I SA/Wa 1064/13
WyrokWSA w Warszawie2014-01-23
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Dariusz Chaciński, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uchylił decyzję ustalającą odszkodowanie za nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki przejścia własności nieruchomości pod drogę publiczną z mocy prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ nie zostały należycie ustalone wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia. W szczególności brak było miarodajnych dowodów wskazujących na przeznaczenie nieruchomości pod drogę publiczną w dacie wydania decyzji podziałowej oraz istniały wątpliwości co do przejścia własności z mocy prawa na podmiot publicznoprawny, co wymagało rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. K. i A. K. na decyzję Wojewody uchylającą decyzję Starosty o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji nie ustalił należycie stanu faktycznego, w szczególności brak było dowodów na przeznaczenie działki pod drogę publiczną oraz istniały wątpliwości co do przejścia własności z mocy prawa. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Mirosław Gdesz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi E. K. i A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], na skutek odwołania Miasta S., uchylił – na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. – decyzję Starosty S. z dnia [...] stycznia 2013 r. orzekającą o ustaleniu odszkodowania na rzecz E. i A. małż. K. w kwocie [...] zł za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] (obecnie działki nr [...],[...],[...]) o powierzchni [...] ha, położoną w S., obręb [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy.
Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Burmistrz Miasta S. na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) zatwierdził na wniosek E. i A. małż. K. podział będącej ich własnością działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie geodezyjnym [...] przy ulicach [...], na [...] działek o nr od [...] do [...].
Pismem z dnia 10 listopada 2008 r. E. i A. małż. K. oraz J. Sp. z o.o. wystąpili do Starosty S. z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za działki nr [...] i nr [...]. Następnie J. Sp. z o.o. reprezentowana przez A. K. pismem z dnia 3 lutego 2009 r. w nawiązaniu do uprzednio złożonego wniosku wyjaśniła, że wnosi o odszkodowanie za działkę nr [...]. Nieruchomość ta została wniesiona tytułem wkładu niepieniężnego do spółki na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] października 2003 r. rep. [...] nr [...].
Sprawa ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] została rozpatrzona przez Starostę Powiatu S. oraz Wojewodę [...] odrębnymi decyzjami.
Sprawa ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] (obecnie działki nr [...],[...],[...]) była już dwukrotnie rozpoznawana przez organy administracji, a także raz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Po raz pierwszy rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją z dnia
[...] września 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania spółki J. Sp. z o.o. uchylił decyzję Starosty S. z dnia [...] marca 2009 r. odmawiającą ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Starosta Powiatu S. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. ustalił za przedmiotową nieruchomość odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz E. i A. małż. K. Po rozpatrzeniu odwołania Miasta S., Wojewoda M. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. i A. małż. K., w konsekwencji czego sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1563/11, oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r.
W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że cel,
w jakim nastąpiło wydzielenie działki nr [...] w decyzji z dnia [...] października 2001 r. nie został określony. Brak jest również wskazania tego celu w postanowieniu z dnia
[...] kwietnia 2001 r. pozytywnie opiniującym wstępny podział nieruchomości. W tej sytuacji ustalenie przeznaczenia wydzielonej działki możliwe było wyłącznie w oparciu o treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aktualnego w dacie orzekania o zatwierdzeniu podziału, z którym musiał on być zgodny, o czym stanowi
art. 93 ust. 1 u.g.n. Planem tym był wówczas miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta S. zatwierdzony uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1982 r. wraz ze zmianą zatwierdzoną uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] maja [powinno być grudnia] 1991 r. Z uzasadnienia decyzji Starosty Powiatu S. nie wynika jednak, by ten akt prawa miejscowego został przez organ poddany jakiejkolwiek analizie. Ponadto, w aktach administracyjnych brak jest również wypisu i wyrysu z tego planu.
Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Starosta Powiatu S. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości [...] zł na rzecz E. i A. małż. K. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że w aktach sprawy nie ma formalnego protokołu z rokowań, jednak pisma i oświadczenia stron wskazują, że strony nie doszły do porozumienia, a zatem dopuszczalne jest wszczęcie postępowania o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej.
Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Wojewoda [...] podzielił w tym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji, bowiem odpowiednio udokumentowane fakty podejmowanych prób nawiązania takich uzgodnień oraz brak porozumienia pomimo czynionych starań, należy uznać za materiał zastępujący protokół z uzgodnień (wyrok WSA z dnia 23.11.2012 r., I SA/Wa 1522/12).
Z przepisów art. 98 ust. 1-3 u.g.n. wynika, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Właściwy organ składa wówczas wniosek o ujawnienie praw podmiotu publicznoprawnego w księdze wieczystej, a podstawą wpisu tego prawa do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. Za działki gruntu, o których mowa wyżej, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a właściwym organem, a jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, wówczas właściciel może złożyć wniosek o ustalenie odszkodowania w postępowaniu administracyjnym.
Aby zatem mogło dojść do przejścia z mocy prawa określonej działki gruntu na rzecz podmiotu publicznoprawnego muszą być spełnione łącznie następujące warunki: 1) z treści decyzji podziałowej w sposób jednoznaczny wynika, że konkretny grunt został na wniosek właściciela wydzielony pod drogę publiczną; 2) decyzja podziałowa, o której mowa wyżej stała się ostateczna i w związku z tym istnieje dokument, na podstawie którego organ właściwy może stwierdzić fakt nabycia przez podmiot publicznoprawny określonej działki gruntu z mocy prawa, z dniem w którym decyzja ta stała się ostateczna oraz wystąpić do sądu wieczystoksięgowego o wpis tego prawa na rzecz podmiotu publicznego.
Na podstawie treści właściwej decyzji podziałowej organ prowadzący postępowanie w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. jest zatem zobowiązany zbadać, czy zachodziły powyższe przesłanki warunkujące możliwość wypłaty odszkodowania za utracone prawo własności wydzielonej części nieruchomości prywatnej pod drogę publiczną. Aby więc doszło do ustalenia odszkodowania na rzecz osób uprawnionych, sporna działka nr [...] o pow. [...] ha (obecnie działki [...],[...] i [...]) położona w S. ([...]), musiałaby zostać wydzielona pod drogę publiczną i w wyniku tego podziału przejść na własność Gminy S.
z mocy prawa.
W kontrolowanej sprawie jest bezsporne, że decyzją z dnia [...] października
2001 r. Burmistrz Miasta S. na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. zatwierdził na wniosek E. i A. małż. K. podział będącej ich własnością działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie geodezyjnym [...], na [...] działek o nr [...] do [...]. Jednak cel, w jakim nastąpiło wydzielenie działki [...] w decyzji z dnia [...] października 2001 r. nie został określony. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że podział jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S.
i został pozytywnie zaopiniowany postanowieniem Burmistrza Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2001 r. W uzasadnieniu wspomnianego postanowienia wskazano jedynie, że część działki ew. nr [...] (bez oznaczenia jej granic) leży "na terenach projektowanej ulicy głównej klasy technicznej [...], jezdnia szer [...] m, linia regulacyjna [...] m. Realizacja po 1990 r. (symbol [...])". W tej sytuacji ustalenie przeznaczenia wydzielonej nieruchomości możliwe było wyłącznie w oparciu o treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aktualnego w dacie orzekania o zatwierdzeniu podziału, z którym musiał on być zgodny. Planem tym był wówczas miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta S. zatwierdzony uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1982 r. wraz ze zmianą zatwierdzoną uchwałą Rady Miejskiej w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 1991 r.
W zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia "wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S. - Załącznik Nr 1" sporządzonego w skali 1:10 000, jednak na podstawie jego analizy nie można precyzyjnie ustalić, w jaki sposób w stosunku do granic przedmiotowej działki umiejscowić 45 - metrowy pas projektowanej ulicy głównej.
W opinii organu odwoławczego w aktach przedmiotowej sprawy nadal brak jest miarodajnego dowodu, któryby przewidywał w dacie wydania decyzji podziałowej z dnia [...] października 2001 r., przeznaczenie całej lub tak jak twierdzi w odwołaniu Miasto S., tylko części nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania pod drogę publiczną gminną, wskazującego linie rozgraniczające tej drogi. Jest to zasadnicza przesłanka do wystąpienia skutku, o jakim mowa w art. 98
ust. 1 u.g.n., tj. przejścia z mocy prawa na własność gminy działki wydzielonej pod drogę w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela, z czym wiąże się wynikający z art. 98 ust. 3 u.g.n. obowiązek wypłaty odszkodowania.
Nie można pominąć i tego, że w księdze wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] brak jest wpisu podmiotu publicznoprawnego, jako nabywcy tegoż gruntu pod drogę publiczną na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej. Jako właściciel spornego gruntu na podstawie aktu notarialnego – umowa spółki – rep. [...] z dnia[...] października 2003 r. została wpisana w dniu [...] grudnia 2003 r. J. Sp. z o.o. z siedzibą w J.
Ponadto, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Burmistrz Miasta S. na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...] przy ulicy S., będącej własnością J. Sp. z o. o. z siedzibą
w J., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha na trzy działki: [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2.
Dodatkowo Wojewoda [...] wskazał, że na wniosek spółki J. Sp. z o.o. toczy się przed Burmistrzem Miasta S., na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] przeznaczoną pod drogę publiczną oraz za działkę [...], która dla firmy straciła znaczenie gospodarcze.
W tym stanie Wojewoda stwierdził, że organ I instancji wbrew wymogom art. 7
i art. 77 K.p.a. nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy. Starosta swym postępowaniem naruszył również ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 i art. 11 K.p.a.
Rozstrzygając ponownie sprawę organ pierwszej instancji powinien, mając na uwadze przytoczone wyżej argumenty, wyjaśnić, czy zaistniały przesłanki z art. 98 u.g.n. do ustalenia odszkodowania. Reasumując, Wojewoda [...] wskazał, że skoro zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, to obligowało to organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 K.p.a.).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], wnieśli E. i A. K., żądając jej uchylenia i "utrzymania w mocy" decyzji Starosty S. z dnia [...] stycznia 2013 r. W skardze zakwestionowali między innymi ustalenia Wojewody [...], twierdząc, że na mapie podziału nieruchomości można ustalić przebieg drogi na działce nr [...], a ponadto, że nie składali wniosku o odszkodowanie w trybie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stwierdzili również, że odszkodowanie należy się im, a nie spółce J., a Wojewoda niepotrzebnie "miesza" wniosek spółki do tej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jej przedmiotem jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. uchylająca decyzję Starosty S. z dnia [...] stycznia 2013 r. orzekającą o ustaleniu odszkodowania na rzecz E. i A. małż. K. w kwocie [...] zł za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] (obecnie działki nr [...],[...],[...]) z obrębu [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu
o art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Powołany przepis wyodrębnia zatem dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, a mianowicie:
a) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli w tym wypadku przepisów K.p.a.,
b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W ocenie Wojewody [...] w aktach sprawy nadal brak jest miarodajnego dowodu, który wskazywałby, że w dacie wydania decyzji podziałowej z dnia [...] października 2001 r., cała (lub część, jak twierdzi w odwołaniu Miasto S.) nieruchomość będąca przedmiotem postępowania była przeznaczona pod drogę gminną, zgodnie z liniami rozgraniczającymi tej drogi. Jest to zasadnicza
– zdaniem Wojewody – przesłanka do wystąpienia skutku, o jakim mowa w art. 98
ust. 1 u.g.n., tj. przejścia z mocy prawa na własność gminy działki wydzielonej pod drogę w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela, z czym wiąże się wynikający z art. 98 ust. 3 u.g.n. obowiązek wypłaty odszkodowania. Ponadto, Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...], będącej własnością J. Sp. z o.o. z siedzibą w J. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha na trzy działki: [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2. Jak można się domyślać ze wskazań co do dalszego postępowania zawartych w zaskarżonej decyzji, w ocenie Wojewody [...] istnieją wątpliwości, czy przez wszystkie działki powstałe w wyniku tego ostatniego podziału przebiega (czy też wytyczona została w planie) droga gminna.
Po wtóre, organ odwoławczy stwierdził, że nie bez znaczenia jest fakt, że w księdze wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] brak jest wpisu podmiotu publicznoprawnego, jako nabywcy tegoż gruntu pod drogę publiczną, na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej. Jako właściciel spornego gruntu, na podstawie aktu notarialnego umowy spółki z dnia
[...] października 2003 r., rep. [...], została wpisana w dniu [...] grudnia 2003 r. J. Sp. z o.o. z siedzibą w J.
To wszystko świadczy o tym, w ocenie Wojewody, że organ I instancji wbrew wymogom art. 7 i art. 77 K.p.a. nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Z tą oceną, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy się zgodzić, tym bardziej, że wymaga ona jeszcze uzupełnienia. Wojewoda [...] uchylając decyzję organu I instancji nie uwzględnił bowiem wszystkich aspektów sprawy wymagających dodatkowego wyjaśnienia.
W wyroku (wydanym w innej sprawie) z dnia 15 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1676/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł tezę, że "Kwestia przejścia czy też nie działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. jest rozstrzygana przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej względnie uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin" (LEX nr 554064). Nawet jeśli uznamy, że nie jest to teza powszechnie przyjmowana w orzecznictwie, albo nazbyt ogólna, gdyż ujawnienie prawa własności podmiotu publicznego jest jedynie deklaratywnym następstwem skutku wynikającego z mocy prawa, to teza taka może być jak najbardziej racjonalna w sytuacji, kiedy wystąpienie skutku, o jakim mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n. jest kwestią sporną. A tak jest w ocenie sądu w niniejszej sprawie, i to z dwóch powodów.
Po pierwsze, z powodu braku określenia w decyzji podziałowej z [...] października 2001 r. przeznaczenia działki nr [...] (przeznaczenia tej działki nie określało również postanowienie opiniujące projekt podziału). Rozpoznając poprzednio sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 marca 2012 r.,
I SA/Wa 1563/11, ocenił, że z tego powodu ustalenie przeznaczenia wydzielonej działki możliwe jest wyłącznie w oparciu o treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, aktualnego w dacie orzekania o zatwierdzeniu podziału. Chodziło o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta S. zatwierdzony uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1982 r. wraz ze zmianą zatwierdzoną uchwałą Rady Miejskiej w S. nr [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. W aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia "wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S.- Załącznik Nr 1" sporządzonego w skali 1:10 000, jednak – jak słusznie zauważył Wojewoda – na podstawie jego treści (głównie z uwagi na skalę planu) nie można ustalić, w jaki sposób w stosunku do granic przedmiotowej działki umiejscowiony jest pas projektowanej ulicy. Zauważyć należy, że z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1989 r. nr 17,
poz. 99 ze zm.) – która to ustawa stanowiła podstawę planu, w tym jego zmiany
z 1991 r. – wynika, że miejscowy plan szczegółowy określa przeznaczenie gruntu, wyznacza linie rozgraniczające te grunty (...). Z załączonego wyrysu planu przebiegu linii rozgraniczających drogę nie sposób ustalić. Nie można w związku z tym na jego podstawie określić, przez które działki, po podziale dokonanym decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., planowana była droga gminna. Mimo więc, że organ I instancji uzupełnił postępowanie dowodowe zgodnie z wytycznymi sądu zawartymi w wyroku z dnia
12 marca 2012 r., I SA/Wa 1563/11, to dowód uzupełniający w dalszym ciągu nie pozwala na właściwe określenie przebiegu planowanej według treści planu drogi.
Po drugie, rację ma Wojewoda [...], że nie można tracić z pola widzenia, że po podziale nieruchomości dokonanym decyzją z dnia [...] października 2001 r. nastąpił obrót działką nr [...]. Najpierw bowiem część udziałów w tej działce została darowana dzieciom E. i A. K. (akt notarialny z dnia [...].10.2003 r.), a następnie wszystkie udziały zostały wniesione aportem do spółki J. Sp. z o.o. (akt notarialny z dnia [...] października 2003 r.) Skarżący nie traktowali więc działki, za którą domagają się odszkodowania, jako własności publicznej, tylko jako swoją własność. Wobec dokonanego obrotu udziałami w działce nr [...] tylko sąd powszechny (w odpowiednim trybie) może rozstrzygnąć, czy działka ta może obecnie stanowić własność publiczną, za przejście której należy się odszkodowanie, a jeśli tak, to w jakiej części, mając na uwadze podane wyżej niejasności, co do przebiegu planowanej drogi po działce nr [...].
Uznać przy tym należy, że J. Sp. z o.o., jako właściciel działki ujawniony w księdze wieczystej, miała interes prawny we wszczęciu postępowania odszkodowawczego, mimo że w jego wyniku organ I instancji odszkodowanie przyznał na rzecz E. i A. K. Uczynił to jednak przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a przede wszystkim bez wyjaśnienia kwestii przejścia z mocy prawa na podmiot publiczny własności działki nr [...]. Zaznaczyć trzeba, że odrębnymi sprawami administracyjnymi są sprawa podziału nieruchomości (art. 96 ust. 1 u.g.n.) i sprawa o ustalenie i wypłatę odszkodowania (art. 98 ust. 3 u.g.n.). To ostatnie zależy od tego, czy wystąpił z mocy ustawy skutek w postaci zmiany podmiotowej po stronie właściciela nieruchomości, w stosunku do działki przeznaczonej w planie miejscowym pod drogę publiczną – o jakim mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n. – jeżeli podział był dokonywany na wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości. Ocena, czy ów skutek z mocy prawa wystąpił jest co do zasady sprawą cywilną. Chodzi bowiem o ustalenie, czy doszło do zmiany podmiotu, któremu przysługiwała przed podziałem własność nieruchomości. Jeżeli istnieją co do tego uzasadnione wątpliwości (opisane wyżej), na które składa się również późniejszy obrót działką powstałą w wyniku podziału, a z którą związane jest żądanie wypłaty odszkodowania, to taki spór, w ocenie sądu, może rozstrzygną tylko sąd powszechny (cywilny) w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. W takiej sytuacji powstaje więc zagadnienie wstępne dla organu orzekającego o odszkodowaniu.
Odpowiadając na ostatni zarzut skargi podnieść należy, że mapa stanowiąca załącznik do decyzji podziałowej z dnia [...] października 2001 r. może być jednym z dowodów w sprawie, ale nie może samodzielnie rozstrzygać o przebiegu planowanej drogi publicznej, gdyż wobec braku rozstrzygnięcia o przeznaczeniu działki w decyzji podziałowej, o przebiegu drogi decyduje plan miejscowy, z którym projekt podziału musi być zgodny.
Podzielając więc stanowisko organu odwoławczego, że sprawa nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia (z powodu naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, wskazanych przez Wojewodę [...]), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, przy czym
– w ocenie sądu – organ powinien doprowadzić najpierw do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, o czym była mowa wyżej – sąd uznał, że zaskarżona decyzja o charakterze kasacyjnym nie narusza prawa. W tej sytuacji,
w oparciu o art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło