I SA 2455/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Maria Wiśniewska NSA Joanna Banasiewicz Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości drogowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2455/02 UZASADNIENIE J. W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002j nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę M. własności nieruchomości drogowej położonej w M. przy ulicy [...] i oznaczonej jako działka o numerze [...]. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a sprowadzającą się do stwierdzenia, że ponieważ w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione w przepisie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - w/w nieruchomość stała się własnością Gminy. Przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wnioskiem z dnia 1 stycznia 1999 r. Burmistrz Miasta M. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę - z mocy prawa - z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości drogowej, położonej w M., stanowiącej część ulicy [...], oznaczonej jako działka o numerze [...], w obrębie M., o powierzchni 215 m kw. mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M., w której to księdze jako właściciel nieruchomości wpisany był J. W. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Wojewoda [...] powyższy wniosek uwzględnił stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że stosownie do przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 z zm. ) dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi. Ponieważ organ ustalił, że wyżej opisana nieruchomość pozostawała również we władaniu Miasta M., gdyż stanowiła miejską drogę lokalną wymienioną w uchwale Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Nr[...] z dnia [...] marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich ( Dz. Urz. Woj. Kat. Nr 6 z 1987 r. poz. 112 ) uznał, że zostały spełnione przesłanki wymienione w przepisie art. 73 ust. 1 cyt. ustawy i własność przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na rzecz Gminy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. W., który jeszcze przed wydaniem decyzji przez Wojewodę występował z pismami do organu, w których sprzeciwiał się wydaniu decyzji komunalizacyjnej podnosząc, że przedmiotowy grunt stanowi po pierwsze-jego własność i pozostaje cały czas w jego władaniu a po drugie - nigdy nie był i nie jest drogą. Jako dowody na powyższe twierdzenia wskazywał wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] listopada 1978 r. sygn. akt [...] m.in. zakazujący W. H., B. H. i J. D. wykonywanie jakichkolwiek aktów posiadania na realności Kw [...] stanowiącej własność M. i H. W., nie wyłączając czynności służebnych obejmujących przejazd i przechód. Ponadto odwołujący się powoływał się na treść pisma Kierownika Referatu Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta M. z dnia 15 maja 1997 r. kierowanego do niego w związku z nawiezieniem na przedmiotowy grunt przez Gminę żużlu, z którego to pisma wynika, iż utwardzenie terenu nastąpiło na interwencję W. H. a Gminie nie było wiadome, że przedmiotowy grunt stanowi własność prywatną. Jednocześnie w piśmie tym organ zobowiązał się do usunięcia nawiezionych materiałów. Rozpatrując sprawę w trybie instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję Wojewody. W uzasadnieniu swego stanowiska zauważył, że przepis art. 73 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy przepisy wprowadzające (...) przewiduje nabycie nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa z mocy prawa, jeżeli była ona na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną, pozostawała we władaniu w/w jednostki lub Skarbu Państwa i jednocześnie nie była ich własnością. W niniejszej sprawie - zdaniem organu -wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Nieruchomość bowiem stanowiła własność prywatną - J. W., jako droga lokalna miejska stała się w dniu 1 stycznia 1999 r. drogą gminną, odnośnie zaś władania nią przez Gminę, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, iż dla spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania w rozumieniu prawa cywilnego. W tej sytuacji przyjął, iż ponieważ - zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ) mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową - władztwo gminy może przejawiać się nie tylko przez wykonywanie określonych działań na nieruchomości, ale także przez fakt nieskrępowanego korzystania z drogi publicznej a zatem skoro w niniejszej sprawie z przedmiotowej drogi mogą faktycznie korzystać wszyscy mieszkańcy gminy, to należy uznać, że grunt ten był w jej władaniu. W skardze do Sądu J. W. zakwestionował okoliczność, że przedmiotowy grunt w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawał we władaniu jednostki samorządu terytorialnego, przytaczając argumenty zawarte w odwołaniu. Ponadto stwierdził, że ze spornego odcinka nikt z mieszkańców gminy nie korzystał, gdyż kończy się on wejściem do lasu za którym przebiega droga szybkiego ruchu, do której dostęp z innej strony mają wszyscy mieszkańcy. W związku z powyższym skarżący twierdził, iż nie istniało - jak przyjął to organ - nieskrępowane przez mieszkańców gminy korzystanie z jego nieruchomości. Dodatkowo, po wniesieniu skargi, skarżący powołał się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadłego w dniu 17 lutego 2004 r. w sprawie II SA/ Ka 388/02 z jego skargi na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], w którym to orzeczeniu Sąd stwierdził nieważność uchwały, którą Rada Miejska w M. rozpoznała i odrzuciła zarzut wniesiony przez skarżącego od projektu zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, odnoszącego się do fragmentu miasta M. obejmującego m. in. jego nieruchomość i przewidującego na niej urządzenie drogi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za zasadną, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje bowiem na to, że dokonana przez organy ocena stanu faktycznego mogła prowadzić do wniosku, iż przedmiotowy pas gruntu spełniał wymogi przewidziane przepisem art.73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W ujęciu przepisu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm. ) droga traktowana jest jako rodzaj budowli, swego rodzaju obiekt, który musi spełniać konkretne, określone wymagania techniczne. Podobnie zresztą pojęcie drogi traktują przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm. ). Jak wynika natomiast z oświadczenia pełnomocnika Burmistrza Miasta M., które zostało złożone w dniu 7 czerwca 2004 r. do protokołu rozprawy sądowej, ulica [...] w M. jest wyasfaltowana, ale jedynie na odcinku od ulicy [...] do działki J. W.. Na dalszym zaś odcinku droga ta nie jest urządzona. Powyższe potwierdza także treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lutego 2004r. sygn. akt II SA/Ka 388/02, który skarżący nadesłał do Sądu przy piśmie z dnia 25 marca 2004 r. Z uzasadnienia tego wynika, że sama Rada Miejska w M. określała sporny pas gruntu jako cyt: "ślad projektowanej ulicy", choć twierdziła przy tym jednocześnie, że "ślad" ten spełnia wymogi wspomnianej ustawy o drogach publicznych. Należy także podkreślić, iż z akt sprawy nie wynika, że obowiązujący na dzień 31 grudnia 1998 r. plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał na przedmiotowym terenie istnienie drogi publicznej, ustalenia zaś zawarte w uzasadnieniu w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ka 388/02 raczej temu przeczą. Jeśli by bowiem sporny pas gruntu był objęty na dzień 31 grudnia 1998 r. tego rodzaju planem to należało by zadać pytanie, w jakim celu w roku 2000 zapadła uchwała Rady Miejskiej Miasta M. nr [...] na podstawie, której przystąpiono do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu Miasta M., leżącego w granicach wyznaczonych ulicami: [...],[...] i [...] ( w skład, którego to fragmentu wchodziła sporna działka ), a który to dopiero plan przewidywał przeznaczenie na w/w terenach ulice, place i drogi publiczne wraz z liniami rozgraniczającymi i urządzeniami pomocniczymi. W ocenie Sądu sam fakt, że na podstawie wspomnianej na wstępie uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] marca 1987 r. ulica [...] w M. została zaliczona do kategorii miejskich dróg lokalnych nie jest wystarczający dla uznania, że na spornym odcinku istniała droga publiczna. Zaznaczyć wypada także, iż w/w uchwała nie precyzuje przebiegu ulicy a określa go tzw. metryka ulicy, której kserokopia znajduje się w aktach sprawy. Dokument ten jednak nie spełnia wymogów przewidzianych dla dokumentów urzędowych. Nie tylko nie zawiera poświadczenia za zgodność z oryginałem, ale nie zawiera też żadnych pieczęci, numeru ewidencyjnego. Nie wiadomo też kto go sporządził i na jakiej podstawie. W rubryce: "nazwisko i imię sporządzającego metrykę" wpisano jedynie nazwisko A. P. bez określenia stanowiska służbowego ewentualnie uprawnień a w rubryce zawierającej informację o dokumentach na podstawie, których sporządzono metrykę - wpisano: cyt. "na podstawie własnych pomiarów w terenie z wykorzystaniem dotychczas istniejących metryk". Zebrany materiał dowodowy wskazuje ponadto, że również i druga przesłanka przewidziana wspomnianym przepisem art. 73 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną tj. władanie nieruchomością przez jednostkę samorządową w dniu 31 grudnia 1998 r. nie została w przedmiotowej sprawie spełniona. Stan faktyczny jaki istniał i cały czas istnieje na spornym gruncie świadczy o tym, że włada nim wyłącznie J. W.. Abstrahując nawet w tym momencie od sprawy o przywrócenie posiadania, która zakończyła się wyrokiem zapadłym w 1978 r., trzeba wskazać, że wymienione na wstępie pismo Urzędu Miasta M. z 1997 r. wyraźnie dowodzi, iż Miasto także w końcu lat 90 - tych nie czuło się decydentem w stosunku do spornego terenu. Liczne pisma J. W. kierowane do urzędów jeszcze przed wydaniem decyzji w tej sprawie a także wypowiedź do protokołu rozprawy sądowej w dniu 7 czerwca 2004 r. pełnomocnika Gminy, że J. W. nie pozwala cały czas wchodzić na swoją nieruchomość, usuwa z niej utwardzenie drogi świadczy o braku możliwości (jak ujął to organ ) "nieskrępowanego korzystania z nieruchomości przez mieszkańców gminy". Okoliczność zaś, że Miasto chce przedmiotowy pas gruntu w dalszym ciągu wykupić też dodatkowo dowodzi o braku atrybutu władania gruntem przez jednostkę samorządową w grudniu 1998r. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja Wojewody Śląskiego zapadła z naruszeniem przepisu art. 73 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną i biorąc powyższe pod uwagę - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji