I SA/Wa 103/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. sprawy ze skargi Z. S., R. S. i B. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] odmawiającej potwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Państwa Polskiego - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39) odmówił stwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczania wartości nieruchomości pozostawionej przez A. S. poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości M., gm. J. powiat D., woj. [...], twierdząc w uzasadnieniu, że A. S. powrócił do kraju z frontu po demobilizacji, a zatem nie repatriował się w trybie układów republikańskich, i w myśl powołanej ustawy nie był osobą uprawnioną do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że pozostawiona nieruchomość znajduje się obecnie na terenie Litwy. Artykuł 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, określa zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w układach republikańskich, w tym, m. in., w układzie z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski. Z ustaleń organu wynika, iż "A. S. nie był osobą, o której mowa w art. 1 układu z dnia 22 września 1944 r., bowiem w piśmie z dnia [...] maja 2004 r. Pani R. S. wskazała, iż jej mąż "z chwilą powołania go do Armii Radzieckiej, po przeszkoleniu został wysłany na front i z frontem szedł przez Polskę w kierunku granicy niemieckiej". W związku z powyższym A. S. nie powrócił do kraju w trybie umów wymienionych w art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r.", a zatem, zdaniem organu odwoławczego, organ wojewódzki zasadnie odmówił potwierdzenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła R. S., twierdząc, że zgodnie z podniesioną do rangi zasady prawnej uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1991 r. SN III CZP 84/90 OSNC 1991/8-9/97, mąż jej, A. S., nabył prawa repatrianta, co jest jednoznaczne z uzyskaniem praw do odszkodowania za pozostawione mienie poza obecnymi granicami Państwa Polskiego, w miejscowości M., woj. [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa potwierdzenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku spadkobierców A. S., tj. żony R.S. oraz synów: Z. S., R. S. i B. S. o odszkodowanie za mienie pozostawione w miejscowości M., województwo [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła R. S., a po jej śmierci, w jej miejsce wstąpili i skargę poparli jej spadkobiercy: synowie Z. S., R. S. i B. S. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. odmówił potwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Państwa Polskiego, a Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, powodem odmowy uwzględnienia wniosku była okoliczność, że ojciec skarżących, A. S., został powołany do armii radzieckiej, po przeszkoleniu wysłany na front; po zakończeniu działań wojennych został zdemobilizowany na terenie Polski, i nigdy nie wrócił już do swojego gospodarstwa w miejscowości M. W związku z powyższym, zdaniem organów obu instancji, A. S. nie został poddany procedurze repatriacji do Polski, w jakiej mowa w układzie z dnia 22 września 1944 r. Dokonanie w tej sprawie przez organy administracji literalnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39) nie można uznać za prawidłowe. Należy bowiem zwrócić również uwagę, na co zresztą wskazano w skardze, na stosowne orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem (v.: uchwały 7 sędziów z dnia 30 maja 1990 r. sygn akt III CZP 1/90 OSNC 1990/10-11/129 oraz z dnia 10 kwietnia 1991 r. sygn. akt III CZP 84/90 OSNC 1991/8-9/97), wprawdzie odnoszącym się do wcześniejszych regulacji prawnych dotyczących tej materii, ale które nie straciło swej aktualności także w stosunku do ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., będącej podstawą rozstrzygnięcia, krąg osób uprawnionych do ekwiwalentu za pozostawione mienie nie może być ustalany przy uwzględnieniu wyłącznie kryteriów obiektywnych, tzn. tylko na podstawie umów międzynarodowych, regulujących repatriację obywateli polskich z tzw. terenów wschodnich. Zgodnie z powołanym wyżej orzecznictwem, na równi z osobami, które powróciły do kraju na podstawie umów zawartych w latach 1944 – 1957, powinny być traktowane osoby, które nie mogły poddać się "procedurze" określonej w tych umowach, gdyż w tym okresie, z przyczyn od siebie niezależnych, nie przebywały w ZSRR, a pozostawiły swoje mienie nieruchome na terenach nie wchodzących obecnie w skład Państwa, zamieszkiwały na tych terenach przed 1 września 1939 r. i opuściły ZSRR przed rozpoczęciem ewakuacji (np. zbiegły na obecne terytorium polski z obawy przed represjami, zostały wywiezione na roboty przymusowe do Niemiec skąd powróciły do polski, czy przybyły do kraju w szeregach wojska). Ponadto, należy zauważyć, że w pismach skierowanych do organu administracji, wnioskodawczyni twierdziła, że nieruchomość została pozostawiona na terenie Białorusi, natomiast organ, nie odnosząc się w tym zakresie do tych twierdzeń wnioskodawczyni, powoływał się na umowę zawartą z Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski, i nie wskazał, gdzie została opublikowana, aby można było zapoznać się z jej treścią, a jeśli nie została opublikowana, nie dołączył do akt administracyjnych jej tekstu. Rozpatrując ponownie sprawę organ winien mieć na uwadze powyższe wytyczne oraz przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), której przepisy są zgodne ze wskazaną wyżej linią orzecznictwa. Mając powyższe na uwadze, Sąd, uznając sprawę za niewystarczająco wyjaśnioną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.