I SA/Wa 1066/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K., W. M. i M. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 262/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. K., W. M. i M. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. K. , W. M. i M. W. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 262/16, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 12 lipca 1985 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]), w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już trzykrotnie organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przyznana suma będzie dla nich zadośćuczynieniem za oczekiwanie na zakończenie sprawy, tym bardziej, że poprzednie wyroki wymierzające organowi grzywnę nie przyniosły rezultatu w postaci wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że wciąż gromadzi materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, zaś strony postępowania były informowane o podejmowanych czynnościach oraz przyczynach niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie. Ostatnim pismem z 17 maja 2021 r. poinformowano pełnomocnika skarżących o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia oraz o możliwości składania wniosków i wyjaśnień. Organ zauważył również, że procedowanie w ostatnim czasie jest znacznie utrudnione w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie stanu epidemii. Prezydent przy piśmie procesowym z 17 czerwca 2021 r. nadesłał do Sądu decyzję z [...] czerwca 2021 r. nr [...], którą odmówił przyznania skarżącym odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 17 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 262/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 17 maja 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 24 sierpnia 2016 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 24 października 2016 r. Tymczasem organ dopiero decyzją z [...] czerwca 2021 r. rozpoznał wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 1 kwietnia 2021 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 17 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 262/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny, tym bardziej, że zgodnie z art. 154 § 3 p.p.s.a., wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 17 maja 2016 r., ale jednocześnie biorąc pod uwagę, że organ w dniu [...] czerwca 2021 r. wydał decyzję rozpoznającą wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku w terminie. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ mimo prowadzenia postępowania ponad cztery i pół roku od upływu terminu wyznaczonego wyrokiem z 17 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 262/16, podejmował nieliczne czynności i to w dużych odstępach czasu (ponad rocznych). I tak w 2017 r. podjął zaledwie jedną czynność, występując w dniu 11 stycznia 2017 r. do [...] S.A. o nadesłanie dokumentów potwierdzających datę rozpoczęcia inwestycji na nieruchomości (dokumenty wpłynęły w dniu 28 lutego 2017 r.). Podobnie w 2018 r. wystąpił do skarżących (w dniu 5 kwietnia 2018 r.) o złożenie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłej stronie postępowania (dokument wpłynął w dniu 25 lipca 2018 r.). Zintensyfikowanie czynności w sprawie nastąpiło dopiero w 2019 r., kiedy to organ: pismami z 8 marca 2019 r. wezwał skarżących do nadesłania kolejnych dokumentów spadkowych, Wydział Archiwum Urzędu [...] do nadesłania kopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na gruncie oraz Sąd Rejonowy dla [...] IX Wydział Ksiąg Wieczystych do wydania odpisu wykazu hipotecznego prowadzonego dla nieruchomości; pismem z 17 kwietnia 2019 r. wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego prowadzonego dla nieruchomości; pismem z 24 kwietnia 2019 r. do Sądu Rejonowego dla [...] o nadesłanie odpisu testamentu po jednej ze zmarłych osób; pismami z 19 lipca 2019 r. do Wydziału Gospodarowania Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o udzielenie informacji odnośnie do inwestycji prowadzonej na gruncie oraz do Archiwum Państwowego w [...] o udzielenie informacji dotyczącej przeznaczenia terenu przed dniem 21 listopada 1945 r. Z akt nie wynika już natomiast, aby w 2020 r. podjęto jakąkolwiek czynność w sprawie, zaś dopiero pismem z 21 kwietnia 2021 r. poinformowano pełnomocnika skarżących, że organ weryfikuje materiał dowodowy, zaś w dniu 17 maja 2021 r. poinformowano o jego zgromadzeniu i możliwości zapoznania się z dokumentami. Powyższe nastąpiło na skutek wystosowania przez skarżących w dniu 2 kwietnia 2021 r. kolejnego wezwania do wykonania wyroku. W konsekwencji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie w dniu [...] czerwca 2021 r. decyzji rozpoznającej wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a w konsekwencji zakończenie postępowania w sprawie, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę Sąd oddalił. Zauważyć przy tym należy, że poprzednio wydanymi w sprawie wyrokami z 11 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 647/18 oraz z 2 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1638/19 Sąd przyznał skarżącym kolejno po 2000 zł, a następnie po 3000 zł sumy pieniężnej, a więc otrzymali oni zadośćuczynienie od organu z tytułu jego bezczynności. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.