I SA/Wa 1027/21
WyrokWSA w Warszawie2022-02-21
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Anna Falkiewicz-Kluj, Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję administracyjną w trybie wznowienia postępowania, jeśli od dnia jej doręczenia upłynęło pięć lat?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło pięć lat. Termin ten ma charakter materialny i jego upływ powoduje bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, nawet jeśli decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W takiej sytuacji organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i wskazania przyczyn uniemożliwiających jej uchylenie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody o ustaleniu odszkodowania i stwierdziła, że pierwotna decyzja ustalająca odszkodowanie została wydana z naruszeniem prawa. Właścicielka nieruchomości, P. N., wniosła skargę na decyzję Ministra, zarzucając naruszenie przepisów specustawy drogowej, niezastosowanie się do wyroku WSA oraz błędne obliczenie terminu przedawnienia uniemożliwiającego uchylenie pierwotnej decyzji. WSA oddalił skargę, uznając, że decyzja Ministra była zgodna z prawem, a pięcioletni termin przedawnienia uniemożliwił uchylenie pierwotnej decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...] uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. nr [...] ustalającą odszkodowanie oraz stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. została wydana z naruszeniem prawa.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Nieruchomość położona w gminie [...], obręb [...], ozn. jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] grudnia 2013 r., została przeznaczona pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] odcinek [...], teren gminy [...] i miasta [...]. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2013 r. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz A. S., za prawo własności nieruchomości ozn. jako działki nr [...] i nr [...], a także zobowiązał Zarząd Województwa [...] reprezentowany przez [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] do wypłaty odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna.
Zarząd Województwa [...] pismem z [...] kwietnia 2014 r. wniósł na podstawie art. 145 k.p.a. o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z [...] listopada 2013 r., z uwagi na fakt powzięcia informacji, że działka nr [...], z której następnie wydzielono przejętą działkę nr [...], została sprzedana przez właścicielkę przed uostatecznieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. wznowił postępowanie zakończone ww. ostateczną decyzją z [...] listopada 2013 r. wskazując, że zbycie nieruchomości przed uostatecznieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a przed wydaniem decyzji odszkodowawczej, stanowi nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. orzekł o uchyleniu ostatecznej decyzji z [...] listopada 2013 r. oraz ustalił stosowne odszkodowanie.
Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] lipca 2017 r. uchylił decyzję z [...] lipca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W tej sytuacji Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. uchylił własną decyzję z [...] listopada 2013 r. (pkt 1) i orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz A.S. z tytułu przejęcia na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości przeznaczonej na cele ww. inwestycji drogowej ozn. jako działka nr [...] w kwocie wynoszącej [...] zł (pkt 2) oraz o ustaleniu odszkodowania na rzecz P. R. z tytułu przejęcia na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości przeznaczonej na cele ww. inwestycji ozn. jako działka nr [...] w kwocie wynoszącej [...] zł (pkt 3), a także zobowiązał do wypłaty odszkodowania, o którym mowa w pkt 2 i 3 decyzji, Zarząd Województwa [...] reprezentowany przez [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. S. oraz Zarząd Województwa [...].
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. i odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek skargi P. R. wyrokiem z 6 marca 2020 r. sygn. akt. I SA/Wa 856/19 uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] stycznia 2019 r.
W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, że organ II instancji rozpoznając sprawę nieprawidłowo uznał, iż P. R. zrzekła się należnego jej odszkodowania i w następstwie powyższego uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. orzekając jednocześnie o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. WSA w Warszawie zaznaczył, że na dzień uostatecznienia się decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r. działka nr [...] wydzielona z działki nr [...] stanowiła własność P. R., a zatem to jej należało przyznać odszkodowanie za przejęcie ww. nieruchomości. Sąd podkreślił, że w sprawie istotny był dzień uostatecznienia się decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Jednocześnie Sąd zauważył, że wszelkie roszczenia pomiędzy sprzedającą i kupującą wynikające z aktu notarialnego, jak i dodatkowo składanych oświadczeń mogą być przedmiotem postępowania cywilnego prowadzonego przed sądem powszechnym.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii rozpoznając ponownie sprawę przytoczył przepisy kpa i zasady dotyczące instytucji wznowienia postępowania administracyjnego i podkreślił, że przesłanką, dla której Wojewoda [...] wznowił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie w przedmiotowej sprawie było powzięcie przez inwestora informacji w dniu [...] marca 2014 r., że aktem notarialnym z [...] listopada 2013 r. Rep. A Nr [...], doszło do zawarcia umowy sprzedaży działki nr [...] pomiędzy A. S. a P. R..
Organ zaznaczył, że Wojewoda [...] wszczynając postępowanie odszkodowawcze ustalił aktualnego właściciela nieruchomości objętej postępowaniem według stanu w dniu wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji, równocześnie w dacie wydania decyzji ustalającej odszkodowanie nie posiadał informacji o sprzedaży części tej nieruchomości. Okoliczność ta nastąpiła przed wydaniem decyzji odszkodowawczej z [...] listopada 2013 r. Zbycie nieruchomości przed ostatecznością decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a zarazem przed wydaniem decyzji ustalającej odszkodowanie, to nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, istotna dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, a nieznana organowi, który wydał decyzję.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że na podstawie prezentaty wpływu podania inwestora o wznowienie postępowania ([...] kwietnia 2014 r.) uznać należy, że wniosek [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] został złożony w terminie wskazanym w art. 148 § 1 k.p.a.
Zatem w ocenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii okoliczność, na którą powołał się organ I instancji wznawiając postępowanie spełnia przesłanki pozwalające na uznanie jej za podstawę wznowienia postępowania. Niewątpliwie bowiem okoliczność zbycia nieruchomości przed uostatecznieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a przed wydaniem decyzji odszkodowawczej, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W następstwie powyższego Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. wydaną w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł o uchyleniu własnej decyzji z [...] listopada 2013 r. i ustalił odszkodowanie na rzecz A.S. za działkę nr [...] o powierzchni [...] ha oraz na rzecz P. R. za działkę nr [...] o powierzchni [...] ha.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wskazał, że w myśl art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1363) nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych oraz własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Zgodnie z art. 12 ust. 4f ww. ustawy odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Przejście na podmioty publiczne z mocy prawa własności nieruchomości lub ich części, które zostały wymienione w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, następuje z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu stała się ostateczna. Zasadnicze znaczenie ma zatem kwestia określenia stanu prawnego nieruchomości na dzień uostatecznienia się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Organ, który obowiązany jest ustalić wysokość odszkodowania zgodnie z art. 12 ust. 4f specustawy drogowej powinien przyznać je "dotychczasowym właścicielom nieruchomości", a więc podmiotom, którym przysługiwało prawo własności w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Minister zaznaczył, że nieruchomość przeszła na własność Województwa [...] z dniem [...] grudnia 2013 r., natomiast umowa sprzedaży pomiędzy A. S. a P.R. została zawarta [...] listopada 2013 r. Zatem sprzedaży działki nr [...] (z której wydzielone zostały działki nr [...] i [...]) dokonano przed uostatecznieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Tym samym z dniem uostatecznienia się decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej prawo własności ww. nieruchomości, należne P. R. do działki nr [...] wydzielonej z działki [...] wygasło i należało za nie ustalić odszkodowanie.
Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że na obecnym etapie postępowania brak jest możliwości wydania decyzji administracyjnej orzekającej co do istoty sprawy, uwzględniającej zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 856/19. Powyższe bowiem stanowiłoby naruszenie art. 146 § 1 k.p.a.
Minister wskazał, że przepis ten ustala okres przedawnienia na pięć lat, po upływie których organy administracji tracą kompetencję do merytorycznego rozpoznawania sprawy. Po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci wobec tego uprawnienie do uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, gdyż byłoby to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Treść art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w akcie prawnym proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Na potwierdzenie organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowadministracyjne.
Zdaniem Ministra w przedmiotowym postępowaniu bezspornym jest, że podstawą wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. była przesłanka wyrażona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Bezspornym jest także, że decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. została doręczona zarówno A. S. jak i Zarządowi Województwa [...] [...] grudnia 2013 r.
Powyższe oznacza, że zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a, w dniu [...] grudnia 2018 r., odpadła możliwość uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. Z tego względu należało uchylić decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. i stwierdzić jednocześnie, że decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. została wydana z naruszeniem prawa.
P. N. (wcześniejsze nazwisko R.) wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie prawa, które miało wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 12 ust. 4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1474) – dalej specustawa drogowa, poprzez pominięcie konieczności realizacji i respektowania obowiązku ustalenia i wypłacenia osobie uprawnionej tj. P. N. (R.) odszkodowania w kwocie [...] zł z tytułu przejęcia na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] odcinek [...], pomimo, że zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody w postaci dokumentów jednoznacznie wskazują, że skarżącej należne jest wskazane wyżej odszkodowanie, gdyż spełnione zostały wszelkie wymogi formalnoprawne, grunt został przejęty na własność Skarbu Państwa (Województwa [...]), ustalone i przyznane odszkodowanie nie zostało wypłacone do chwili obecnej;
2. niezastosowanie się przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do wyroku z 6 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 856/19;
3. naruszenie prawa poprzez uchylenie decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii ostateczną decyzją z [...] marca 2021 r. powołując się na art. 146 § 1 k.p.a. z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji ostatecznej upłynęło 5 lat nastąpiło przedawnienie. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii w decyzji wylicza, że takie przedawnienie nastąpiło [...] grudnia 2018 r. i odpadła możliwość uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. z tego względu uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. Według obliczeń skarżącej w dniu wydania decyzji przez Wojewodę [...], tj. [...] stycznia 2018 r. minęły 4 lata i ok 2 miesiące, a nie 5 lat, więc decyzja nie była przedawniona. Minister Rozwoju Pracy i Technologii [...] marca 2021 r. uchylając decyzję Wojewody [...] naruszył zatem prawo;
4. celowe przetrzymywanie spraw przez Ministerstwo i niestosowanie się do k.p.a., przez co sprawa ciągnie się już 7 lat.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.
Na wstępie zaznaczyć należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny tut. Sądu, dokonanej w prawomocnym wyroku z 6 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 856/19.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wyrażona w nim zasada związania oznacza, że orzeczenie sądu oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Obowiązek wynikający z powyższego związania może być jednak wyłączony w wypadku zmiany stanu prawnego, na co wprost wskazuje brzmienie art. 153 p.p.s.a., bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. Wyłączenie ze wskazanego obowiązku jest dopuszczalne również w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych, tj. gdy po wydaniu wyroku, w prowadzonym ponownie postępowaniu zmianie ulegną istotne okoliczności i ustalony zostanie stan faktyczny odmienny od przyjętego przez sąd za podstawę dokonanej oceny. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Po wydaniu ww. wyroku pojawiła się nowa przesłanka, w postaci upływu pięcioletniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a., co spowodowało utratę mocy wiążącej oceny prawnej ww. wyroku w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.
Minister Rozwoju Pracy i Technologii trafnie zatem uznał, że w dacie wydawania przez ten organ decyzji brak było możliwości wydania decyzji orzekającej co do istoty sprawy z uwzględnieniem zaleceń Sądu wskazanych w uzasadnieniu powyższego wyroku.
Zaznaczenia wymaga bowiem i jest poza sporem, że wznowienie postępowania miało w rozpoznawanej sprawie miejsce wobec spełnienia przesłanki o jakiej mowa w 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Stosownie do treści art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Regulacja ta stanowi szczególną okoliczność wyłączającą, z uwagi na sam upływ wskazanego w nim czasu, możliwość uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, nawet jeżeli zaistniały ku temu ustawowe przesłanki określone w przepisach. Podstawą rozstrzygnięcia w oparciu o ten przepis jest bowiem stwierdzenie faktu naruszenia prawa przy wydaniu skarżonej decyzji oraz wskazanie przyczyny uniemożliwiającej uchylenie decyzji (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r. II OSK 1783/15). Takie warunki zaistniały w rozpoznawanej sprawie, albowiem jak ustalono w toku wznowionego postępowania doręczenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. A. S. i Zarządowi Województwa [...] nastąpiło [...] grudnia 2013 r., wskazany pięcioletni termin o jakim mowa w art. 146 § 1 k.p.a. upłynął zatem z dniem 4 grudnia 2018 r.
Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie sądowym stanowiskiem, przez doręczenie decyzji w rozumieniu przepisu art. 146 § 1 k.p.a. należy rozumieć doręczenie w odniesieniu do którejkolwiek ze stron biorących udział w danym postępowaniu. Podkreślić należy, że upływ wskazanego w nim terminu - jako negatywna przesłanka uchylenia decyzji w trybie wznowieniowym - ma charakter bezwarunkowy, skutkujący - bez względu na okoliczności które to spowodowały - bezwzględnym zakazem merytorycznego orzekania w sprawie (tak m.in. wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2015 r. I OSK 1142/13, z dnia 8 stycznia 2014 r. II GSK 1780/12 i z dnia 18 lutego 2010 r. I OSK 561/09 ). Abstrahując od zasadności podnoszonych w tym względzie twierdzeń nie ma żadnego znaczenia dla oceny jego upływu fakt ewentualnego prowadzenia postępowania wznowieniowego w sposób na przykład przewlekły czy opieszały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby została wydana z naruszeniem prawa. Biegu tego terminu nie przerywa żadna czynność procesowa, nie może być on przywrócony (nie jest terminem, do którego zachowania obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ) i nie może także ulec przerwaniu (możliwości takiej nie przewidział ustawodawca), a jego upływ organ zobligowany jest uwzględnić z urzędu. Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 k.p.a. naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. II OSK 124/09, po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania organ administracji publicznej traci uprawnienie nie tylko do uchylenia decyzji, lecz także do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym, gdyż byłoby to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Akceptacja poglądu przeciwnego oznaczałaby, że po upływie okresu przedawnienia, kiedy organ nie mógł już uchylić decyzji, nadal może toczyć się postępowanie badające sprawę co do istoty, co stałoby w oczywistej sprzeczności z regulacją zawartą w art. 146 § 1 k.p.a.
Zakaz uchylania decyzji dotkniętych wadami wymienionymi w art. 146 § 1 k.p.a. po upływie terminu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. nie oznacza sanacji takich decyzji. Pomimo braku możliwości ich wyeliminowania z obrotu prawnego z uwagi na upływ terminu przedawnienia, są one decyzjami nieprawidłowymi, wydanymi z naruszeniem prawa. Na gruncie k.p.a. prawne konsekwencje takiego stanu rzeczy uregulowane są w art. 151 § 2, zgodnie z którym w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zadość temu wymogowi czyni sentencja zaskarżonej decyzji.
Z podanych wyżej względów skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło