I SA/Wa 1077/21
WyrokWSA w Warszawie2021-12-03
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Jolanta Dargas, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie zastosowania ustawy o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu roszczeń finansowych może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, jeśli akt nacjonalizacyjny dotyczący nieruchomości został stwierdzony nieważny ze skutkiem ex tunc?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie zastosowania ustawy o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu roszczeń finansowych może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, jeśli akt nacjonalizacyjny dotyczący nieruchomości został stwierdzony nieważny ze skutkiem ex tunc. Eliminacja aktu nacjonalizacyjnego z obrotu prawnego, nawet po wielu latach, powoduje, że nie jest spełniona przesłanka konieczna do wydania decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.Stan faktyczny
Skarb Państwa - Prezydent Miasta wniósł o zastosowanie ustawy o dokonywaniu wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych w stosunku do nieruchomości, które w przeszłości należały do spółki jawnej, a których nacjonalizacja została stwierdzona nieważna. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na stwierdzenie nieważności aktu nacjonalizacyjnego. Skarżący zarzucił ministrowi naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących układów indemnizacyjnych oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez zaniechanie wyjaśnienia obywatelstwa dawnych współwłaścicieli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - [...] na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją [...] Minister Finansów Funduszy i Polityki (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 105 § 1 i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej jako kpa) umorzył postępowanie z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] (dalej jako skarżący) w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65, dalej jako ustawa) w stosunku do nieruchomości położonych w [...] , objętych dawnymi księgami wieczystymi lwh [...] , lwh [...] oraz lwh [...] , obecnie zlokalizowanych w [...] przy ul. [...] , ( [...] , [...],[...] oraz [...]), będących w przeszłości współwłasnością H. K. w udziale 1/4 oraz L. K. w udziale 1/4, wspólników spółki jawnej "[...] " z siedzibą w [...] . Postępowanie było prowadzone w związku z Układem pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii, dotyczącym załatwienia spraw finansowych z 11 listopada 1954 r. oraz "Protokołem w sprawie odszkodowań za interesy brytyjskie, dotknięte polską ustawą z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej" (podpisanym w dniu 31 października 1947 r.), dalej łącznie jako Układ.
W uzasadnieniu organ podał, że decyzją Ministra Gospodarki z [...] marca 2001 r., znak: [...] stwierdzono nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej [...], gm. [...] , pow. [...], a decyzją Ministra Infrastruktury z [...] września 2008 r., znak: [...],[...], stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] marca 1962 r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 23 maja 1949 r. oraz z dnia 24 stycznia 1962 r., sporządzonego przez Dyrekcję Przemysłu Miejscowego w [...], ustalającego, że składniki majątkowe przedsiębiorstwa pn. [...] - [...], gm. [...] , pow. [...], przechodzą na własność Państwa.
Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wyjaśnił, że w latach 1948-1971 Rząd Polski zawarł tzw. umowy indemnizacyjne z rządami Republiki Francuskiej, Konfederacji Szwajcarskiej i Księstwa Lichtenstein, Królestwa Szwecji, Królestwa Danii, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii, (...) oraz że objęcie nieruchomości skutkami którejkolwiek z wymienionych umów umożliwia wydanie decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z 1968 r. Podał, że zgodnie z art. 1 i 2 ustawy jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej jako właściciela nieruchomości lub jej użytkownika wieczystego, następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.
Ustalając stan faktyczny oraz prawny niniejszej sprawy minister powołał się na ww. decyzje z 2001r. i z 2008r. stwierdzające nieważność aktów nacjonalizacyjnych, podał też, że z posiadanej przez Ministerstwo Finansów dokumentacji nie wynika, aby H. K. oraz L. K. za udziały w ww. nieruchomości przyznano odszkodowanie na podstawie międzynarodowych umów indemnizacyjnych.
Przede wszystkim minister podkreślił, że z obrotu prawnego zostało wyeliminowane ww. orzeczenie nacjonalizacyjne ze skutkiem ex tunc, a więc nie została spełniona przesłanka konieczna do wydania decyzji stwierdzającej przejście przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy.
Odnośnie do drugiej przesłanki tj. posiadania przez współwłaścicieli nieruchomości obywatelstwa brytyjskiego w odpowiednim okresie (tj. w dacie podpisania Układu oraz w dacie, w której powstało roszczenie - art. 4. (1) (a) Układu), organ podał, że podjął stosowne czynności poprzez zwrócenie się Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie, Wydziału Konsularnego Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie oraz Konsulatów Generalnych Rzeczypospolitej Polskiej w Manchesterze, Edynburgu, Belfaście, z prośbą o przesłanie odpisów ewentualnych dokumentów poświadczających datę nabycia obywatelstwa brytyjskiego przez H. K. (urodzonego w dniu [...] czerwca 1887 r. w [...]), jego ewentualnych następców prawnych, tj. G. H. (syna, urodzonego w dniu [...] lipca 1924 r.) i C. K. (żonę), którzy najprawdopodobniej obywatelstwo brytyjskie uzyskali w dniu 14 grudnia 1944 r., zamieszkując w Australii, a także przez H. K. (syna, urodzonego w dniu [...] kwietnia 1923 r.) w dniu 26 czerwca 1946 r.; L. K. i jego spadkobiercę M. K. , od 1949 r. [...], która również w 1946 r. wyemigrowała do Australii. Żądanych dokumentów organ nie otrzymał, jednakże na podstawie uzyskanych informacji, zwrócił się do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Związku Australijskim oraz Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Sydney jednak nie uzyskał danych co do obywatelstwa H. K..
Pomimo to, organ uznał, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa wobec wyeliminowania z obrotu aktu nacjonalizacyjnego, co wiązało się z niemożliwością objęcia spornych nieruchomości skutkami Układu z uwagi na niespełnienie łącznie przesłanek jego zastosowania. Minister podał, że przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie ustawy z 1968 r. jest ustalenie wystąpienia takiego stanu prawnego, w którym określone prawa przeszły na Skarb Państwa, a roszczenia wynikające z tego przejścia, przysługujące uprzednim właścicielom wygasły wskutek zawarcia układów indemnizacyjnych. Ustalenie to prowadzi do stwierdzenia, w formie decyzji deklaratoryjnej, przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w związku z zawarciem określonego układu indemnizacyjnego. Jeśli organ nie stwierdzi takiego "stanu przejścia nieruchomości lub praw na rzecz Skarbu Państwa", to wg ministra nie ma też sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, wobec czego prowadzone uprzednio postępowanie powinno zostać umorzone, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. (przywołał wyrok WSA z 22 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1964/19).
W skardze Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] (dalej jako skarżący) zarzucił ministrowi naruszenie prawa materialnego i procesowego, w postaci:
1) art. 1 ust 1 w zw. z art. 5 ust 2 ustawy w zw. z art 1 ust 1 lit a) zw. z art. 4 ust. 2 umowy między rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii i rządem PRL dotyczącej załatwienia spraw finansowych z dnia 11.11.1954 r. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że nieruchomość może być objęta skutkiem Układu tylko w wypadku gdy na dzień wydania decyzji przez Ministra Finansów pozostaje w mocy decyzja nacjonalizacyjna wydana w stosunku do mienia obywatela brytyjskiego, a w konsekwencji nieuwzględnienie wniosku, podczas gdy zarówno w dacie zawarcia Układu (1954), jak i w dacie uchwalenia ustawy o dokonywaniu wpisów (1968) decyzja nacjonalizacyjna i decyzja o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego miały moc obowiązującą - a co za tym idzie zarówno przedsiębiorstwo jak i nieruchomości będące przedmiotem niniejszej sprawy, zostały objęte przez zastosowanie do nich polskiej ustawy nacjonalizacyjnej z 3 stycznia 1946 r. a ponadto Układ reguluje także przypadki bezpodstawnego przejęcia mienia obywateli brytyjskich,
2) art. 7 kpa w zw. z art 77 § 1 i art 80 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy
obiektywnej i zaniechania wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy tj. obywatelstwa H. K. , co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia niezbędnych przesłanek, świadczących o objęciu nieruchomości będącej przedmiotem postępowania skutkami Układu,
3) art. 8 kpa poprzez jego niezastosowanie, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie i odmowę ochrony interesu prawnego Skarbu Państwa polegającego na odmowie wydania tytułu prawnego koniecznego do dokonania wpisu do księgi wieczystej należącej do Skarbu Państwa,
4) art 104 § 2 kpa w zw. z art. 105 kpa poprzez uznanie sprawy jako bezprzedmiotowej, podczas gdy na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie możliwe jest wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji MFFiPR oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podkreślił w uzasadnieniu skargi, że zawierane przez Polskę układy indemnizacyjne powodowały uregulowanie roszczeń obywateli obcych nie tylko w przypadku prawidłowego (tj. zgodnego z polskim ustawodawstwem) przejęcia własności ich mienia, ale także w przypadku przejęcia niepopartego żadnym orzeczeniem administracyjnym lub sądowym, a nawet wbrew niemu, co potwierdza choćby wyrok WSA w Warszawie sygn. IV SA/Wa 429/06, w którym Sąd (odnosząc się do układu polsko-amerykańskiego) uznał, iż: "użyte w układzie określenie, że zaspokojenie roszczeń ma dotyczyć przejęcia przez Polskę mienia, oznacza, że na podstawie układu zostały uregulowane i zaspokojone także roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych, których mienie zostało przejęte przez Polskę bez podstawy prawnej. Zaznaczył dalej, że nieprzypadkowo polsko-brytyjski układ indemnizacyjny mówi w najważniejszym miejscu o "dotknięciu przez polskie przepisy", co jest pojęciem znacznie szerszym od pojęcia "przejęcia na podstawie przepisów". Wg skarżącego powołującego się na wyrok WSA w Warszawie sygn. I SA/Wa 1133/18, w przypadku orzekania na podstawie ustawy "istotne powinno być to, czy nieruchomość została przed wejściem w życie układu znacjonalizowana lub faktycznie przejęta przez Skarb Państwa, a także czy w dacie wejścia wżycie przepisów nacjonalizacyjnych lub w dniu, w którym zastosowano po raz pierwszy do niej podobne przepisy, jej właściciele legitymowali się obywatelstwem francuskim oraz takie obywatelstwo posiadali (względnie ich następcy prawni) w dacie zawarcia układu." Stąd - wobec znanych faktów historycznych dotyczących przedmiotowego przedsiębiorstwa i nieruchomości – skarżący podnosi, że okoliczność, czy Państwo Polskie objęło we władanie mienie obywatela brytyjskiego zgodnie z wewnętrznymi przepisami polskimi czy też nie, jest pozbawione znaczenia dla określania zakresu uregulowanych układem roszczeń i nie upoważnia do twierdzenia, iż wymienione we wniosku Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta [...] nieruchomości nie przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. w związku z polsko-brytyjskim układem indemnizacyjnym z 11 listopada 1954 r .
Wg zarzutów skargi w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż organa państwa polskiego przejęły zarówno samo przedsiębiorstwo "[...] ", jak i nieruchomości, na których zakład ten działał, a które zostały objęte wnioskiem Skarbu Państwa. Dotychczasowe przedsiębiorstwo K. od 1948 r. działało już jako przedsiębiorstwo państwowe nadal z niezmienionym profilem działalności i władało nieruchomościami, na terenie których wydobywano i przetwarzano kruszywo, ponadto organy państwowe założyły księgi wieczyste dla działek objętych wnioskiem i doprowadziły do ujawnienia w księgach własności Skarbu Państwa. Niezależnie o powyższego należy zresztą zauważyć, iż nie doszło do uchylenia orzeczenia o przejęciu zakładu K. w zarząd państwowy z 1945 r. ani też żadnych innych (poza samą decyzją nacjonalizacyjną i decyzją zatwierdzającą protokół zdawczo-odbiorczy) zarządzeń wydanych na podstawie unieważnionego orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu; dotyczy to także postanowienia sądu o ujawnieniu w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa, które to postanowienie nie zostało nigdy zakwestionowane. Wg skarżącego Skarbu Państwa, to, iż decyzja nacjonalizacyjna po kilkudziesięciu latach upadła, nie wpływa na objęcie roszczeń z tytułu dotknięcia nieruchomości H. K. zastosowaniem do niej przepisów ustawy z 3 stycznia 1946 r. i zakresem polsko-brytyjskiego układu, indemnizacyjnego z 11 listopada 1954 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W kontrolowanej sprawie przesłanką umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego było ustalenie, że za ww. nieruchomość nie zostało wypłacone odszkodowanie przez właściwy organ brytyjski a nade wszystko brak formalnej nacjonalizacji mienia w związku ze stwierdzeniem nieważności aktu nacjonalizacyjnego z 1948 r.
W świetle orzecznictwa nie budzi wątpliwości, że ustawa ma zastosowanie do mienia objętego jedną z umów indemnizacyjnych tj. umów o uregulowaniu roszczeń finansowych (art. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy). Wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości (...) następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych (art. 2 ustawy). Decyzja tego rodzaju ma charakter deklaratoryjny. Trzeba podkreślić, że celem ustawy było ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości objętych zakresem przedmiotowym układów indemnizacyjnych poprzez stworzenie ustawowej możliwości dokonania odpowiednich wpisów w księgach wieczystych - nie tyle "na podstawie umów", ile "w związku z umowami międzynarodowymi" (tak np. WSA w Warszawie w sprawie sygn. IV SA/Wa 1131/07). Jednak co do zasady, warunkiem wydania, na podstawie art. 2 ustawy, decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa - jest jej nacjonalizacja lub "w inny sposób jej przejęcie" przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, i objęcie Układem wynikających z tego tytułu roszczeń będącego obcokrajowcem właściciela. Powojenne układy indemnizacyjne miały charakter ryczałtowy i wygaszały całe kategorie roszczeń, niezależnie od ich zgłoszenia odpowiedniej komisji odszkodowawczej. Podkreślenia wymaga też, że ustawa nie odwołuje się do kwestii wypłaty odszkodowania (wyrok WSA I SA/WA 374/18 z 11 października 2018 r.). Przy podejmowaniu przewidzianej art. 2 ustawy decyzji o stwierdzeniu przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości - mającej znaczenie dla uzyskania przez Skarb Państwa tytułu własności jako podstawy wpisu do księgi wieczystej - bez znaczenia pozostaje kwestia uzyskania rekompensaty za utracone mienie. W tym zakresie w oparciu o umowy międzynarodowe jedynym decydentem w zakresie tego komu, za jakie mienie i w jakiej wysokości należy przyznać odszkodowanie – pozostawała druga strona umowy międzynarodowej. Dla wyniku sprawy dotyczącej zwolnienia się przez państwo polskie z odpowiedzialności odszkodowawczej nie ma znaczenia czy uprawniony złożył wniosek o odszkodowanie, czy wnioskiem objął całe utracone w Polsce mienie czy uzyskał za nie odszkodowanie (w całości bądź w części) i czy było to słuszne odszkodowanie, i wreszcie czy odszkodowanie to podjął czy też odmówił jego odebrania. Z punktu widzenia oceny skutków prawnych umów indemnizacyjnych istotne jest czy dany obywatel danego państwa formalnie podlegał pod dany układ a nie czy faktycznie z niego skorzystał, a jeśli tak - to na jakich warunkach, a zwłaszcza czy miało to miejsce na warunkach dla niego satysfakcjonujących (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r., I OSK 1448/12, LEX nr 1466445, wyrok WSA z 11 października 2018 r. I SA/Wa 374/18, LEX nr 2610548, wyrok WSA w sprawie I SA/Wa 2056/20). Państwo polskie nie ingerowało w ww. kwestie, każdorazowo szczegółowo regulowały to poszczególne umowy międzynarodowe. Innymi słowy na podstawie umów międzynarodowych przyznanie odszkodowania mogło dotyczyć tylko takich nieruchomości, stanowiących własność obywateli państw obcych, które zostały znacjonalizowane lub w inny sposób zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa przed dniem zawarcia umowy, ale decydentem w zakresie prawa do odszkodowania za mienie objęte umową pozostawało drugie umawiające się państwo.
W kontrolowanej sprawie minister powoływał się na brak wypłaty odszkodowania, jednak w świetle przywołanych poglądów pozostaje to irrelewantne dla jej wyniku. Kluczowe pozostaje natomiast wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu nacjonalizacyjnego z 1948r. ze skutkiem ex tunc. Bez znaczenia pozostają zatem argumenty strony skarżącej co do tego, że w dacie wejścia w życie ustawy z 1968r. czy podpisania Układu – orzeczenia nacjonalizacyjne były objęte domniemaniem legalności. Tak jak zaznaczono podczas rozprawy, bez znaczenia pozostaje także, że nacjonalizacja w sensie prawnym "odpadła" ponad pół wieku od jej dokonania przez państwo polskie. Brak przedawnienia w prawie administracyjnym w 2001 r. i w 2008 r. to skutek działań bądź zaniechań Ustawodawcy, miał niewątpliwie wpływ na wynik tej sprawy. Jednak wbrew żądaniom skarżącego, nie jest rzeczą Sądu korygowanie zaistniałego stanu faktycznego i stanu prawnego. Argumenty wskazujące na unieważnienie orzeczenia z dnia 22 listopada 1948 r. dopiero w 2001 r. nie mogą przemawiać za zasadnością zastosowania przepisów ustawy do ww. nieruchomości. Pomimo, iż zgodnie z art. 2 ustawy "wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych", to jednak w orzecznictwie przyjęto, że decyzje wydawane w trybie ww przepisu mają charakter stricte deklaratoryjny. Skarb Państwa, jak wynika z argumentów skargi, pozostaje zresztą podmiotem wpisanym do ksiąg wieczystych, a sama ustawa, skoro doszło do unieważnienia nacjonalizacji, nie może stanowić konstytutywnej podstawy wpisu do księgi wieczystej SP jako właściciela nieruchomości. Jak wskazano, niewątpliwie brak przedawnienia w prawie administracyjnym (skorygowany w jednej z ostatnich nowelizacji art. 158 kpa) miał wpływ na wynik niniejszej sprawy, jednak nie można pomiąć zapadłych w sprawie ostatecznych decyzji nieważnościowych eliminujących akt nacjonalizacji; samo też orzekanie przez ministra na podstawie przepisów ustawy z 1968r. dopiero w XXI wieku – również nakłada się na negatywny wynik sprawy. Sąd nie podziela przy tym argumentów skargi co do tego, że unieważnienie przejęcia przez państwo spółki jawnej "[...] " w [...] , może być "usankcjonowane" wpisem Skarbu Państwa do księgi wieczystej na podstawie postanowień Układu, który dotyczył także przejęcia mienia bez podstawy prawnej. W niniejszym stanie faktycznym mamy do czynienia z wyeliminowaniem z obrotu aktu nacjonalizacyjnego podjętego na określonej podstawie prawnej, a nie bez podstawy prawnej. Owo wyeliminowanie aktu nacjonalizacyjnego – nie stanowi automatycznie o restytucji mienia znacjonalizowanego w pierwszej połowie XX wieku, polskie prawo przewiduje zresztą stosowne instytucje, np. określone w Kodeksie cywilnym zasiedzenie, które pozwala posiadaczowi samoistnemu zachować dane mienie, i pozyskać tytuł własności po upływie określonego terminu. Przepisy ustawy z 1968r. nie służą do regulowania stanów prawnych w sytuacjach odpadnięcia podstawy prawnej nacjonalizacji. Nie doszło zatem do naruszenia art. 1 ust 1 w zw. z art. 5 ust 2 ustawy w zw. z art 1 ust 1 lit a) zw. z art. 4 ust. 2 Układu.
I wreszcie, wbrew zarzutom skargi, nie można przyjąć, że minister naruszył przepisy procedury nie ustalając w sposób nie budzący wątpliwości obywatelstwa dawnych współwłaścicieli spółki, a więc że doszło do naruszenia art. 7 kpa w zw. z art 77 § 1 i art 80 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Z akt wynika, że minister nie dopuścił się zaniechania wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, lecz podjął wszelkie niezbędne w tym celu kroki, jednak bezskutecznie; wnioskodawca z kolei, powołując się na dane fakty czy zdarzenia, w tym obywatelstwo brytyjskie ww. osób, powinien we własnym zakresie ustalić wymagane przepisami okoliczności, w tym i wykazać przesłanki do zastosowania przepisów ustawy, skoro wywodzi z niej korzystne dla siebie skutki prawne. W realiach tej sprawy Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 8 kpa.
Rzeczowo i wyczerpująco organ uzasadnił także kwestię zasadności umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Uzasadnienie decyzji ministra w tym zakresie jest szerokie, odwołuje się do tez z orzecznictwa, i nie budzi wątpliwości Sądu. Nie doszło zatem do naruszenia ww. przepisu.
Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło