę kontraktu na roboty budowlane terminalu pasażerskiego w P. Na podstawie informacji udzielonych w toku kontroli przez Spółkę Inspektor ustalił, że umowa zobowiązywała B. do podjęcia wszelkich działań mających na celu podpisanie przez Spółkę kontraktu na roboty budowlane oraz, że umowa miała na celu, jak podała Spółka, "nawiązanie kontaktu z inwestorem poprzez pozyskanie odpowiednich kontaktów osobistych i dostępu do informacji, co w obecnej sytuacji na rynku usług budowlanych jest nie do przecenienia". Z dalszych ustaleń Inspektora Kontroli Skarbowej wynikało, że zarządzeniem nr [...] z dnia [...] prezesa zarządu E. SA. z/s w S., będącego inwestorem zastępczym na wykonanie robót budowlanych w P., powołano komisją przetargową w celu przeprowadzenia przetargu nieograniczonego na wyłonienie generalnego wykonawcy budowy terminalu pasażerskiego. Ogłoszenie o przetargu ukazało się w prawie ogólnopolskiej i lokalnej. Ustalony został Regulamin działania komisji przetargowej oraz przedmiot i zakres badania ofert. Na posiedzeniu w dniu 10 sierpnia 1999 r. komisja przetargowa wybrała - jako najkorzystniejszą - ofertę S., obejmującego E. SA. C. Sp, z o.o., S. SA. W dniu 19 września 1999 r. Spółka E. zawarła w formie aktu notarialnego ze S. SA z/s w S. i C.SA z/s w S. umowę o utworzeniu grupy pod nazwą S. Konsorcjum powołano w celu opracowania i przedłożenia oferty na przetarg oraz uzyskanie zamówienia i wspólnej realizacji robót. W umowie ustalono, że funkcję lidera konsorcjum pełnić będzie Spółka E. W dniu 29 września 1999 r. Spółka I., jako zamawiający, zawarła ze S. oraz spółką z o.o. P. z/s w G. umowę na budowę obiektów w P. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdził, że wydatki związane z umową zawartą przez Spółkę z B. nie zostały poniesione w związku z przystąpieniem Spółki do przetargu na roboty budowlane w terminalu pasażerskim i tym samym nie stanowią kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r o podatku dochodowym od osób prawnych, Nie występuje bowiem związek przyczynowy pomiędzy poniesionymi wydatkami, a osiąganymi przychodami Spółki, Według Inspektora Kontroli Skarbowej, zawarcie umowy było skutkiem wygrania przez Konsorcjum przetargu nieograniczonego, nie zaś działania B., które to działania nie mogły mieć wpływu na czynności komisji przetargowej, W konsekwencji, Inspektor Kontroli Skarbowej ustalił, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 25 ust, 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.), który przewiduje, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób niepozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Na tej podstawie Inspektor Kontroli Skarbowej decyzjami z dnia [...] o sygn. [...] określił Spółce zobowiązanie podatkowe i zaległość podatkową oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad 1999r. i za grudzień 1999r. Odwołania od tych decyzji wniosła spółka akcyjna E., zarzucając wydanym decyzjom naruszenie art. 15 ust, 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 120, 121, 180 i 210 Ordynacji podatkowej. Spółka wyjaśniła, że -będąc w trudnej sytuacji finansowej - w trosce o swój byt, zdecydowała się na współpracę z B. która zobowiązała się do podjęcia sobie tylko znanych działań, których efektem miało być doprowadzenie do zawarcia przez Spółkę umowy o roboty budowlane, Zawarta umowa miała charakter umowy o działo, a wynagrodzenie miało być wypłacone w ratach dopiero po osiągnięciu przewidzianego w niej rezultatu, co zabezpieczało Spółkę przed ponoszeniem nieuzasadnionych wydatków, niemających związku z faktycznie uzyskanymi przychodami, W ocenie Spółki, związek przyczynowy, o którym jest mowa w art. 15 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych był spełniony tym bardziej, że wydatków na rzecz B. nie wymienia się w art 16 tej ustawy, zawierającym wyczerpujący katalog wydatków nieuznanawanych za koszty uzyskania przychodów Według twierdzeń Spółki, samo zorganizowanie przetargu publicznego nie przesądza o tym, że osoba mająca bardzo dobre kontakty, nie może mieć dostępu do członków komisji przetargowej oraz na nich wpływu, codzienne życie przynosi bowiem mnóstwo dowodów na tego typu sytuacje. Izba Skarbowa w S., po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołań Spółki, nie stwierdziła nieprawidłowości w postępowaniu przeprowadzonym przez Inspektora Kontroli Skarbowej oraz uchybień w zastosowaniu przez ten organ przepisów prawa i decyzją z dnia [...] o sygn. [...] utrzymała w mocy obie zaskarżone decyzje organu I instancji i wskazała, że - poza umową z dnia 20 lipca 1999 r. i fakturami na prowizję - Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów, które wskazywałyby na związek przyczynowy poniesionych wydatków z osiągniętym przychodem, jak również nie wyjaśniła, na czym w istocie polegały działania podjęte przez B. w celu wykonania umowy prowizji, ograniczając się do stwierdzenia, że B. zobowiązało się do podjęcia sobie tylko znanych działań, a postępowanie takie nie jest zabronione przez prawo. W ocenie Izby Skarbowej w S., zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że do podpisania przez Konsorcjum, jako lider którego występowała Spółka, kontraktu na roboty budowlane dotyczące budowy terminalu pasażerskiego S. doszło w wyniku wygrania przetargu. Wskazaną decyzję Izby Skarbowej w S. Spółka E. SA zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie, domagając się jej uchylenia, podnosząc zarzuty analogiczne jak w odwołaniach od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej, a ponadto uzasadniła poniesione wydatki z tytułu umowy prowizji dopuszczalnymi działaniami niekonwencjonalnymi przedsiębiorców, jak pozyskiwaniem, czy też współpracą z podmiotami mającymi bardzo dobre kontakty bądź posiadającymi informacje gospodarczo strategiczne, umożliwiające otrzymywanie atrakcyjnych zleceń, bądź też pozyskiwanie danych, dzięki którym możliwe jest pokonanie konkurentów Sposoby działania tych podmiotów są im tylko znane, zaś dla podatnika istotnym jest tylko i wyłącznie to, że służą one prowadzonej przez niego działalności, tj powiększaniu i/lub zagwarantowywaniu uzyskiwania przychodów Według skarżącej Spółki, wiadomym jest, że takie podejmowanie wskazanych wyżej przedsięwzięć, jak i nawiązywanie współpracy, nie odbywa się bez ponoszenia wydatków, a działalność firm reklamowych, lobbingowych, doradców, czy też podmiotów posiadających rozbudowane kontakty i kojarzących kontrahentów, nie jest działalnością charytatywną. Ponadto, skarżąca Spółka podniosła zarzut naruszenia przepisów art. 180 i 197 § 1 Ordynacji podatkowej, wynikający z niezebrania i nierozpatrzenia przez organy podatkowe całego materiału dowodowego wobec pominięcia dowodów z przesłuchania przedstawicieli B. w G., którzy mogliby wnieść wiele do sprawy, wyjaśnić wątpliwości i przedstawić organowi kontroli skarbowej dodatkowe dowody, których brak organ zarzuca skarżącej Spółce, a które powinny znajdować się właśnie w tej firmie. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w S. wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawą - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 wraz z późn. zm/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, w przedmiotowej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Skarga na uwzględnienie nie zasługuje, gdyż zaskarżona decyzja obowiązującego prawa nie narusza, Zagadnieniem spornym w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania pozostaje ocena prawna umowy prowizji i wynikające z tej oceny konsekwencje prawne dla skarżącej Spółki. Umową z dnia 20 lipca 1999r, oznaczoną jako umowa prowizji, E. SA z/s w S. zobowiązało się do wypłacenia prowizji w wysokości 3% od wartości faktur wystawionych Spółce przez inwestora na wykonane roboty budowlane w terminalu pasażerskim na rzecz B. s.c. z/s w G. za pośrednictwo w pozyskaniu przez spółkę E. kontraktu na roboty budowlane na budowę terminalu pasażerskiego w P. (§ 1 i 4 umowy) Spółka cywilna B. zobowiązała się także do podjęcia wszelkich działań, których celem jest podpisanie kontraktu na budowę terminalu pasażerskiego (§ 2 umowy). Z treści tej umowy, jak również z wyjaśnień składanych przez skarżącą Spółkę w toku postępowania podatkowego przed Inspektorem Kontroli Skarbowej /wyjaśnienia pisemne z dnia 14 września 2002r k - 488 i 489 akt podatkowych organu I instancji/, a także z treści wniesionego przez Spółkę odwołania, a następnie skargi do tut. Sądu wynika, że B. miało wpłynąć sobie tylko znanymi sposobami na decyzję komisji przetargowej w sprawie wyboru skarżącej Spółki na wykonawcę terminalu pasażerskiego P. Z zarządzenia nr [...] Prezesa Zarządu P. SA z/s w S., będącego inwestorem zastępczym budowy terminalu pasażerskiego w P., wydanego w sprawie powołania komisji do przeprowadzanie przetargu na wybór generalnego wykonawcy budowy terminalu pasażerskiego wynika, że przetarg miał charakter przetargu nieograniczonego, natomiast z Regulaminu działania komisji przetargowej wynika, że członkowie komisji pod przystąpieniem do porównywania ofert składali oświadczenia o braku okoliczności, które mogłyby podważyć ich bezstronność, a ponadto zostali zobowiązani do nieujawnienia informacji naruszających interes handlowy oraz zasady uczciwej konkurencji, a także informacji związanych z przebiegiem badania, oceny i porównywalności treści ofert. Zdaniem Sądu z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że przetarg ogłoszony w celu wyboru generalnego wykonawcy terminalu pasażerskiego był przetargiem publicznym, okoliczność bowiem, iż przetarg ma charakter nieograniczony (otwarty) jest podstawowym kryterium oceny, czy przetarg ma charakter publiczny, a co za tym idzie, że całość objętych przetargiem negocjacji oraz treść złożonych do przetargu ofert stanowi tajemnicę służbową i to niezależnie, czy wynikające z nich informacje znajdują się w wykazie wiadomości objętych tajemnicą służbową sporządzonym przez zamawiającego (ogłaszającego przetarg) wobec tego właśnie, że wiadomości te są ściśle związane z formą prowadzonego przetargu oraz jego celem. Cel ten sprowadza się do zapewnienia równości stron negocjacji, ochrony ich interesu oraz interesu ogłaszającego przetarg z punktu widzenia wyboru jak najlepszego kontrahenta. Jakiekolwiek zatem czynności zmierzające do wpłynięcia na działania członków komisji przetargowej - wg oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - nie tylko są niezgodne z prawem, ale podlegają penalizacji na mocy przepisu art. 305 Kodeksu karnego. Powyższe stwierdzenia prowadzą do wniosku, że umowa prowizji nie mogła zostać zawarta w celu wpłynięcia przez B. na działania członków komisji przetargowej, tj. w celu niezgodnym z prawem. Wynik zatem przetargu, tj. wybór przez komisję przetargową oferty S. był niezależny od działań osób trzecich, w tym od działań B. W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że wydatki podatnika związane z realizacją umowy prowizji nie zostały poniesione przez Spółkę E. w związku z przystąpieniem Spółki do przetargu na roboty budowlane w terminalu pasażerskim w P. i tym samym nie stanowią kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust, 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych, gdyż nie występuje związek przyczynowy pomiędzy poniesionymi wydatkami, a osiąganymi przez Spółkę przychodami, a w konsekwencji organy podatkowe słusznie uznały, iż w sprawie ma zastosowanie przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, który przewiduje, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób niepozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie aprobuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 22 marca 2001 r, o sygn, SA/Sz 43/00, zgodnie z którym podmioty stosunków gospodarczych mogą dowolnie i na swobodnie określonych warunkach kształtować łączące je stosunki zobowiązaniowe, lecz ocena ich skutków podatkowych należy do organów podatkowych Ustawodawca wyraźnie wiąże koszty uzyskania przychodów z celem ich poniesienia, jakim jest osiągnięcie przychodów Cel ten musi być wyraźnie widoczny, a poniesione wydatki winny go bezpośrednio realizować lub co najmniej powinny go zakładać, jako realny. Podatnik prowadzący działalność gospodarczą powinien postępować racjonalnie i zgodnie z prawem zmierzać w sposób najbardziej bezpośredni do osiągnięcia przychodu. Odnosząc wyżej poczynione spostrzeżenia do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, stwierdzić należy, że - w ocenie Sądu - skarżąca Spółka nie wykazała istnienia związku pomiędzy zakwestionowanymi wydatkami, a przychodem. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez organy podatkowe zdecydowanie przemawiają natomiast na rzecz poglądu przeciwnego i konstatację, że jedynym celem poniesionych przez Spółkę wydatków było zmniejszenie podstawy opodatkowania. Zdaniem Sądu zarzut skarżącej Spółki naruszenia zaskarżoną decyzją art 180 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej wobec pominięcia dowodów z przesłuchania przedstawicieli B. w G. jest nieuzasadniony, bowiem wskazanie przez Spółkę celu, w jakim zawarła umowę, tj wpłynięcia poprzez B. na działanie członków komisji przetargowej, a więc w celu niezgodnym z prawem, czynił ten dowód zbędny w postępowaniu. Z tych względów Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.