I SA/Wa 1088/16

WyrokWSA w Warszawie2016-11-16

Skład orzekający: Jolanta Dargas, Gabriela Nowak, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej, wydana po upływie znacznego czasu od jej wydania, może być uznana za zgodną z prawem, biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 156 § 2 k.p.a.?
Ratio decidendi
Decyzja komunalizacyjna, mimo że wykazuje cechy konstytutywności w obrocie prawnym, ma co do zasady charakter deklaratoryjny i nie jest źródłem nabycia prawa własności. W związku z tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. nie ma bezpośredniego zastosowania w sprawie, gdy decyzja komunalizacyjna nie wykreowała prawa podlegającego ochronie konstytucyjnej w kontekście zasady zaufania do państwa i pewności prawa. Skoro pierwotne nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa było wadliwe, stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej jest zasadne.
Stan faktyczny
Gmina W. wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1993 r. w części dotyczącej kilku działek. Minister uznał, że pierwotna decyzja Wojewody o niepodpadaniu nieruchomości pod działanie dekretu o reformie rolnej była wadliwa, co skutkowało tym, że Skarb Państwa nie był właścicielem tych działek w dniu 27 maja 1990 r., a zatem nie mogły one zostać skomunalizowane. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy W.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1993 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności szeregu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji w części dotyczącej działek nr [...] wystąpili J. S., A. Z., M. R., E. A. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działek nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha (obecnie oznaczonej nr [...] i [...]), nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Gmina [...]. Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] wydaną na podstawie § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51) orzekł, że nieruchomość o pow. [...] ha nabyta przez J. S. z nieruchomości ziemskiej "[...]" od K. S. aktem notarialnym z dnia [...] września 1937 r. Nr [...], rep. [...], nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż łączny obszar tej nieruchomości nie przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1998 r., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2000 r. sygn. akt IV SA 1738/98 oddalił skargę Burmistrza [...] na powyższą decyzję. Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na skutek wznowienia postępowania, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją tego samego organu z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1998 r. Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 106/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy [...] na ww. decyzję. Minister wskazał, że powyższe oznacza, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. o niepodpadaniu przedmiotowej nieruchomości pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jest ostateczna w administracyjnym toku instancji, a to oznacza, że nie doszło do przejścia prawa własności tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W konsekwencji zaś należy przyjąć, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] w kontrolowanej części rażąco naruszała art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Skarb Państwa bowiem nie był właścicielem przedmiotowych działek w dniu 27 maja 1990 r. W związku z powyższym zasadne było stwierdzenie nieważność decyzji komunalizacyjnej w kwestionowanej części. Jednocześnie organ nadzoru stwierdził, że w sprawie niniejszej nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Ponadto Minister podkreślił, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy niniejszej wziął pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 i stwierdził, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, nie jest źródłem nabycia prawa własności przez gminę i nie kreuje tego prawa. Jej celem jest potwierdzenie faktu nabycia prawa, a poprzez to umożliwienie gminie skutecznego powoływania się w obrocie prawnym na przysługujący jej tytuł. W związku z powyższym w ocenie organu ww. wyrok Trybunału nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Gdyby jednak przyjąć, że decyzja komunalizacyjna ma charakter mieszany tj. deklaratoryjno-konstytutywny, to organ nadzoru wskazał, że Trybunał w swoim wyroku posłużył się nieostrą przesłanką "znaczny upływ czasu", zastrzegając, iż wyrok nie przesadził jaki termin ma być brany pod uwagę. W związku z powyższym biorąc pod uwagę upływ czasu jaki nastąpił od wydania i doręczenia kontrolowanej decyzji w ocenie organu nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia jej nieważności. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina [...] zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 77 § 1, 80 i 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności mających na celu wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych, - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja ta podlegała uchyleniu jako wydana z naruszeniem przepisów wskazanych w skardze, - art. 156 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP polegające na stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej stronie prawo własności pomimo tego, że od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu (powyżej 10 lat), a decyzja ta była podstawą nabycia prawa własności nieruchomości przez Gminę [...], - art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności przy rozstrzyganiu sprawy poprzez pominiecie treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. w sprawie sygn. akt P 46/13 i jego błędną wykładnię naruszającą prawa strony, - art. 6 k.p.a. poprzez dowolną interpretację przepisów i wykładnię przepisów prawa tj. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z pominięciem powszechnie obowiązujących zasad wykładni obowiązującego prawa. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. : - art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady pewności prawa i zasady zaufania (lojalności państwa), z którymi powiązana jest reguła trwałości decyzji administracyjnej, - rażące naruszenie art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez przyjecie takiej wykładni art. 156 § 1 k.p.a., która prowadzi do uznania za dopuszczalne stwierdzenie nieważności, a tym samym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznych od ponad 20 lat, co w konsekwencji prowadzi skarżącą do pozbawienia własności nieruchomości o wielkiej wartości. Skarżąca Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że istotną kwestią w niniejszej sprawie jest okoliczność, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2015r. sygn. akt I SA/Wa 106/14 nie jest prawomocny, ponieważ została od niego wniesiona skarga kasacyjna, a wynik niniejszego postępowania będzie zależny od ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii prawidłowości przejęcia przedmiotowych nieruchomości na cele reformy rolnej. W ocenie Gminy [...] organ winien rozpatrzyć niniejszą sprawę również w aspekcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., mając na uwadze znaczny upływ czasu (powyżej 10 lat) oraz fakt nabycia na podstawie kwestionowanej decyzji własności nieruchomości przez Gminę. W ocenie skarżącej przepis art. 156 § 2 k.p.a. obejmuje hipotezą te stany faktyczne, w których doszło do nabycia prawa z mocy ustawy, które wymagało w świetle obowiązujących przepisów potwierdzenia stosowną decyzją. Ponadto zdaniem skarżącej zasadnym wydaje się wskazanie przez Sąd organowi administracji na konieczność zawieszenia postępowania do czasu wprowadzenia stosownych zmian w k.p.a. w zakresie objętym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w oparciu o przepisy art.156-158 k.p.a., a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1993 r. została wydana z wadami, o których mowa art. 156 § 1 k.p.a. W toku takiego postępowania organ administracji bada, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. przy czym wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się ponownie istoty sprawy, ale jedynie ocenia legalność wydanego rozstrzygnięcia, na gruncie obowiązujących w dacie jego wydawania przepisów, w kontekście ustalonego wówczas przez organy stanu faktycznego. Podstawę stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej może stanowić wydana na zasadzie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (negatywna) decyzja deklaratoryjna. Nie budzi wątpliwości, że w sprawie spornej nieruchomości zapadła decyzja wskazująca, iż nie podpadała ona pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Należało zatem stwierdzić, że dnia 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa nie przysługiwało prawo własności przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie mogła ona być objęta nabyciem z mocy prawa przez gminę w trybie art. 5 ust. 1 przepisów wprowadzających. Zasadnie zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1993 r. jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie nie ma również znaczenia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13. Stwierdzono w nim, że "art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Istotnie, od 1993r. niewątpliwie nastąpił znaczny upływ czasu w rozumieniu ww. orzeczenia Trybunału, tym niemniej decyzja komunalizacyjna, która co do zasady ma charakter deklaratoryjny, nie była źródłem nabycia prawa własności przez gminę, a tylko potwierdzała ten fakt i umożliwiała gminie skuteczne powoływanie się w obrocie cywilnoprawnym na przysługujący jej tytuł. Decyzja komunalizacyjna stanowi akt niezbędny, bez którego istnienia gmina nie może powoływać się na prawo własności, a sąd nie może przyjąć, że gmina stała się właścicielką, choćby oczywiste było, że nieruchomość podlega komunalizacji. Już w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 29 lipca 1993 r., III CZP 64/93 (OSNCP 1993, nr 12, poz. 209) Sąd Najwyższy uznał, że gmina może sprzedać lub oddać w użytkowanie wieczyste nieruchomości, które z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stały się z mocy prawa jej własnością dopiero wtedy, gdy decyzja wojewody stwierdzająca to nabycie stała się ostateczna. Następnie w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r., IV CKN 71/00 (nie publ.) Sąd Najwyższy wskazał, że dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja przewidziana w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., dopóty w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym sąd nie może ustalić faktu nabycia nieruchomości przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy. Wprawdzie nabycie przez gminę własności następuje z mocy prawa, niemniej w obrocie prawnym gmina, w celu wykazania swojego tytułu do nieruchomości, nie może skutecznie powoływać się jedynie na wymieniony przepis ani sąd nie może ustalić nabycia przez gminę prawa własności jako przesłanki orzeczenia w innym procesie. Dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja przewidziana w art. 18 ust. 1 ustawy, dopóty właścicielem mienia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, pozostaje w obrocie prawnym Skarb Państwa (por. też wyrok z dnia 21 listopada 2002 r., III CKN 202/00, nie publ.). Trzeba przy tym podkreślić, że chociaż nabycie własności przez gminę nastąpiło z mocy prawa z chwilą wejścia w życie ustawy, to stwierdzenie nabycia prawa należy, stosownie do art. 18 ust. 1, do kompetencji organu administracji państwowej i wymaga decyzji wojewody, która stanowi akt deklaratoryjny, ale konieczny i zawierający suigeneris element konstytutywny, bo jak wskazano, dopiero bowiem od chwili jej wydania (uprawomocnienia) gmina może skutecznie powoływać się na swoje prawo i prawem tym rozporządzać. (uzasadnienie wyroku SN z dnia 6 lutego 2004 r., II CK 404/02, nie publ.) W wielu orzeczeniach Sąd Najwyższy podkreślił, że ze względu na swoje znaczenie legitymacyjne decyzja komunalizacyjna wykazuje cechy orzeczenia konstytutywnego (por uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego III CZP 46/07 z dnia 9 października 2010 r.). Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażany jest pogląd, że decyzja wojewody w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa przez gminę jest aktem deklaratoryjnym, ma jednak zasadnicze znaczenie, gdy chodzi o wykonywanie prawa własności przez gminę w stosunku do konkretnej nieruchomości, w szczególności, otwiera gminie drogę do swobodnego dysponowania tą nieruchomością i składania oświadczeń woli (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2001 r., I SA 2500/99, nie publ. oraz z dnia 23 maja 2001 r., I SA 2142/00, nie publ., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2013 r., I OSK 1502/11). Ostatecznie należy przyjąć, że decyzja komunalizacyjna, jakkolwiek z uwagi na jej skutek i prawo powoływania się na nią w obrocie prawnym wykazuje cechy konstytutywności, to jednak co do zasady ma charakter deklaratoryjny. Nie można też pominąć, że decyzja ta potwierdzała nabycie mienia przez gminę ale było to nabycie nieodpłatne, stąd też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13 nie może mieć bezpośredniego zastosowania w kontrolowanej sprawie. Innymi słowy orzeczenie to nie wykreowało żadnego prawa, które podlegałoby konstytucyjnej ochronie z punktu widzenia wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa (zob. też wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 383/15, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych w związku z powyższym wyrokiem pojawiły się rozbieżne oceny co do jego wpływu na wykładnię art. 156 § 2 k.p.a., a w dalszej kolejności stosowania tego przepisu na tle konkretnych spraw administracyjnych. W części orzeczeń sądowych przyjmowano mianowicie, że rzutuje on bezpośrednio na wykładnię ww. przepisu. W konsekwencji, uwzględniając zawarte w wyroku Trybunału wskazówki interpretacyjne, nakazujące uwzględnienie w procesie interpretacji art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko zasady praworządności (art. 7 Konstytucji) ale również wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP zasady bezpieczeństwa prawnego i zaufania obywatela do państwa, formułowano ocenę o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa, a stanowiącej podstawę nabycia prawa lub ekspektatywy, ze względu na znaczny upływ czasu od jej wydania (np. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 583/14). Bądź wprawdzie nie stwierdzano zaistnienia tego rodzaju przeszkody, ale nie było to efektem nieuwzględnienia powyższego wyroku i upływu czasu od wydania obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. decyzji, lecz stwierdzenia, że nie przyznawała ona prawa lub jego ekspektatywy (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1030/14). Prezentowany jest także pogląd, iż ze względu na charakter zakresowy wyroku Trybunału i stwierdzoną nim niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie pominięcia prawodawczego, nie prowadzi on do zmiany normatywnej jego treści, a w szczególności derogacji tego przepisu i konieczne jest w tym względzie dopiero – jak stwierdził sam Trybunał -dokonanie przez ustawodawcę stosowanych zmian w prawie. W drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można zaś określać terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 19 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 651/14). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Przyjęcie bowiem odmiennego zapatrywania na konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie dość, że prowadziłoby do wykreowania przez organ administracji publicznej nieprzewidzianej aktualnie obowiązującym brzmieniem przepisu art. 156 § 2 k.p.a. negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., ale również arbitralnego ustalania przezeń jej normatywnej treści. Warunek wszak "znacznego upływu czasu" mógłby być w zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy administracyjnej spełniony zarówno w sytuacji upływu 10 jak i 20 czy innej dowolnej liczbie lat od wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji. Taki sposób działania organu, a w dalszej kolejności Sądu, byłby nie do pogodzenia z zasadą pewności prawa. Godzi się wreszcie zauważyć, że sam Trybunał nie przesądzał w swoich rozważaniach jaki termin prekluzyjny, będzie właściwy dla zapewnienia zgodności kontrolowanego unormowania z Konstytucją uznając, iż w tym zakresie "ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych" (vide pkt 10.7 uzasadnienia wyroku). Tym bardziej zatem nie może tego za ustawodawcę czynić organ administracji publicznej. Odnosząc się do stwierdzenia zawartego w skardze, że w sprawie niniejszej istotne znaczenie ma zakończenie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym postępowania prowadzonego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy jest ono niezasadne. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że decyzja z dnia [...] grudnia 1997 r. o niepodpadaniu przedmiotowej nieruchomości pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej jest decyzją ostateczną i wykonalną (nie doszło do wstrzymania jej wykonalności). Ponadto postępowanie prowadzone w trybie wznowienia postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym i pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie w sprawie niniejszej, dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] grudnia 1997 r., a taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Złożenie przez skarżącą skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2015 r. oddalającego skargę Gminy na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. o odmowie uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1998 r. utrzymującej decyzję z dnia [...] grudnia 1997 r. w mocy pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Za całkowicie bezzasadne należy uznać także stanowisko skarżącej o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu wprowadzenia stosownych zmian w kodeksie postępowania administracyjnego. Ewentualną podstawą do zawieszenia postępowania mógłby być przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który mówi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zaniechanie ustawodawcze w zakresie zmiany k.p.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. z pewnością nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu ww. przepisu. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, pozostałe podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść oczekiwanego skutku, gdyż nie miały wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa a organ administracji prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny, a przy tym stanowisko swoje uzasadnił adekwatnie do wymagań zawartych w art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie nie doszło też do naruszenia wskazanych w skardze przepisów ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego ani Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego utraty przez Gminę wskutek stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej nieruchomości wielkiej wartości należy mieć na uwadze w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, że przede wszystkim naruszono prawo własności J. S. dokonując bezprawnego przejęcia jej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło