I SA/Wa 1087/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skarg J. C., H. C., J. C. i M. C. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 02.02.2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargi w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz J. C., H. C., J. C. i M. C. kwotę 480 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. C., H. C., J. C. i M. C. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisów sądowych od skarg. J. C., J. C., M. C. i H. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 705/14 zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą dawną nieruchomość hipoteczną nr inw. [...] hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skargach wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 4) przyznanie każdemu ze skarżących od organu odpowiedniej sumy pieniężnej. W uzasadnieniu skarg skarżący wskazali, że wyrokiem z 2 lutego 2015 r. o sygn. akt I SAB/Wa 705/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając wniesioną przez skarżących skargę na bezczynność organu, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin na wykonanie wyroku upłynął. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu Prezydent [...] nie tylko nie wydał decyzji, ale nawet nie podjął jakiejkolwiek czynności w sprawie. Skarżący podali, że w niniejszej sprawie zapadły już dwa wyroki nakładające na Prezydenta [...] grzywnę za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, ale nie zdyscyplinowało to Prezydenta [...] do wydania decyzji w sprawie. Pismem złożonym 19 stycznia 2018 r. strona ponownie wezwała Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku, niemniej jednak Prezydent [...] nie zastosował się do doręczonego mu wezwania. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny w najwyższej, przewidzianej przepisami wysokości, skarżący uzasadnili faktem upływu jednego roku od daty, w której, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ winien był wydać rozstrzygnięcie w sprawie. W odpowiedzi na skargi Prezydent [...] wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wyrokiem z 2 lutego 2015 r. sygn. akt. l SAB/Wa 705/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Organ zauważył, że Wyrokami z 27 stycznia 2016 r. sygn. l SA/Wa 2197/15, z 14 lutego 2017 r. sygn. l SA/Wa 1966/16, z 13 grudnia 2017 r. sygn. l SA/Wa 1627/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargi na niewykonanie ww. wyroku za uzasadnioną i wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę. Prezydent [...] wskazał, że w postępowaniu odszkodowawczym za powyższą nieruchomość występuje kilka stron, reprezentowanych przez dwóch różnych pełnomocników - adw. K. M. i r. pr. A. S., którzy zamiennie występują ze skargami na niezałatwienie wniosku w terminie. Wyrokiem z 13 grudnia 2017 r. sygn. I SA/Wa 1627/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę na niewykonanie wyroku odnośnie przewlekłości postępowania złożoną przez pełnomocnika drugiej części osób występujących o odszkodowanie w sprawie. 22 stycznia 2018 r. (data wpływu: 16 lutego 2018 r.) została złożona kolejna skarga kuratora spadku po Z. S. oraz J. Z., reprezentowanych przez r. pr. A. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku WSA w Warszawie z 2 lutego 2015 r. sygn. I SAB/Wa 705/14. Akta wraz z prawomocnym wyrokiem z 13 grudnia 2017 r. sygn. I SA/Wa 1627/17 zostały zwrócone do Urzędu [...] 28 lutego 2018 r., a więc 12 dni po złożeniu przez r. pr. A. S. skargi z 22 stycznia 2018 r. Pismem z 16 marca 2018 r. Biuro Spraw Dekretowych przesłało skargę z 22 stycznia 2018 r. wraz z odpowiedzią do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wraz odpowiedzią na skargę organ jest zobowiązany do ponownego przesłania akt sprawy do Sądu, co uniemożliwia prawidłowe procedowanie nad sprawą. W uzasadnieniu wyroku z 8 września 2017 r. sygn. I SA/Wa 863/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że opóźnienie w realizacji wniosku wynika m. in. z postawy skarżących, których aktywność procesowa koliduje z możliwością przedsięwzięcia czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie. Podobne stanowisko WSA w Warszawie zawarł w uzasadnieniu wyroku z 18 stycznia 2018 r. sygn. I SA/Wa 1503/17, gdzie ponowna skarga wpłynęła 12 dni po otrzymaniu przez organ akt sprawy, wskazując, że sytuacja ta spowodowała, że organ właściwie nie miał obiektywnie możliwości, aby skutecznie zareagować na poprzedni wyrok i rozpoznać wniosek odszkodowawczy. Istotnym w sprawie pozostaje również to, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Sprawy odszkodowawcze za nieruchomości objęte działaniem tego dekretu są niezwykle skomplikowane. Waga tych spraw oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, często niestety wpływa na niedotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących o odszkodowanie jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/16 w tej sytuacji wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej "Ppsa" dają Sądowi kompetencje do oceny zasadności, zarówno nałożenia sankcji finansowej, jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu warszawskiego, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 2 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 705/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 4 lutego 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą dawną nieruchomość hipoteczną nr inw. [...] hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 13 lipca 2015 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 705/14 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 13 maja 2015 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Ponadto prawomocnym wyrokiem z 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2197/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 2 lutego 2015 r. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 14 kwietnia 2016 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. Z akt sprawy wynika też, że prawomocnym wyrokiem z 14 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1966/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] kolejną grzywnę w wysokości 3000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 2 lutego 2015 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 24 maja 2017 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. Poza tym prawomocnym wyrokiem z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1627/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] kolejną grzywnę w wysokości 3000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 2 lutego 2015 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 28 lutego 2018 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. Skargi o wymierzenie grzywny są zatem zasadne. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 Ppsa, grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z 2 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 705/14 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi kolejnej grzywny w wysokości 6000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że na organ już 3-krotnie została nałożona sankcja finansowa w postaci grzywien i 2-krotnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to wyrok Sądu z 2 lutego 2015 r. zobowiązujący do rozpoznania wniosku o odszkodowanie zalega w aktach sprawy już od ponad 3 lat i 3 miesięcy, licząc od daty upływu terminu dwóch miesięcy wyznaczonego przez Sąd, do dnia orzekania w niniejszej sprawie. Przy wymiarze wysokości grzywny Sąd wziął również po uwagę to, że: 1) wniosek o odszkodowanie został stosunkowo niedawno złożony (4 lutego 2014 r.), biorąc pod uwagę inne tego typu sprawy rozpoznawane przez Sąd, 2) po wyroku Sądu z 2 lutego 2015 r. aktywność organu ograniczyła się do skierowania do pełnomocnika skarżących w piśmie z 20 sierpnia 2015 r. informacji o stanie sprawy i przyczynach nierozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie ustawowym, a także wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy (do 31 grudnia 2015 r.), 3) wezwanie do wykonania wyroku Sądu z 2 lutego 2015 r. poprzedzające skargi z 22 maja 2018 r., 23 maja 2018 r., 24 maja 2018 r. i 25 maja 2018 r. zostało wniesione do organu 19 stycznia 2018 r., a więc jeszcze przed doręczeniem organowi prawomocnego wyroku Sądu z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1627/17 wymierzającego trzecią grzywnę, co miało miejsce 28 lutego 2018 r., 4) przyczyny niezałatwienia sprawy są natury obiektywnej, skoro wynikają z zalegającej w organie bardzo dużej ilości spraw tego typu, które organ rozpatruje według kolejności wpływu (wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę), co znane jest Sądowi z urzędu. Wobec takiego stanu rzeczy Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Sądu z 2 lutego 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał za bezzasadne skargi w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 Ppsa. Zdaniem Sądu, tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych, wynikających z ewidentnie złej woli organu, co nie miało miejsca, skoro przyczyną zwłoki jest utrzymująca się od lat sytuacja zalegania w organie bardzo dużej ilości spraw odszkodowawczych, które organ rozpatruje według kolejności wpływu. Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że domaganie się przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej wymaga wykazania powstania szkody na skutek niewykonania wyroku Sądu (por. np. wyrok NSA z 3 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2354/16; wyrok NSA z 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17). Taka szkoda nie została w niniejszej sprawie wykazana. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 Ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 Ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisów sądowych i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).